| مجلات > پرسمان >شماره 1 |
معمولا ديده مىشود با شنيدن نام «قائم» همگان به احترام مى ايستند و گاه دستخود را روى سر مىگذارند . علت اين كار
چيست؟ آيا پيشينه تاريخى دارد؟ محسن پاك طينت/فيزيك كاربردى محمد جواد طبسى تعظيم و احترام بزرگان، به ويژه پيامبران الاهى و پيشوايان والا مقام، يكى از دستورهاى اخلاقى است كه قرآن و احاديث اسلامى
برضرورت آن تاكيد كردهاند . قرآن مجيد در خصوص احترام پيامبر بزرگوار اسلام در سوره حجرات مسائلى را بيان فرموده كه
مسلمانان وظيفه دارند آنها را رعايت كنند . البته احترام حضرت بقيةالله به شكلى ويژه انجام مىشود و آن برخاستن هنگام
شنيدن لقب مخصوص آن بزرگوار است . در خصوص اين احترام ويژه بايد يادآور شد: 1 . به شهادت عالمان شيعه و سنى، امام زمان (ع) خليفه خدا در زمين است و در آينده رهبرى جهان و وراثت زمين رابه عهده
خواهد گرفت . بى ترديد رعايت ادب در برابر چنين خليفهاى ضرورت دارد . 2 . اين نوع احترام از دو امام معصوم نقل شده است: الف) از امام صادق (ع) پرسيدند: چرا هنگام شنيدن نام امام زمان (ع) از جاى خود بر مىخيزيم؟ حضرت فرمود: چون غيبتحضرت مهدى (عج) طولانى است . به سبب شدت محبتى كه به دوستانش دارد، هر گاه شخصى او را
ياد مىكند، به او مىنگرد . سزاوار استياد كننده هنگامى كه مولايش نگاه مهرآميز بر وى مىافكند، به جهت احترام و تعظيم، از
جاى خود برخيزد . پس از جاى خود برخيزيد و از خداى تبارك و تعالى بخواهيد ظهورش را نزديك سازد . (1) عالم فرزانه شيعى ميرزا حسين نورى مىنويسد: براساس نقل برخى از دانشمندان، روزى در مجلس امام صادق (ع) نام مبارك
حضرت مهدى (ع) برده شد و امام صادق (ع)، به جهت تعظيم و احترام، از جا برخاست . (2) ب) روزى دعبل خزاعى، شاعر معروف اهل بيت، خدمت امام رضا (ع) رسيد و اشعارى درباره معصومان قرائت كرد . وقتى به
ابيات ويژه امام زمان (ع) رسيد، حضرت امام رضا (ع) بى درنگ دستبر سر نهاد; به احترام از جاى برخاست و فرمود: اى خزاعى،
بدان كه روح القدس اين ابيات را بر زبانت جارى ساخته است . بر اساس روايتى ديگر، آن حضرت به دعبل فرمود: خداوند ديدنش
را روزىات سازد و با او محشورت گرداند . . . . (3) بنابراين، قول و فعل ا ين دو معصوم نشان مىدهد كه شايسته است پيروان اهل بيت در برابر امام زمان (ع) احترامى ويژه داشته
باشند; دستبر سر نهند و در همان حال براى فرج آن حضرت دعا كنند و خويش را براى ظهور امام آماده سازند . استاد محمدرضا حكيمى درباره قيام (ايستادن)، به هنگام ذكر نام «قائم» ، مطالبى ذكر كردهاند، از جمله اين كه اين احترام موجب توجه خاص آن امام به
قيام كننده مىشود . ولى حكمت اجتماعى و اقدامى آن نيز نبايد مورد غفلت قرار گيرد . آمادگى افراد، در هر آن، براى «قيام» و
مبارزه و جهاد، در راه تحكيم عدالت جهانى ، و حفظ حقوق انسانها واجد اهميتى به سز است . شيعه منتظر - بلكه هر مسلمان -
در عصر غيبت، بايد همواره داراى چنين هدفى باشد، و در راه تحقق آن، به وسايل گوناگون بكوشد، و تا آن جا اين آمادگى را داشته
باشد و ابراز دارد; كه هر گاه نام پيشواى قيام (قائم)، ذكر مىشود به پاخيزد، و آمادگى همه جانبه خويش را نشان دهد، و اين
آمادگى را، هميشه، به خود و ديگران تلقين و در خود و ديگران تحكيم كند . در اينجا خوب استبه سخنان آيت الله سيد محمود طالقانى - رحمةالله عليه توجه كنيم: اين دستور قيام، شايد براى احترام نباشد، والا بايد براى خدا و رسول و اولياى مكرم ديگر هم به قيام احترام كرد، بلكه دستور
آمادگى و فراهم كردن مقدمات نهضت جهانى، و در صف ايستادن، براى پشتيبانى اين حقيقت است . كوچكترين اثر بدبينى، بى
رغبتى به خدمات اجتماعى و دلسردى از اقدام به كارهاى عام المنفعه و نيكو است . پس توجه دادن مردم به آينده درخشان و
دولتحق و نويد دادن به اجراى كامل عدالت اجتماعى و تاسيس حكومت اسلام و ظهور يك شخصيتخداساخته و بارز كه مؤسس
و سرپرست آن حكومت و دولت است، از تعاليم مؤسسان اديان است و در مكتب تشيع، كه مكتب حق اسلام و حافظ اصلى معنويات
آن است، جزء عقيده قرار داده شده، و پيروان خود را به انتظار چنين روزى ترغيب نموده، و حتى انتظار ظهور را از عبادات
دانستهاند، تا مسلمانان حق پرست، در اثر ظلم و تعدى زمامداران خودپرست و تسلط دولتهاى باطل و تحولات اجتماعى بزرگ و
حكومت ملل ماده پرست، اعم از شرقى و غربى، خود را نبازند و دل قوى دارند و جمعيت را آماده كنند . و همين عقيده است كه
هنوز مسلمانان را اميدوار و فعال نگاه داشته است . اين همه فشار و مصيبت، از آغاز حكومت دودمان دنائت و رذالت اموى تا
جنگهاى صليبى و حمله مغول و اختناق و تعديهاى دولتهاى استعمارى، بر سر هر ملتى وارد مىآمد، خاكسترش هم به باد فنا
رفته بود . ولى دينى كه پيشوايان حق آن، دستور مىدهند كه چون اسم صريح «قائم» ، مؤسس دولتحقه اسلام، برده مىشود، به پا
بايستيد، و آمادگى خود را براى انجام تمام دستورات اعلام كنيد، و خود را هميشه نيرومند و مقتدر نشان دهيد، هيچ وقت
نخواهد مرد . . . (4) . پىنوشتها: 1 . منتخب الاثر، ص 505 . 2 . النجم الثاقب، ص 444 . 3 . منتخب الاثر، ص 505 . 4 . مجله «مجموعه حكمت» شماره 1 و 2، سال 3; ر . ك: خورشيد مغرب، ص 264 . «قيام» براى چيست؟
احترام ويژه
«قيام» يعنى: آمادگى