| مجلات >مکتب اسلام>شماره 3 (سال 82) |
دكتر حسين حقانى زنجانى بعد از اثبات وجود قالب مثالى در دنيا همراه بدن جسمانى و چگونگى آن بعد از مردن انسان كه در شماره گذشته مطرح گرديد .
حال اين سؤال پيش مىآيد كه رابطه قالب مثالى با جسم و جسد انسانها پس از مرگ، چگونه مىباشد؟ يعنى بعد از اينكه اين بدن،
به قبر رفت و روح انسانى نيز تنها در قالب مثالى قرار گرفت آيا رابطه دنيائى روح انسان با جسد انسانها بكلى قطع مىشود يا نه؟
روايات كثيرى از پيشوايان اسلام وارده شده استحاكى از اين كه خداوند در شب اول قبر، همان نفس بيرون رفته از اين بدن را به
بدن بر مىگرداند و اين روح در اين بدن يك سرى سؤال و جوابهاى مختصرى با فرشتگان و ماموران دارند چنانكه از امام صادق
عليه السلام چنين نقل شده است (1) : «در قبر، مؤمنان خالص و كافران خالص مورد سؤال قرار مىگيرند، اما غير از اين دو گروه، به حال خود واگذار مىشوند» . و در برخى از روايات از امام موسى كاظم عليه السلام در مساله بالا چنين نقل شده است كه فرمود (2) : «از مؤمنى كه در قبر استسؤال مىشود كه پروردگار تو كيست؟ او در پاسخ مىگويد: الله . سپس سؤال مىشود: دين تو چيست؟
او در پاسخ مىگويد: اسلام . و باز از او سؤال مىشود كه پيامبر تو كيست؟ در پاسخ مىگويد: محمد عليه السلام و باز سؤال مىشود:
امام تو چه كسى است؟ در پاسخ اين سؤال اسامى ائمه را كه به آنان اعتقاد دارد، بيان مىكند» . سپس سؤال مىشود كه: «چگونه به آن علم پيدا كردى؟ در پاسخ مىگويد: «خداوند مرا به اين طريق هدايت كرده، مرا بر اين عقيده تثبيت فرمود ...» . روشن است كه اين رابطه ميان روح و جسد دنيائى فقط در شب اول قبر است و دوباره نفس از قالب بدن جسمى بيرون مىرود و
بدن نيز به تدريج در قبر مىپوسد و به صورت ذرات خاك و مواد آن در مىآيد و از اين بدن فقط يكچيز باقى مىماند كه در روايات
و احاديث معتبر موجود، از آن به «طينت» تعبير مىآورند . مسلمانان بر اساس دلائل متقن عقلى و نقلى معتقدند كه برپائى قيامت و رستاخيز جسمانى است، يعنى به معاد جسمانى
معتقدند و بر اين باورند كه آن روز ارواح موجود در قالب مثالى همراه جسدها و بدنهاى دنيائى براى حساب و بررسى اعمال
گذشته در دنيا و حساب و كتاب در محضر الهى حضور مىيابند چنانكه مرحوم ثقةالاسلام كلينى در اصول كافى از امام صادق عليه
السلام چنين روايت مىكند كه از آن حضرت درباره ميت و مرده سؤال كردند كه آيا جسد او پوسيده و از بين مىرود؟ فرمود: آرى
تا آنجا كه گوشت و پوست و استخوانى باقى نمىماند جز طينت او كه خداوند جسد او را از آن آفريده است و او فاسد نشده و از بين
نمىرود تا آنكه به هنگام بعث از قبر با جسد اوليه از آن پديدار مىگردد چنانكه در دنيا به هنگام خلقت چنين بوده است . همچنين در روايتى از رسول خدا چنين نقل شده است (3) : «هنگامى كه زمان وفات مسلمان فرا رسيد، بعضى از اعضاء بدن او بر بعض ديگر سلام داده با هم خداحافظى مىكنند! و به
همديگر چنين مىگويند: سلام بر تو، تو از من و من نيز از تو مفارقت مىكنم تا روز قيامت كه باز همراه (روح) و حلول آن در بدن،
روز رستاخيز همديگر را ملاقات كنيم» . (كنزالعمال، حديث 42184 - ميزانالحكمة، ج9، ص227) . از اين روايت و روايات ديگر صريحا استفاده مىشود كه قالب مثالى در روز رستاخيز در همان قالب جسم بدنى دنيائى قرار
مىگيرد كه همان طينت انسان بوده كه بعد از رفتن از دنيا در قبر به عنوان ماده اوليه خلقت انسان باقى مىماند و در برخى از
روايات از اين طينتبه عنوان «عجب الذنب» تعبير آوردهاند، عجب به معناى «دنباله چه;» است، يعنى اعضاى فرزندان آدم بعد از
مردن در قبر مىپوسد مگر دنباله او، يعنى طينت او و خداوند روز رستاخيز، انسان را دوباره از روى اين طينت زنده مىكند . پىنوشت: 1) عدة من اصحابنا عن سهل بن زياد عن عبدالرحمن ابى نجران عن عبدالله بن سنان عن ابى عبدالله عليه السلام قال: انما يسال
فى قبره من محض الايمان محضا و الكفر محضا و اما ما سوى ذلك فيلهى عنهم» . 2) عن ابراهيم بن ابى البلاد عن بعض اصحابه عن ابى الحسن موسى عليه السلام: قال: يقال للمؤمن فى قبره من ربك؟ قال:
فيقول: الله . فيقال له ما دينك؟ فيقول: الاسلام . فيقال له: من نبيك؟ فيقول: محمد . فيقال: من امامك؟ فيقول: فلان ...» . 3) المسلم اذا حضرته الوفاة سلمت الاعضاء بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقنى و افارقك الى يوم القيامة» . علم النفس اسلامى (51)
رابطه قالب مثالى با جسد پس از مرگ؟