پنجره‌هاي پاك

ف . ر

سؤال: اگر پدر يا شوهر خانمي از او بخواهد كه در جامعه به صورت آرايش كرده و با حجابي غيراسلامي در كنارش حاضر باشد،‌ و اگر زن حرف آنان را عمل كند، آيا باز هم گناه كرده و به خاطرش عذاب مي‌شود؟
پاسخ: البته پدر و مادر نسبت به انسان حق عظيمي دارند و خداوند در قرآن كريم بعد از مسئلة توحيد، احسان به پدر و مادر و نيكي به آن‌ها را مطرح نموده كه از مهمترين وظايف فرد مسلمان است. در سورة نساء آية سي و شش آمده است: «و اعبدوا الله و لاتشركوا به شيئاً و بالوالدين احسانآً» يعني «خداي يكتا را بپرستيد و هيچ چيزي را شريك وي نگيريد و نسبت به پدر و مادر نيكي و مهرباني كنيد.» و اطاعت امر پدر و مادر تا آنجا لازم است كه در رساله‌هاي عمليه آمده است:«اگر پدر و مادر به فرزند خود امر كند كه نماز را به جماعت بخواند، چون اطاعات پدر و مادر واجب است، بنابراحتياط واجب بايد نماز را به جماعت خواند و قصد استحباب نمايد.»1 و هم‌چنين زن در بعضي از موارد بايد از شوهر خود اطاعت كند.
اما هم‌چنان كه در آية كريمه شاهد هستيم، خداوند قبل از دستور به نيكي به والدين، مسئلة اطاعت و عبادت خود را بيان نموده است؛ يعني حق خداوند بالاتر و برتر از حق هركسي حتي پدر و مادر است. لذا اگر دستور پدر يا مادر و يا حتي شوهر بر خلاف فرمان خداوند باشد، بر انسان واجب است كه دستور خدا را اطاعت كند و قرآن هم مي فرمايد:‌« و ان جاهداك علي ان تشرك بي ما ليس لك به علم فلا تطعهما و صاحبهما في‌الدنيا معروفاً و اتبع سبيل من اناب الي ثم الي مرجعكم فاُنبئكم بما كنتم تعملون»2 يعني «اگر پدر و مادر تو را بر شرك به خدا كه آن را حق نمي‌داني وادار كنند، در اين صورت ديگر امر آن‌ها را اطاعت مكن، وليكن در دنيا با آن‌ها به حسن خلق مصاحبت كن و از راه آن كس كه به درگاه خدا رجوع و انابه‌اش بسيار است، پيروي كن كه پس از مرگ رجوع شما به سوي من است و من شما را به پاداش اعمالتان آگاه خواهم ساخت.»
شما نگوييد كه آيه فرموده فقط در شرك اطاعت مكن، ولي آرايش و بدحجابي كه شرك نيست؟! علامه طباطبايي(ره) در ترجمة فارسي تفسيرالميزان در ذيل آيه بيست و سه سورة بني‌اسرائيل مي‌فرمايد: «برگشت تمامي گناهان به شرك است، زيرا اگر انسان، غير خدا يعني شيطان‌هاي جني و انسي و يا هواي نفس و يا جهل را اطاعت نكند، هرگز اقدام به هيچ معصيتي نمي‌كند و هيچ امر و نهي‌اي را از خدا نافرماني نمي‌كند، پس هرگناهي، اطاعتي است از غير خدا»3 هم‌چنين ايشان در ذيل همين آية سوره لقمان مي‌فرمايند:«برانسان واجب است كه در امور دنيوي، نه در احكام شرعي كه راه خداست، با پدر و مادر خود به طور پسنديده و متعارف مصاحبت كند ... نه خلاف دين،‌كه نبايد به خاطر پدر و مادر از آن چشم پوشيد، چون راه سعادت ابدي است، پس اگر پدر و مادر از آن‌هايي باشند كه به خدا رجوع دارند، بايد راه آن دو را پيروي كند وگرنه راه غير آن دو ]راه كساني را[ كه با خدا انابه دارند ... اگر پدر و مادر با خدا بودند، بايد راهشان را پيروي كني و گرنه اطاعتشان بر تو واجب نيست و بايد راه غير آن دو را يعني راه كساني را كه با خدا هستند، پيروي نمايي.» 4
پس اگر پدر و مادر كه احسان و اطاعت آن‌ها بعد از مسئلة توحيد، واجبترين واجبات است(هم‌چنان‌كه مسئلة عقوق بعد از شرك ورزيدن به خدا از بزرگترين گناهان كبيره است)5 به طور يقين در مورد ديگر افراد مثل شوهر هم، مانند پدر و مادر اطاعتشان در اموري كه خلاف احكام شرع است و منجر به نافرماني خداي متعال است، روا نيست.
اصلاً مرد سالم، غيرتش اجازه نمي‌دهد كه زن و دختر خود را در برابر ديدگان نامحرمان جلوه دهد و هوسرانان به چشم شهوتراني به آن‌ها بنگرند. 6 رسول اكرم(ص) مي‌فرمايند: «مردي كه غيرت ندارد، قلبش همچون قلب كفار سياه و تاريك است» در حديث ديگري است كه «هر كس بايد خود و خانوادة خود را حفظ كند تا به پرتگاه‌هاي هلاكت نيفتد.» و يكي از اين موارد، مسئلة حجاب است كه هركس بايد خانوادة خود را در اين‌باره حفظ كند و مسئول حجاب آن‌ها باشد و به قول قرآن كريم:«يا ايها الّذين امنوا قوا انفسكم و اهليكم ناراً»6 يعني «اي كساني كه ايمان آورده‌ايد، خودتان و خانواده‌تان را از آتش دوزخ نگاه داريد» كه با اين تعبير، غيرت مردم هم معنا مي‌يابد.
توجه به اين مطلب كه قرآن كريم هم در انتهاي سورة عنكبوت آية پانزده، متذكر شده، واقعاً تكان‌دهنده است كه درآخر، بازگشت ما به سوي خداست. همين پدر و شوهر و دوست و ... كه به خاطر خوش آمد و رضايت آن‌ها، حاضر به انجام هرگونه گناه و مخالفت با خداي منان مي‌شويم، بعد از مرگ فقط حداكثر انسان را تا بالاي قبرش مي‌توانند همراهي كنند و بعد از آن انسان مي‌ماند و اعمالش و در آنجا آيا واقعاً اين عذر ما را مي‌پذيرند كه براي اطاعت از پدر يا شوهر، بي‌حجابي و گناه كرديم!! در حالي‌كه خود خداوند فرموده در احكام شرع فقط بايد مرا اطاعت كنيد.