مجلات >فصلنامه حوزه و دانشگاه > شماره 12-11

راه زندگى از نامه امام اميرالمومنين على‏ابن‏ابيطالب(ع) به حارث همدانى

به ريسمان قرآن تمسك كن و از آن نصيحت پذير، حلال قرآن را حلال و حرام آن را حرام بدان و حقى را كه پيش از اين بوده است تصديق كن. از گذشته دنيا براى باقيمانده آن عبرت بگير; زيرا كه بعضى از [امور] دنيا شبيه بعضى ديگر است و آخر دنيا به اول آن ملحق مى‏شود و همه آن تمام شدنى است. نام بردن خدا را بسيار بزرگ بدان و جز بر [امر] حقى آن را بر زبان نياور. بسيار ياد مرگ و ياد بعد از مرگ كن و آرزوى مرگ مكن مگر آنكه بدانى عاقبت نيكترى در پى دارى. از هر كارى كه فاعل آن، آن را براى خود روا مى‏داند و براى همه مسلمانان بد، به دور باش. از هر عملى كه در پنهانى انجام مى‏شود و در ملا عام از آن خجلت‏برند، اجتناب كن و نيز از هر عملى كه اگر از عامل آن سوال شود انكار مى‏كند يا عذر خواهى مى‏نمايد، دورى كن.

آبروى خود را در معرض تير گفته‏ها قرار مده، هر چه را مى‏شنوى براى مردم بازگو مكن كه همين كه شنيده‏اى كافى است‏براى آنكه دروغ باشد و هر چه را مردم به تو گويند رد مكن كه همين انكار علامت جهل است. غيظ و غضب خود را فرونشان و به هنگام قدرت و توانايى گذشت كن، به هنگام غضب حليم باش و در وقت قدرت [از لغزش ديگران]چشم پوشى كن تا عاقبت‏براى تو باشد. هر نعمتى را كه خداوند به تو عطا كرده است نيكو بدار و هيچ نعمتى را ضايع مكن، و بايد مردم اثر نعمتهاى خدادادى را در تو ببينند.

بدان كه بهترين مومنان كسانى هستند كه جان و اهل و مال خود را تقديم [خدا]مى‏كنند; زيرا هر خيرى را كه از پيش فرستى براى تو مى‏ماند و هر آنچه را به تاخير اندازى براى ديگرى سودمند خواهد بود. از ياوران ضعيف‏الراى و بد عمل دورى كن كه هميشه يار را با يار قياس كنند. در شهرهاى بزرگ كه محل اجتماع مسلمانان است‏سكونت گزين و از جاهايى كه محل غفلت و ظلم است و اهل طاعت‏خدا كم‏اند دورى گزين. تنها به چيزى بينديش كه به كار تو مى‏آيد و از اينكه بر سر گذرگاه بازار بنشينى دورى كن كه محل جمع شدن شيطانها و فتنه‏هاست. به كسى كه برتر از توست‏بسيار بنگر كه همين كار از راههاى سپاسگزارى است. روز جمعه مسافرت مكن تا آنكه نماز جمعه را به جاآورى مگر اينكه معذور باشى يا سفر تو در راه خدا باشد. در همه كارها اطاعت‏خدا كن كه اطاعت‏خدا از هر چيز بهتر است. با خودت در عبادت خدعه كن و بر خودت آسان‏گير و مجبورش مكن. در وقت نشاط و فراغت عبادت را بجا بياور، مگر آنكه بر تو واجب باشد كه در اين صورت بايد در وقت‏خود آن را انجام دهى و قضاى آن هم بر عهده توست. بترس از اينكه مرگ به سراغت آيد و تو در راه بدست آوردن دنيا از پروردگارت گريزان باشى. بترس از همنشينى با فاسقان كه شر با شر همراه شود. خدا را بزرگ بدار و دوستانش را دوست‏بدار. از خشم و غضب بپرهيز كه آن لشكر بزرگى از لشكريان شيطان است.