علل و عوامل بیکاری در ایران / خانی جزنی، جمال
تاریخ درج : ‎1387/7/17 | بازدید : 3770
کلید واژه ها :
مقطع : کارشناسي ارشد
استاد راهنما : جعفر عبادی
رشته گرایش : معارف اسلامی و اقتصاد
استاد مشاور : مسعود درخشان، حمید ابریشمی
دانشگاه : امام صادق (ع)
استاد ناظر :
واحد :
تاريخ دفاع :

چکيده:
هدف از پژوهش حاضر، بررسی علل و عوامل بیکاری در ایران است. این رساله با استفاده از روش کتابخانه ای انجام یافته و مباحث آن در چهار فصل تنظیم شده است: فصل اول به تعریف مفاهیمی چون جمعیت فعال اقتصادی، اشتغال، بیکاری، جمعیت غیر فعال اقتصادی و کم کاری می پردازد. فصل دوم، مبانی تئوریک بیکاری را مورد نقد و بررسی قرار می دهد. بیکاری در کشورهای توسعه نیافته در فصل سوم بررسی می شود. سرانجام فصل چهارم ، به بررسی بیکاری و علل آن در ایران می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که طی برنامه های عمرانی رژیم پهلوی و خصوصا" برنامه های چهارم و پنجم که همراه باافزایش درآمدهای نفتی بوده، ساخت اقتصادی و اجتماعی کشور متحول شده و آنرا دستخوش عدم تعادل و دوگانگی های بخشی- منطقه ای نموده است. یعنی از یک طرف اقدام به ایجاد یک صنعت با شرایطی به مراتب بهتر از نظر تکنولوژی در مقایسه با کشاورزی نمود و از طرفی دیگر عدم تعادل منطقه ای را بین مناطق گوناگون که به طور خیلی مشخص بین شهر و روستا نمایان است را پدید آورد. همچنین نتایج تحقیق نشان می دهد به دلیل عدم توانایی بخش کشاورزی در جذب نیروی فعال روستاها، مازاد این نیروی انسانی مهاجرت می کند و هدایت مهاجرین به صورتی نبود که بتواند مانع اشتغال آنان در زمینه های غیر مولد باشد. همینطور مهاجرین در جهت اهداف استراتژیک کشور هدایت نمی شدند. در نتیجه در حالیکه بخش عظیمی از کشور فاقد نیروی انسانی است، اغلب مهاجرین به نقاط متراکم از جمله شهرهای بزرگ سرازیر می شوند که خود به تدریج در کلیه زمینه ها مساله ساز می گردد. با مطالعه تفاوت عمیق بهره وری فعالیتهای مختلف ملاحظه می شود که تاهنگامیکه نتوان در جهت کاهش بهره وری فعالیتهای غیر تولیدی اقدام کرد دسته ای از فعالیتها بویژه فعالیتهای تولیدی، نیروی انسانی خود را از دست خواهند داد. جنبه عمده بیکاری در ایران، تمرکز آن در میان جوانان و دانش آموخته هاست. تمرکز بیکاری در میان گروههای سنی جوانتر تا اندازه ای منعکس کننده تعداد نامتناسب افراد جوان در کل جمعیت است که به نوبه خود نتیجه نرخهای سریع رشد جمعیت و نیروی کار طی دو دهه گذشته می باشد. عمده ترین نارسائیها و تنگناهای نیروی انسانی و اشتغال کشور عبارتند از : کمبود شدید نیروی کار علمی، فنی و تخصصی و مدیران مجرب، توزیع نامتناسب جغرافیایی نیروی کارآزموده متخصص و ماهر و تمرکز آنها در برخی از نقاط شهری به ویژه نقاط شهر استان تهران، پائین بودن میزان بهره وری کار، ساخت نامتعادل و نامتجانس اشتغال مابین سطوح تخصصی بالا، میانی و کارگر ساده و ... فراگیر نمودن فرهنگ کار و تلاش در کشور، کنترل رشد جمعیت کشور از طریق سیاستهای جمعیتی، تعادل نسبی بخشیدن به وضعیت درآمدها، اولویت دادن به بخش کشاورزی و توجه بیشتربه سرمایه گذاریهای بلند مدت در این بخش ، ایجاد امکانات بیشتر روستاها برای تشویق روستائیان به اقامت در روستا، انتخاب تکنولوژی متناسب با موانع طبیعی کشور، پایین نگاه داشتن قیمتها و نهایتا" بهینه سازی شیوه های مدیریت در جهت تولید بیشتر از جمله پیشنهادهای تحقیق به شمار می آیند.