تفاوت حکومت ولایت فقیه با دیگر نظام های سیاسی مانند سکولار و لائیک
منبع : سایت پرسجو | تاریخ درج : ‎1388/11/14 | بازدید : 1954
کلید واژه ها :
پرسشتفاوت حکومت ولایت فقیه با دیگر نظام‏های سیاسی (سکولار و لائیک) را بیان کنید ؟

پاسخ
جواب دقیق و جامع به این پرسش، پژوهشی ژرف و گسترده می‏طلبد و از حوصله این مختصر بیرون است؛ لیکن با فشردگی و اختصار نکاتی چند یادآوری می‏شود:
    حکومت دینی از چند جهت با نظام‏های سکولار (secular)، لائیک (laic) و بی‏اعتنا به دین تفاوت دارد. پاره‏ای از این تفاوت‏ها عبارت است از:
               
 یک. تفاوت در اهداف‏
    رژیم‏های نامبتنی بر دین، اساسی‏ترین هدفشان تأمین نیازمندی‏های دنیایی است و هدفی فراتر از آن در نظر ندارند. اما نظام دینی، خیر و سعادت اخروی و جاودانی را نیز مد نظر دارد.
 
 دو. تفاوت در کار ویژه‏های دولت‏
    وظایف و کار ویژه نظام‏های غیردینی، حداکثر تأمین بهداشت، آموزش، امنیت، رفاه و توسعه مادی است. در مقابل حکومت دینی، وظایف بیشتری بر عهده دارد؛ یعنی، علاوه بر لزوم ارائه خدمات بالا، باید به برنامه‏ریزی صحیح و تلاش در جهت تربیت دینی و معنوی جامعه، رشد و بالندگی فضایل و کمالات عالی انسانی و گسترش تقوا همت گمارد و جامعه را به سوی تأمین سعادت پایا و فناناپذیر رهبری کند. به عبارت دیگر حکومت غیر دینی، صرفا نقش اداره جامعه را بر عهده دارد؛ ولی حکومت دینی و ولایی افزون بر آن، نقش تربیت معنوی و دینی را عهده دار است.
 
 سه. تفاوت در روش‏ها
    روش‏های اجرایی نظام‏های سکولار و دینی، در پاره‏ای از موارد متفاوت است. تفاوت در اهداف و کار ویژه‏ها، در گزینش شیوه‏ها مؤثر است؛ به عبارت دیگر در نظام‏های بی‏اعتنا به دین، انگاره «هدف وسیله را توجیه می‏کند»، امری پذیرفته شده و عقلانیت ابزاری(Instrumental Reason) آخرین مرجع تصمیم‏گیری است. اما در حکومت دینی، استفاده از روش‏های معارض با کرامت الهی و ارزش‏های والای اخلاقی و ویرانگر سعادت جاودانی بشر مجاز نیست. بنابراین عقل ابزاری در کادر قوانین الهی و احکام عقل فرا ابزاری و توحیدی فعالیت دارد.
 
 چهار. تفاوت در خاستگاه قانون‏
    در نظام‏های نامبتنی بر دین، خاستگاه قانون چیزی جز تمایلات، خواسته‏ها، هوس‏ها و گرایش‏های آدمیان -اعم از خواسته‏های فرد، گروه و حزب حاکم و یا خواسته‏ها و تمایلات عمومی نیست.
    اما در حکومت دینی منشأ اصلی قانون «خداوند» است و تنها قانونی رسمیت دارد که از سوی او جعل شده و یا لااقل با اصول و قواعد کلی مورد قبول شارع، سازگار باشد. بنابراین کارکرد مجاری قانون‏گذاری در چنین نظامی، کشف و استنباط قوانین الهی و تطبیق آن بر نیازمندی‏های زمان است.
 
 پنجم. تفاوت در مبانی مشروعیت‏
    هر یک از نظام‏های سیاسی مبتنی بر یکی از منابع مشروعیت پیش گفته (وراثت، قهر و غلبه، قرارداد اجتماعی و...) است؛ اما مبنای مشروعیت ولایت فقیه نصب الهی است.
 
 ششم. تفاوت در زمامداران و کارگزاران‏
    در نظام‏های لائیک و سکولار معمولاً شرایطی برای رهبری اجتماعی، تعیین نشده و اگر شرایطی در کار باشد، عمدتاً بیش از توانایی نسبی مدیریت کلان اجتماعی نیست. اما در نظام اسلامی شرایط بیشتری لازم است که مهم‏ترین آن، صلاحیت علمی و اخلاقی است. حد اعلای این شرایط عصمت و مرتبه نازل‏تر آن ولایت فقیه است. برای آگاهی بیشتر نمودار زیر را ملاحظه فرمایید.
    نحوه و شرایط انتخاب مقامات عالی‏
    کشورهای ایران، انگلستان، فرانسه و امریکا
 ردیف‏
    نام کشورها و مقامات اجرایی  
 جمهوری اسلامی ایران  
  پادشاه 
 رئیس جمهور 
 رئیس جمهور 
 
 عناوین‏
 ولی‏فقیه 
 رئیس‏جمهور 
 انگستان 
 فرانسه 
 آمریکا 
 1
 شرایط انتخاب شدن‏
 
 1. صلاحیت لازم برای افتا در ابواب مختلف فقه‏
 2. عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام‏
 3. بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت کافی برای رهبری‏
 
 
 1. ایرانی الاصل‏
 2. تابعیت ایران‏
 3. مدیر و مدبر
 4. دارای حسن سابقه و امانت و تقوا
 5. مؤمن و معتقد به مذهب رسمی کشور
 
 موروثی 
 
 معرفی به شورای قانون اساسی از طرف حداقل پانصد نفر از شهروندان‏
 
 
 1. تابعیت کشور ایالات متحده آمریکا
 2. دارا بودن حداقل 35 سال سن‏
 3. چهارده سال اقامت متوالی‏
 
 2
 
 نحوه انتخاب شدن عالی‏ترین مقام رسمی 
 
 دو مرحله‏ای توسط خبرگان منتخب مردم‏
 
 رأی مستقیم مردم‏
 موروثی 
 
 رأی مستقیم مردم‏
 
 دو مرحله‏ای توسط هیئت انتخاب‏کنندگان‏
 3
 موقعیت و جایگاه‏
 
 عالی‏ترین مقام رسمی‏
 
 بعد از ولی فقیه عالی‏ترین مقام رسمی‏
 
 عالی‏ترین مقام رسمی‏
 
 عالی‏ترین مقام رسمی‏
 عالی‏ترین مقام رسمی‏
 4
 مسئولیت‏
 
 دارد
 
 دارد
 
 ندارد
 
 اصل بر عدم مسئولیت جز در مورد ارتکاب خیانت سنگین‏
 
 دارد
 رئیس جمهور
 
 5
 مدت دوره تصدی‏
 
 نامحدود ولی قابل عزل‏
 
 چهار سال‏
 
 مادام‏العمر
 
 پنج سال‏
 
 چهار سال‏
 6
 انتخاب مجدد
 
 -
 
 دو دوره متوالی‏
 
 -
 
 محدودیتی ندارد
 
 دو دوره متوالی‏
 



ارسال نظر