آیة الکرسی و آیة النور در تفسیر صدرالمتالهین
منابع : www.hawzahnews.com | تاریخ درج : ‎1390/2/18
کلید واژه ها :

چاپ نخست جلد پنجم کتاب «تفسیر القرآن الکریم: تفسیر آیة الکرسی و آیة النور» تالیف صدرالدین محمد شیرازی(ملاصدرا)، به تصحیح، تحقیق و مقدمه محمد خواجوی و به اشراف آیت الله سیدمحمد خامنه ای، روانه بازار نشر شد.


اثر حاضر که پنجمین جلد از مجموعه هشت جلدی تفاسیر ملاصدراست، آیة الکرسی و آیة النور را شرح و تفسیر می کند.
 
صدرالمتالهین درباره تفسیر قرآن، نظری خاص دارد که سوره و آیات قرآنی را بر این روش تفسیر کرده است.
 
ملاصدرا همچنین در تفسیرآیة الکرسی می نویسد: «طرف سخن ما در معانی قرآن مطلقا محققان از اهل الله و یا محبان و یا متشبهان به آنان و صافی دلان مومن به حالات آنانند، و اصولا در دست گرفتن این تفسیر من، برای کسانی که متصف به ضد این صفاتند، حرام و ممنوع است.»
 
وی در تفسیر سوره بقره نیز آورده است: «تو اگر می خواهی که عالمی ربانی و مفسر کلام الهی باشی، ولی خویش را برای رسیدن به مقام قرب الهی، به ریاضات نفسانی از قبیل خضوع و خشوع و صبر و نماز و بازداشتن خاطر از امور ذهنی و بستن ابواب مشاعر و استدامه نظر در الهیات نیندازی، خویشتن را به چیزی غیر ممکن و یا شبیه به محال گول زده ای.»
 
* تحلیل آیة الکرسی
 
این مفسر در تفسیر آیة الکرسی، بنای آن را بر یک مقدمه و 20 مقاله و یک خاتمه نهاده، و در مقدمه در فضل و برتری آیة الکرسی بر دیگر آیات بحث می کند.
 
در مقاله اول که شامل هشت مساله است، در اسم «الله» و اسم اعظم سخن گفته و این که این اسم، عین ذات اوست یا غیر آن؟ و نیز در این که؛ صفات او عین ذات اوست و مسمای لفظ «الله» معبود کاملا از عرفا می باشد نه غیر آنان.
 
مقاله دوم، در تفسیر فقره «لا اله الا هو» بوده و شامل پنج بخش است.
 
مقاله سوم، شامل سه فصل است و سخن در دو اسم: «حی و قیوم»، می باشد؛ و می گوید: حق تعالی حی و قیوم بوده و تمام معارف توحیدی از این دو اسم سرچشمه گرفته، و واجب الوجود بسیط الحقیقه بوده و عالم به ذات خود و به غیر خود می باشد و فاعلیتش نسبت به اشیاء بگونه عنایت است، و چون حق تعالی «حی» است، باید که «سمیع و بصیر» باشد، و چون «قیوم» است، ایجاب می کند که «حکیم، جواد و غنی و مالک» باشد.
 
مقاله چهارم، در تفسیر فقره (لا تاخذه سنة و لا نوم) بوده و شامل چهار مقصد است، که متضمن نشآت سه گانه انسان (دنیا و برزخ و آخرت)، و اصناف انسان ها بحسب میلشان به هریک از آنها، و بیان شمول علم حق تعالی به موجودات، و محال بودن چرت و خواب بر او تعالی است.
 
مقاله پنجم، در تفسیر فقره (له ما فی السموات و ما فی الارض) بوده و شامل پنج مطلب است در اطراف وجود مجرد، و دلالت آیه بر توحید افعالی و مطالب ادبی و ...
 
مقاله ششم، در تفسیر فقره (من ذا الذی یشفع عنده الا باذنه) بوده و شامل سه بخش است که در آنجا مفهوم شفاعت و مراتب وسایط، و تعیین شافعان، و معنی «اذن»، بیان شده است.
 
مقاله هفتم، در تفسیر فقره (یعلم ما بین ایدیهم و ما خلفهم) بوده و شامل سه مساله علم الهی و بیان مراتب آن و قبلیت و بعدیت می باشد.
 
مقاله هشتم، در تفسیر فقره (و لا یحیطون بشیء من علمه الا بما شاء)، می باشد.
 
مقاله نهم، در تفسیر فقره (وسع کرسیه السموات و الارض) است که شامل چهار بخش است، و در آنجا از معنی کرسی و کیفیت فهم متشابهات قرآنی سخن به میان آمده است.
 
مقاله دهم، در تفسیر فقره (و لا یوده حفظهما) است که در سه بخش پیرامون اقسام فاعل آمده است.
 
مقاله یازدهم، در تفسیر فقره (و هو العلی العظیم) می باشد.
 
مقاله دوازدهم، در تفسیر فقره (لا اکراه فی الدین) است و مقاله سیزدهم، در تفسیر فقره (قد تبین الرشد من الغی) می باشد.
 
مقاله چهاردهم، در تفسیر فقره (فمن یکفر بالطاغوت...) است که شامل سه تحقیق می شود، در معنی طاغوت و معنی ایمان به خدا و اعتقاد به وجود خداوند، و اعتقاد به صفات وی، و بیان صفات سلبی، و سخنی با منکران عالم ملکوت، و بیان صفات ثبوتی و اعتقاد به افعال باری تعالی، و سخنی در توحید افعال می باشد.
 
مقاله پانزدهم، در تفسیر فقره (والله سمیع علیم) و مقاله شانزدهم، در تفسیر فقره (الله ولی الذین آمنوا) است و آن را در چهار لایحه بیان داشته، یعنی علت اختصاص مومنان را به ولایت الهی متذکر شده و سپس در جرح و تعدیل حسن و قبح عقلی که اشعریان وارد کرده اند بحث کرده و در لایحه چهارم به روش حکما و صوفیه اشاره کرده و مطالب سعادت و شقاوت و ریشه آن دو، و فایده گسیل رسولان و فرو فرستادن کتاب ها را بیان می دارد.
 
مقاله هفدهم، در تفسیر فقره (یخرجهم من الظلمات الی النور) است.
 
مقاله هجدهم، در تفسیر فقره (والذین کفروا اولیاوهم الطاغوت یخرجونهم من النور الی الظلمات) بوده و شامل شش مطلع است. در یکی از مطالع این مقاله استدلال معتزلیان را در این که کفر، به قضای الهی نیست، رد می کند. و ولایت الهی را بر بندگان اثبات می کند.
 
مقاله نوزدهم، در تفسیر فقره (اولئک اصحاب النار) بوده و آن را در هشت بصیرت بیان می دارد. در این مقاله از چگونگی شیاطین شدن ارواح کافران، و شناخت بهشت و دوزخ و اصحاب آنها، و مراتب موجودات در قرب به خداوند، و چگونگی منقسم شدن ارواح به اصحاب بهشت و دوزخ سخن به میان می آورد.
 
* تحلیل آیه مبارکه نور
 
در تفسیر آیه نور، نخست در تحقیق معنی نور، و این که نور، کمال برای موجود می باشد، و ... نگاشته شده است.
 
سپس، در طی تفسیر آیه، سخن از این است که هرکس نسبتش با پیغمبر(ص) درست باشد، نور الهی از آن حضرت بر او می تابد و این همان معنی شفاعت است و این که امانت، همان رنگ کمال نوری را گرفتن است، پس از آن بحثی در معنی صدر و قلب و روح، به صورت های گوناگون ارائه می شود و در پی این مطلب، مراتب انسان و سفر و سلوک او، در درجات ابدان و نفوس و عقول را تا آخرین مراتب انسانی بیان می دارد.
 
چاپ نخست کتاب «جلد پنجم تفسیر القرآن الکریم در تفسیر آیة الکرسی و آیة النور» در شمارگان 2000 نسخه، 568 صفحه از سوی انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا راهی بازار نشر شده است.


ارسال نظر