آسیب شناسی ترجمه متون دینی و راه های صدور آن به دنیا
منابع : www.hawzahnews.com | تاریخ درج : ‎1389/3/2
کلید واژه ها :

مدیر واحد ترجمه پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: خاستگاه اصلی نهضت ترجمه دینی، در حقیقت پاسخ به تاکید مقام معظم رهبری در خصوص نهضت تولید علم و جنبش نرم افزاری است و ترجمه علوم اسلامی ، یکی از مصادیق تولید علم محسوب می شود.

حجت الاسلام محمد تقی محمدیان گفت: جهان تشنه معنویت است و به علت عطش شدید به معنویت، عده ای دام انداخته اند تا تشنگان بی خبر را صید نمایند و با القاء شبهه، ذهن و جان جویندگان حقیقت را مشوش کنند.
 
وی گفت: ترجمه ی متون دینی به زبان های مختلف دنیا، برای جویندگان معارف زلال قرآن و اهل بیت (علیهم السلام) از ضرورت های انکار ناپذیری است که در این شرایط، تار و پود دام های شیطانی عرفان نماها را از هم می پاشد.
 
حجت الاسلام محمدیان افزود: در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، آثار ارزشمندی تولید می شود، که می توان با استفاده از طلاب غیر ایرانی مقیم قم که فارسی را خوب یاد گرفته اند، و به سایر زبان های رایجی مانند، انگلیسی، عربی و اردو.... تسلط دارند، بهره کافی را برد و آثار ارزشمند  شیعی را به دیگر زبان ها ترجمه کنیم.
 
مدیر واحد ترجمه پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی، در پاسخ به این پرسش که بخش ترجمه چه آثاری را در دستور کار قرار می دهد؟ گفت: واحد ترجمه پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی، برآن است تا آثار برتر پژوهشی را در حوزه علوم اسلامی و انسانی با رویکرد اسلامی به زبان های زنده ترجمه نماید، اما اولویت اصلی ترجمه آثار برتر پژوهشی پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی است.
 
حجت الاسلام محمدیان یاد آور شد: آثاری که نوآوری چندانی ندارند، یا به زبان و ادبیات روز نوشته نشده اند، و یا نگاه حضاره ای وتمدنی نداشته باشند، یا رویکردشان وحدت آفرین نباشد، از دستور کار ترجمه خارج می شوند.
 
وی افزود : برای بالا بردن کیفیت ترجمه و تناسب آثار عرضه شده با تقاضای جهانی، بخشی به نام بازاریابی فکری (مخاطب شناسی) پیش بینی شده است تا این نیاز مهم و ضروری را تأمین نماید.
 
* آشنایی مترجم با فرهنگ و زبان مقصد، ضرورتی انکار ناپذیر
 
 حجت الاسلام محمدیان با اشاره به شرایط ترجمه ایده آل، اظهار داشت: بهترین ترجمه، ترجمه ای است که مترجم دریافت و پرداخت خوبی داشته باشد، یعنی متن مبدأ را خوب بفهمد و آن را به درستی به زبان مقصد پرداخت نموده و بیان کند.
 
مدیر واحدترجمه پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی افزود: اولین شرط ترجمه ، استفاده از مترجمینی است که زبان مقصد، زبان بومی ایشان باشد وبا زبان مبدأ نیز به خوبی آشنا باشند.
 
وی تصریح کرد، از آنجا که قم، ام القرای جهان تشیع است و این امر موجب حضور طلاب غیر ایرانی با تنوع نزدیک به 70 زبان شده است ، فرصتی ارزشمند به وجود آمده تا با بهره گیری از زبان دان های بومی بتوانیم     ترجمه ای قوی و پویا از آثار و اندیشه های اسلامی به مردم دنیا عرضه کنیم.
 
حجت الاسلام محمدیان افزود: یکی دیگر از شرایط ترجمه ایده آل این است که: ادبیات بکار رفته در متن مبدأ، به روز باشد. امروزه علی رغم غنی بودن فرهنگ اسلامی – شیعی، متأسفانه ادبیات نوشتاری دربرخی ازکتب ومقالات اندیشمندان و پژوهشگران حوزوی به روز نیست ، ویک متن اگر به روز نباشد، نمی تواند ارتباط خوبی، با افکار واذهان عمومی برقرار نمایند.
 
این محقق و پژوهشگر حوزوی ادامه داد: خوشبختانه ، تولیدات علمی وآثار پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی در عرصه ی منطقه ای (حوزه کشورهای عربی – اسلامی) قابل عرضه است و به همین دلیل فعال ترین بخش واحد ترجمه، بخش زبان عربی است و از آنجا که ادبیات وفرهنگ کشورهای اسلامی، با ادبیات و فرهنگ ایران اسلامی، قرابت زیادی دارد، لذا آثار پژوهشی  در عرصه ی منطقه ای ودر حوزه کشورهای اسلامی قابل عرضه می باشد و می تواند با مخاطبین خود به خوبی ارتباط برقرار نماید.
 
* مراحل یک ترجمه موفق
 
وی در بیان اجمالی از مراحل ترجمه موفق افزود: برای یک ترجمه موفق باید مراحل پیش از ترجمه را به درستی تکمیل کرد، که عبارتنداز:
 
- مخاطب شناسی ونیاز سنجی با مطالعه دقیق فرهنگ ها، آیین ها، آداب و رسوم جامعه مقصد که از آن به بازاریابی فکری تعبیر می شود.
 
- گزینش متون مناسب باتوجه به نیاز ها و تقاضاهای موجود.
 
- رعایت ویرایش مناسب به اقتضای جامعه هدف و زبان مقصد.
 
مدیر واحد رجمه پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی در ادامه گفت: بعد از طی مراحل پیش ترجمه آنگاه نوبت به مرحله ترجمه می رسد که خود، متشکل از چهار گام است:
 
- ترجمه اولیه متون.
 
- ویرایش محتوایی و علمی
 
- ویرایش فنی وصوری و به عبارت دیگر ویرایش ادبی متن
 
- ویرایش محتوایی بعد از ویرایش ادبی(چون ممکن است ویرایش ادبی در معنای متن خللی ایجاد کرده باشد).
 
نگاه درآمدزا آفت ترجمه آثار اسلامی
 
وی ضمن بیان آسیب های ترجمه ادامه داد: عدم مدیریت واحد در دستگاههای فرهنگی و پژوهشی کشور و انجام کارهای ضعیف و تکراری و نگاه درآمدزا به ترجمه از کیفیت وعمق ترجمه می کاهد و گاهی یک ترجمه نامناسب از کتابی ارزشمند نه تنها مشکلات و نیازهای مسلمانان کشورهای دیگر را حل نکرده، بلکه موجب بروز مشکلاتی نیز شده است!
 
حجت الاسلام محمدیان براهمیت توجه به ترجمه دینی اشاره کرد و گفت: وقتی ترجمه به دین مضاف و منسوب می شود، مسئولیت ما سنگین تر می شود و بدون شک ترجمه نامناسب کتب دینی، در اسلام زدایی و دین گریزی مردم نقش مهم و موثری را ایفا می کند.
 
این مترجم و پژوهشگر حوزوی خاطرنشان ساخت: متأسفانه برای قرآن ونهج البلاغه ترجمه های قوی به زبان های مختلف صورت نگرفته و می بایست این کتب مقدس و ارزشمند را به زبان های مختلف دنیا به صورت ایده آل ترجمه کرد.
 
وی افزود: یکی از آسیب های ترجمه دینی در کشور این است که کسانی در وادی ترجمه وارد شده اند، فهم عمیقی از دین ندارند و کسانی که در وادی تفقه و فهم دین خبره هستند در وادی ترجمه کاری نکرده اند؛ بنا براین استفاده از کسانی که از دو طرف بهره مند باشند در ترجمه آثار دینی بسیار موثر است.
 
وی گفت : امروز یکی از مشکلات فراروی ترجمه، انباشته شدن بسیاری از کتب ترجمه شده در انبار رایزنی های فرهنگی وعدم توزیع آنها به شکل درست است؛ بنا براین نظام توزیع کتب در خارج کشور باید اصلاح شود ونظارت بیشتری در آن وجود داشته باشد و به دست مخاطبان اصلی برسد.
 
* ادبیات فرا منطقه ای در ترجمه لحاظ شود
 
حجت الاسلام محمدیان اضافه کرد : حدود 99 درصد آثار پژوهشی حوزه، دارای ادبیات اسلامی و برخواسته از فرهنگ اسلامی می باشد، از سوی دیگر حوزه دارای ظرفیت های بسیار بالایی است؛ اما متاسفانه ادبیات فرامنطقه ای را مد نظر نگرفته ایم واکثر کتب با ادبیات داخلی یا فراتر از آن ادبیات اسلامی نوشته شده اند؛ بنا براین در حوزه فرهنگ های فرامنطقه ای سرمایه گذاری نشده است و خلا زیادی در این عرصه احساس می شود که امیدواریم در آینده با تلاش پژوهشگران جوان این کاستی رفع شود.
 
وی در پایان به دیگر مشکلات فراروی ترجمه اشاره کرد و بیان داشت: نگاه اقتصادی و در آمدزا به ترجمه، کمبود نیروی خبره و توانمند در عرصه ترجمه ، ضعف در نظارت و ارزیابی دقیق علمی متون، طولانی شدن زمان ترجمه تا جایی که برخی موضوعات از گردونه نیاز روز خارج می شود و نتیجه آن از دست دادن مخاطبین است، از مشکلاتی است که عرصه ترجمه متون دینی را تهدید می کند.
 
* فرهنگ قرآن 20 جلدی در حال ترجمه به زبان انگلیسی
 
مدیر واحد ترجمه پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به ترجمه هایی که تاکنون در این واحد انجام شده اشاره کرد و گفت: تاکنون کتاب های «دائرة المعارف قرآن کریم ج1و2» «چالش نظم سلطانی و سیاست دینی »، «کتاب شناخت اخلاق اسلامی» ، «قواعدفقه سیاسی»، «قانون گذاری در جمهوری اسلامی»، «فقه پژوهی قرآنی»، « قرآن و حقوق»، « دوازده جانشین»، «امکان فلسفه سیاسی در اسلام »، «قرآن و علوم»، «خاستگاه تشیع»، «صورت بندی مطالعات زنان در اسلام»، «مفاهیم اقتصادی»، «معیارهای بازشناسی ثابت ومتغیرج1و2»، «سکولاریزم اسلامی»، «قاعده عدالت در فقه امامیه»، «چیستی فلسفه»، «تحلیل شخصیت و زندگی راغب اصفهانی»، «ملاکات احکام و شیوه های استکشاف آن » و«حقوق بشردوستانه» و ده ها کتاب دیگر به زبان عربی ترجمه شده اند و نیز فرهنگ قرآن کریم در 20جلد در حال ترجمه به زبان انگلیسی می باشد.


ارسال نظر