مجلات > حوزه علميه > حوزه > آذر و دی 1369، شماره 41


کتابخانه حوزه

پدید آورنده : ، صفحه 160

کتابخانه حوزه , باانگیزه آشنائی خوانندگان مجله با کتابهای جدید تنظیم می شود, و سعی بر آن است که با نگاهی گذرا, نمائی از محتوی کتاب عرضه شود, تا خوانندگان از چگونگی کتابها آگاه شوند,اما از آن روی که صفحات مجله محدوداست و زیاده گوئی را بر نمی تابد, یاد کرد ما نیز تمامی کتابهای منتشره را شامل نخواهد بود.

فلسفه علم کلام

نوشته ولفسن , هری اوسترین , ترجمه احمد آرام ,انتشارات الهدی , 1369, در سیزده + 876 صفحه 4000 ریال .

میراث به جا مانده از متکلمین که حجم عظیمی از فرهنگ غنی اسلام را تشکیل می دهد,اگر دوباره مورد مداقه و بررسی قرار بگیرد و براساس اصول جدید تحقیق و پژوهش , تدوین گردد, می تواند منبع عظیمی از مواد خام تفکر دینی و عقلانی را دراختیار علاقه مندان به آن قرار دهد. هجوم فرهنگ غرب , رواج شبهات وایدئولوژیهای دین ستیز جدید, بار دیگر در جوامع اسلامی اهمیت وارزش[ کلام] را, به عنوان ابزاری کارساز, در دفاع از تفکر دینی و حریم شریعت جلوه گر ساخته است .

نیازهای عصر جدید, و پرسشهای نسل جوان و... دینداران متعهد را نمی تواند بی تفاوت بگذارد.اگر در دوره اولیه اسلامی , متکلمین , دین را به گونه ای می فهمیدند که بتوانند پاسخ شبهات آن روزگار را بدهند, دینداران امروز نیز نمی توانند دین را بی ارتباط با عوامل دخیل در تمدن پشتیبانی کنند.

[علم کلام جدید] محصول چنین وسواس و دغدغه تفکر دینی دینداران است . غرب محققان غربی نیز, به اهمیت و بررسی آنچه که مربوط به شرق و خصوصیت دنیای اسلام می شود پی برده اند. گزاف نیست اگر بگوییم آنان , تاکنون ,از خود ما, که صاحبخانه ایم , در حفظ و نگهداری و بازسازی و آراستن مجدد آن بیشتر تلاش کرده اند. نمونه ای ازاین تلاش را می توان در کتاب[ فلسفه علم کلام] اثر ولفسن هری اوسترین , که شصت سال از عمر خود را در[ هاروارد] به عنوان دانشجو, معلم و پرفسور گذارند, و آثار در خور توجهی در فلسفه و کلام از خود به جای گذاشت .

کتاب[ ولفسن] کتاب کلامی نیست , بلکه درباره[ کلام] است زیرا بررسی وی در حوزه معرفتهای درجه دوم قرار می گیرد و وی حکم شخص ناظری را دارد که از مقامی غیراز مقام متکلم به بیان آرای متکلمین می پردازد.

کتاب حاضر, تبیین بخش مهمی از علم و تاریخ کلام را به روش تطبیقی و مقارنه ای بر عهده دارد, که براهمیت و جامعیت آن فوق العاده افزون است . در حقیقت , آن را بسان دائره المعارفی کلامی در آورده است که نه تنها چشم اندازهای جدیدی از جهان کلای اسلامی را فرا روی ما گذاشته , بلکه دریچه های بسته ای را,از آنچه که ممکن است در دیگرادیان نیز کلام نامیده شود, به روی ما می گشاید. در نوع خود پژوهشی است ابتکاری , که می تواند راهنمای خوبی برای محققان و پژوهشگران این علم باشد .

و در موضوع خود تاکنون نخستین اثری است که به زبان فارسی منتشر شده است .

کتاب در نه فصل , تدوین شده است :

فصل اول : وجه تسمیه[ کلام] شکل گیری آن در حوزه تمدن اسلامی و بررسی نظریه شهرستانی وابن خلدون درباره معانی و مسائلی علم کلام .

فصل دوم : صفات خداوند, که از مهمترین مسائل علم کلام است .

فصل سوم : قرآن و مساله[ حدوث] و[ قدم] آن و مباحث دیگر دراین باره .

فصل چهارم : تجد و[ تثلیث] در مسیحیت و آرای متکلمان اسلامی دراین باره .

فصل پنجم : آفرینش جهان و آرای متکلمین مسلمان در خصوص آن .

فصل ششم: [ جزء لاینجز] و نظرات گوناگون متکلمین دراین باره .

فصل هفتم : بیان و بررسی بحث[ علیت] .

فصل هشتم :[ تقدیر] و[ آزادی اراده] .

فصل نهم : بررسی مجددی است از شش مساله کلامی که در کل کتاب عنوان شده و مقایسه آن با آرای یکی از آبای کلیسا به نام[ فیلو].

فلسفه علوم طبیعی

نوشته کارل همپل , ترجمه حسین معصومی همدلی , مرکز نشر دانشگاهی تهران , 1369, 900 ریال , 147 صفحه .

همپل برای تشخیص علم تجربی از غیرتجربی ملاک آزمون پذیری را اختیار کرده است . آزمون پذیری را مترادف باابطال پذیری می گیرداز این جهت , تاثیر کارل پوپر دراو آشکاراست . وی , به نوعی سعی دارد که میان این دو مفهوم و معیار یعنی ابطال پذیری و تایید پذیری , جمع کند طبعا کوشش او دراین زمینه , که ادامه کوششهای کارناپ برای تاسیس[ منطق استقرایی] است , راه او رااز راه پوپر و پیران او جدا می کند.

تاثیر همپل ازافکار خارج از جریان اصلی پوزیتیویسم و توجه او به آرای دیگران باعث شده است که این کتاب چندان یک جانبه نباشد و بتواند مسائل اصلی فلسفه علم و آرای مختلفی را که درباره این مسائل بیان شده بطور فشرده عرضه کند. بااین حال این کتاب آیینه تمام نمای وضع امروز فلسفه علم نیست زیرا متعلق به بیش از سی سال قبل است و پس از آن فلسفه علم دچار تحولات و دگرگونیهای وسیع شده است بویژه با رواج افکار و آرای پوپر و توماس کوهن ولی در عین حال این کتاب هنوز هم ارزش خود رااز دست نداده است . زیرا همه آرائی که فلاسفه علم چه در گذشته و چه در دهه های اخیراظهار کرده اند به نوعی مرتبط با مسائلی است که نخستین بار در حوزه فلسفه تجربی علم مطرح شده است .

فهم تحولات بعدی جز با شناخت این مسائل ممکن نیست .

کتاب همیل دراین زمینه مدخل خوبی است .

این کتاب با مقدمه مترجم دانشمند گرانمایه حسین معصومی در هشت بخش به ترتیب ذیل تدوین شده است :1 دامنه و هدف کتاب . 2 پژوهش علمی : ابداع و آزمون , 3 آزمودن فرضیه ها: منطق آن و قدرت آن , 4 معیارهای تایید و پذیرش . 5 قوانین و نقش آنها در تبیین علمی . 6 نظریه ها و تبیین نظری . 7 تاویل نظری .

راهنمای الهیات پروتستان

نوشته ویلیام هوردرن , ترجمه طاطه روس میکائلیان , شرکت انتشارات علمی و فرهنگی , 1368, 950 ریال , 215 صفحه .

از آنجا که الهیات مانند سایر علوم , دارای اصطلاحات فنی و مشکل می باشد. هدف کتاب , عبارت است از کوشش در فهمانیدن الهیات به افراد غیرروحانی بااصطلاحاتی که قابل فهم باشد زیرااین افراداگر به کتابهای الهیات مراجعه نمایند, به احتمال قوی , بااصطلاحاتی روبرو خواهند گردید که از درک آنها عاجز هستند.

این کتاب , در حقیقت , مقدمه ای است بر شناخت علم جدید کلام مسیحی این کتاب نشان می دهد که علمای الهیات پروتستان , مسائل عصر جدید را چگونه طرح می کنند و چه راه حلهایی پیشنهاد می کنند.

نویسنده , بویژه به آرای بارت , نیبور, تیلچ و بولتمان , که همه از بزرگترین متفکران اندیشه دینی در قرن بیستم هستند, توجه کرده است .

با توجه به این که مسیحیت , یکی از مهمترین ادیان توحیدی , به شمار می آید, آشنایی بااین نظریات , بسیار مفید می نماید.

در مقدمه کتاب , لزوم الهیات و تفسیر لغت الهیات و فایده الهیات و یکسری سوالات درباره الهیات مطرح شده و کتاب در عناوین ذیل پی گرفته است :

فصل اول : رشد راست دینی .

فصل دوم : تمهیدات علیه راست دینی مسیحی .

فصل سوم : بنیادگرایی و محافظه کار مسیحی : دفاع از راست دینی .

فصل چهارم : آزاداندیشی : بازسازی راست دینی .

فصل پنجم : راست دینی جدید: کشف مجدد راست دینی

فصل ششم : کارل بارت

فصل هفتم : راست دینی جدید آمریکائی : راینهولد نیبور.

فصل هشتم : سرزمین آزاداندیشی و راست دینی جدید: پال تلیک .

فصل نهم : رودلف بولتمان : محافظه کارافراطی .

فصل دهم : دیتریش بونها فرو مسیحیت دنیوی .

فصل یازدهم : تحولات فعلی درالهیات .

فصل دوازدهم : خاتمه .

دراسات فی ولایه الفقیه الدوله الاسلامیه , جلد 3

نوشته آیه الله العظمی منتظری , دارالفکر, قطع وزیری , 508 صفحه , 2200 ریال .

این کتاب , که در نوع خود بی نظیراست , مباحثی را, که کمتر در متون فقهی شیعه بدان پرداخته شده , مولف محترم تحقیق و بررسی و در حوزه درس خارج مطرح کرده است ازاین روی , جلد مورد نظر مقال و دیگر جلدهای چاپ شده , راهگشایی است مفید برای محققین و پژوهشگران احکام حکومتی اسلام .

جلد سوم این کتاب نفیس , شامل یک مقدمه و چهار فصل اساسی به قرار زیراست :

1. زکات و صدقات .

2. خمس .

3. عنائم جنگ ,اراضی مفتوحه عنوه .

4. مفهوم فی .

شجاعت بودن

نوشته پل تیلیش , ترجمه مراد فرهادپور, شرکت انتشارات علمی و فرهنگی , 1366, 234 صفحه , 650 ریال .

کتاب حاضر, حاصل سخنرانیهایی است که تیلیش , به دعوت بنیاد در روایت اچ . تری به سال 1952 در دانشگاه ییل ایراد کرد و در همان سال زیر عنوان : [ شجاعت بودن] منتشر گردید. وی بااستفاده از دو مفهوم اصلی شجاعت واضطراب تحلیلی عمق و گسترده از هستی بشری و ویژگیهای روحی و معنوی آن به دست می دهد.

پل تیلیش , به همراه کارل بارت و رودولف بولتمن , یکی از سه بنیانگذارالهیات معاصر پژوتستان است . هدف اصلی او تفسیر پیام مسیحی برای انسان معاصراست . برای این منظور گذشته از کلام پژوتستان از فلسفه , جامعه شناسی و روانشناسی نیز سود می جوید.

تیلیش دراکثر مباحث فلسفی و فرهنگ کتب و مقالات بسیار نگاشته است . گستردگی و عمق فلسفی آثارش ,او را یکی از با نفوذترین متفکران دینی عصر ما در آورده است .

این کتاب با مقدمه مترجم و زندگینامه مولف در 6 بخش تدوین شده است .

1. وجود و شجاعت .

2. وجود, عدم واضطراب .

3.اضطراب روانی , نیروی حیات و شجاعت .

4. شجاعت و مشارکت (شجاعت از دیگران بودن) .

5. شجاعت و فرد شدگی (شجاعت خود بودن) .

9. شجاعت و تعالی (شجاعت پذیرش قبول) .

کتاب الخلاف , ج 3

نوشته شیخ الطائفه الامام ابی جعفر, محمد بن الحسن الطوسی (460 - 385) گروه تحقیق , به اشراف حاج شیخ مجتبی عراقی ,انتشارات اسلامی , 653 صفحه , قطع وزیری , 2200 ریال .

کتاب خلاف , یکی از کتب فقهی شیخ طوسی , رحمه الله علیه است که در آن , مسائل اختلافی بین شیعه واهل سنت ذکر و نقد و بررسی شده است .این کتاب , براساس فقه تطبیقی و مقارن تدوین شده واز دیرباز مورد توجه خاص فقها و دانشمندان اسلامی بوده است .از آن جا که آگاهی از نظرات فقهای اهل سنت که فقه ما در حاشیه آن نگاشته شده است , ما را در بهتر فهمیدن روایات و مبانی فتوای فقهاء شیعه یاری می رساند, آیه الله العظمی بروجردی , رحمه الله علیه , عنایت خاصی به این کتاب داشت ازاین رو, به دستور آن مرحوم , به زیور طبع حجری آراسته گردید.

بخاطراهمیت کتاب خلاف در حوزه های علمی ,الن کتاب به کوشش برخی از عالمان , تلخیص شده است:[ الموتلف من المختلف بین ائمه السلف] , تالیف امین الاسلام طبرسی , صاحب مجمع البیان , که در سال 520 تالیف آن به پایان رسیده واخیرا توسط انتشارات آستان قدس , در دو جلد منتشر شده است .

حضرت ایشان درباره اهمیت آگاهی از نظرات فقهای اهل سنت در مسائل فقهی می فرمودند:

پنج نفراز فقها فقه شان از همه ممتازتراست : علامه , شهید ین , محقق و فخرالدین , جهتش این است که احاطه به فتاوی اهل سنت دارند.

[تلخیص الخلاف] , تالیف شیخ مصلح بن حسن بن رشید به صلاح صمیری که اخیرا توسط انتشارات آیه الله العظمی مرعشی نشر شده است .

بسیاری ازاوقات فتاوی اهل سنت , قرینه برای فهم روایات ما می باشد.

این کتاب ارزشمند چندین بار چاپ شده است : حجری , حروفچینی (دو جلدی و سه جلدی ) و چاپ کاظمینی بروجردی که ایشان از روی نسخه تصحیح شده آیه الله بروجردی استنساخ کرده اندازاین رواز متن از استحکام شایسته ای برخورداراست .

چاپ جدید که به همت انتشارات اسلامی و بااشراف محقق سخت کوش , جناب آقای حاج شیخ مجتبی عراقی , تحقیق و عرضه شده است , علاوه بر رفع اشتباهات واغلاط چاپهای سابق , مدارک آیات ,احادیث ,اقوال فقها, چه شیعه و چه سنی ,از منابع اصلی استخراج شده و گه گاهی , ترجمه کوتاهی از رجال واعلام ,ارائه شده است .

جلد سوم که مقصوداین مقال است , بسان دیگر جلدهای چاپ شده , دارای برجستگیهای درخور دقت است .

مباحث مطروحه دراین جلد عبارتنداز: بیع , سلم , رهن , تفلیس , حجر, صلح , حواله , ضمان , شرکت , وکالت ,اقرار, عاریه , غصب , شفعه , مساقات , اجاره , مزارعه ,احیای موات , وقف , هبه , لقطه .

در پایان , فهرست آیات ,احادیث نبوی ,احادیث و آثاراهل بیت و فهرست موضوعات آمده است .

استراتژی و تاکتیک در مذاکرات دیپلماتیک

نوشته محمدرضا دبیری , دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی , 1369, 71 صفحه 500 ریال .

در آستانه قرن بیست و یکم , بعداز ذوب شدن یخهای جنگ سرد و نظام جدید روابط بین الملل در عصر تفکر نوین سیاسی , شاید بتوان گفت که برای استقرار معادلات سیاسی جدید, در زمان حاضر, بیشتراز هر دوره دیگری مذاکرات دیپلماتیک مطرح می باشد.این امر, مختص چند کشور بزرگ دنیا نیست بلکه عموم کشورها به نوعی درگیر چنین چانه زدنهایی هستند.

در کتاب حاضر, سعی شده که به اجمال علم و هنر مذاکره کردن و به کارگیری شیوه ها و فنون آن که یکی ازاساسی ترین وظائف دیپلماتها به شمار می رود, تشریح و آموزش داده شود.

نویسنده برای نظرات خود شواهد و مثالهایی از عملکردها, تجربیات و خاطرات متخصصین و پیش کسوتان شناخته شده بین المللی , نظیر: هنری کیسنجر, آرتورگلد برگ , لردکارادون , فیلیپ جساپ , هانس مورگن ناوهالستی و... ذکر کرده تا برای خواننده غیر حرفه ای , دراین گونه مسائل نیز, قابل استفاده و جذاب باشد.

کتاب حاضر, در یک مقدمه و هفت فصل ,استراتژی و تاکتیک مذاکرات دیپلماتیک را به شرح زیر مورد بررسی قرار داده است :

1.ارزشهای حیاتی که دولت ها با میل واراده نمی توانند در مورد آن گذشت و با مصالحه کنند.

2. ماهیت مذاکرات بین المللی و روشهای مختلف مذاکره .

3. خصوصیات لازم برای مذاکره کنندگان .

4. مرحله تشخیص و شناخت زمان مناسب برای آغاز مذاکره .

5.ایجاداعتماد و فراهم ساختن موجبات توافق .

6. مقدمات لازم برای مذاکره و تاکتیک های مذاکراتی .

7. چند توصیه به مذاکره کننده اصلی .

این کتاب , می تواند مورداستفاده کسانی که عملا درگیر حرفه دیپلماتیک هستند و همچنین دانشجویان و دانش پژوهان رشته های علوم سیاسی و روابط بین الملل و سایر علاقمندان به این قبیل موضوعات قرار گیرد.