مجلات > پژوهشی > پژوهه > مرداد - آبان 1386، شماره 25 و 26


حسینیه های کویت

پدید آورنده : ، صفحه 47

بر اساس آخرین آمار که در سال (2005م) توسط وزارت برنامه و بودجه کویت انتشار یافته جمعیت کویت به 2213403 نفر می رسد. طبق آمار مرکز تبلیغی دعوت به اسلام، جمعیت غیر مسلمان حدود 500 هزار نفر می باشند که اگر این رقم را از جمعیت کل کویت کسر نماییم جمعیت مسلمان یک میلیون و هفتصد هزار نفر می باشند.

مسلمانان اکثراً از اهل سنت و مذهب مالکی هستند که حدود 70% جمعیت کویت را تشکیل می دهند و 30% جمعیت حدود 600 هزار نفر مسلمان شیعه می باشند که از این تعداد حدود 70 هزار نفر ایرانی می باشند.

در کویت بیش از 200 مسجد آباد وجود دارد که 135 مسجد مربوط به اهل سنت و حدود 65 مسجد مربوط به شیعیان است.

طبق بعضی آمار حدود 800 حسینیه، تکیه و دیوانیه ـ که عمدتاً مرکز سوگواری و تبلیغ تشیع است ـ در کویت موجود می باشد که 125 حسینیه بزرگ و رسمی و دارای مجوز است و بقیه همان دیوانیه ها یا حسینیه های خانگی می باشد. سخنرانی ها و مراسم در این حسینیه ها (جز چند مورد به زبان فارسی) به زبان عربی است.

کویتی ها به تالار ملاقات و گفتگو «دیوانیه» می گویند. اکثر شخصیت های مذهبی، اجتماعی و سیاسی در منزل خود دیوانیه ای دارند با برنامه مشخص (مثلاً دوشنبه ها از ساعت 18ـ20 در آن حضور دارند و افراد دیگر برای ملاقات، طرح مسایل و حل اختلافات و امروز برای لابی های سیاسی با صاحب دیوانیه در آن شرکت می کنند.

دیوانیه ها محل مناسبی برای مهمانی ها، عروسی، اعیاد و عزاداری هستند.

شیعیان که از هر امکانی برای ترویج و تعظیم شعائر اسلامی بهره می برند، از دیوانیه هم برای مجالس روضه خوانی، توسل و سخنرانی استفاده کردند و نقطه شروع تشکیل و تأسیس حسینیه در کویت همین دیوانیه ها بودند و در ایام محرم و صفر در این دیوانیه ها مجالس عزاداری امام حسین(ع) را برگزار می کردند. خانواده های معروف کویتی هر کدام حسینیه مخصوصی داشتند و به نام خود نام گذاری می کردند؛ همچون دیوانیه (حسینیه) سید علی موسی، التقی، حاج محمد شفیع آخوند، علی اسماعیل جمال و غیره.

بیش تر این دیوانیه ها (حسینیه ها) در مناطق الشرق، الصوابر و القبله قرار داشتند، ولی به مروز زمان به خارج از سور قدیم کویت منتقل و در مناطق المیدان، الدسمه و الدعیه احداث شدند.

امروزه در جای جای کویت حسینیه ها به فضل و لطف الهی اهل بیت عترت و طهارت(ع) دیده می شوند و در مناطق پر جمعیتی چون المنصوریه، الدعیه، الدسمه، الشرق و الرمیثیه، دایر و مجالس عزاداری حسینی در دهه اول ماه محرم در آن ها برگزار می شود.

قدیمی ترین حسینیه های کویت، الجعفریه و سید عمران هستند. در کتاب «از این جا کویت آغاز می شود» آمده است:

«حسینیه سید عمران در سال 1818م. تأسیس شده است. این حسینه در آغاز دیوانیه ای در کوی بحرینی ها در منطقه میدان شرق بیش نبوده است.

حسینیه جعفریه نیز در سال 1825م. تأسیس و امروزه به نام مادر حسینه ها معروف شده است. با تلاش دولت و مردم کویت حسینیه های متعددی در جاهای مختلف این کشور تأسیس شد. دیگر حسینیه رسمی در کویت، حسینیه معروفی است که در سال 1905م. تأسیس شد، به دنبال آن حسینیه خزعلیه در سال 1916م. و آل یاسین در 1919م. و بلوچ ها در منطقه الجابریه و سید محمد الحسینی در سلوی و سید خلف در الرمیثیه، یکی پس از دیگری تأسیس شدند. حسینیه های مخصوص زنان نیز در مناطق مختلف کویت یکی پس از دیگری ساخته شدند».

حسینیه جعفریه (تأسیس 1825م.)

حسینیه جعفریه اولین حسینیه رسمی در کویت به شمار آمده و لقب مادر حسینیه ها را به خود اختصاص داده است.

این حسینیه که تاریخ کویت را در دل خود جای داده است، در سال 1825م. در یک خانه کوچک وقفی دایر گردید و 25 سال پیش توسط مرحوم آیت الله حاج میرزا علی حائری وقف رسمی شد. وی سرپرستی این حسینیه را در دوران حیات خود بر عهده گرفت و پس از فوت سرپرستی آن به برادرش میرزا حسن حائری واگذار شد. پس از وی فرزندش مرحوم حاج میرزا عبدالرسول احقاقی این سرپرستی را برعهده گرفت. حسینیه جعفریه تنها حسینیه ای در کویت است که به طور روزانه و در طول ایام سال مجالس حسینی و وعظ دایر می کند. (با تفکر شیخیه)

در گذشته، حکام و افراد خاندان حاکم کویت به این حسینیه رفت و آمد داشته و این مکان مرکزی برای تجمع هیئت رؤیت هلال ماه مبارک رمضان و هلال عید فطر بود و مردم کویت نیز با این سنت خوی گرفته اند. ضمناً مردم کویت از دیرباز در جوّی آکنده از محبت و مودت و وحدت زندگی کرده، از هرگونه مسایل تفرقه انگیز مذهبی دوری می نمایند. علمای زیادی در این حسینیه به دور از هرگونه حساسیت مذهبی با حکام و مسئولین کویت ملاقات می کردند.

حسینیه سید عمران (سال تأسیس 1839م.)

این حسینیه توسط مرحوم سید علی احمد موسوی، بعد از این که از بحرین آمد و در کویت سکونت گزید، تأسیس شد. این حسینیه در آغاز در منطقه الشرق دایر و در سال 1963م. به بنید القار و در سال 1985م. به منطقه الدسمه منتقل گردید.

حسینیه معرفی (سال تأسیس 1905م.)

حسینیه معرفی اولین حسینیه ای است که از زمان تأسیس تا به حال تغییر مکان نداده است. مؤسس این حسینیه مرحوم حاج محمد حسین ابن نصرالله بن محمد رفیع معرفی (بهبهانی الاصل) می باشد. وی این حسینیه را به قصد حوزه علمیه و برگزاری مجالس حسینی و تدریس علوم مختلف اسلامی بدون دریافت هرگونه هزینه تحصیلی تأسیس نمود. طلبه های این حسینیه با مسایل دینی، اخلاقی، ادب، معارف اسلامی و احکام شرعی آشنا می شوند.

حسینیه آل یاسین (سال تأسیس 1909م.)

این حسینیه در آغاز امر دیوانیه ای بود که به منزل خاندان حاج یاسین حداد واقع در منطقه صوابر قدیم ملحق بوده و دوشنبه شب ها مجالس وعظ برگزار می کرد. ملاحسن موسی اولین خطیب این حسینیه بود. بعد از وی عبدالرزاق البصیر که شاگرد ملاموسی بوده است این وظیفه را برعهده گرفت. این حسینیه علیرغم شرایط سخت، به فعالیت خود ادامه داده و در نیمه سال های دهه پنجاه، مرحوم حاج میرزا علی حائری با گردآوردن فرزندان سه گانه حاج یاسین حداد و اخذ اجاره ساختمان کنونی اش را احداث کرد. این ساختمان در عید غدیر 1969م. توسط میرزا حسن احقاقی حائری افتتاح گردید و از آن تاریخ تا به حال مجالس وعظ به طور روزانه در آن دایر می باشد.

حسینیه الجدیده یا حسینیه خزعلیه (سال تأسیس 1913م.)

این حسینیه با کمک حاج ابراهیم علی معرفی، حاج عبدالکریم معرفی، حاج علی استاد بهبهانی و حاج عبدالکریم ابل احداث گردید.

شیخ مبارک نیز با تهیه الوارهای اسکلت چوبی سقف حسینیه در احداث این مرکز سهیم شد و شیخ جابر مبارک نیز با خریداری و الحاق منزل ملکی شیخه موضی الدعیج الصباح به حسینیه در این امر سهیم شد.

قطعه زمین مجاور حسینیه نیز پس از خریداری به ساختمان حسینیه ملحق شد و شیخ عبدالله السالم الصباح با مبلغ 50 هزار روپیه و شیخ صباح الناصر الصباح با مبلغ 30 هزار روپیه در توسعه این حسینیه سهیم شدند.

شیخ خزعل (حاکم خوزستان) طی پیشنهادی خواستار تأسیس و احداث این حسینیه شد و وجه تسمیه نیز به این دلیل است وی با مبلغ 10 هزار روپیه در این امر سهیم شد. این حسینیه اکنون در پشت ساختمان بازار بورس کویت، در ساختمان جدید خود دایر است.

حسینیه کاظمین (البکای) (سال تأسیس 1915م.)

مدرکی دال بر تاریخ تأسیس این حسینیه وجود ندارد، ولی گفته می شود که قطعه زمینی در منطقه الشرق خریداری شده و پس از مدتی متروک ماندن و فوت مالک تبدیل به محلی برای اقامت زائران احسایی عتبات عالیات در عراق شده و در دوران شیخ مبارک الصباح، حاج علی الصالح دست به احداث این حسینیه در سال های 1896ـ1915م. در آن زمین زد. مکان سابق این حسینیه در منطق الشرق بود ولی بعداً منطقه الشعب یعنی مکان کنونی منتقل شد. ضمناً ساختمان حسینیه در سال 1916م. مورد نوسازی و ترمیم قرا رگرفت.

حسینیه احمد عاشور (سال تأسیس 1924م.)

این حسینیه در آغاز امر در منطقه میدان در نزدیکی حسینیه معرفی تأسیس شد. مؤسس این حسینیه مرحوم حاج حسن عاشور و تنی چند از مؤمنین خیرخواه با هدف ایجاد مرکزی برای تجمع اهل تشیع و تدریس امور دینی و دنیوی بوده است. این حسینیه در آغاز مدرسه ای برای خردسالان و بزرگسالان بوده ولی بعدها از منطقه میدان به بنیدالقار منتقل شد. حاج احمد عاشور بخش بیرونی حسینیه را پس از برخی تغییرات به آن ملحق کرد.

حسینیه اشکنانی ها

این حسینیه یکی از حسینیه های مهم، آبرومند و بسیار زیبا و مدرن شیعیان کویت است. که عمدتاً برنامه ها و سخنرانی های آن به زبان فارسی اجرا می شود و همه ساله به مناسبت های ماه محرم، صفر، رمضان، شعبان و ایام فاطمیه خطبا و وعاظ فارسی زبان را از ایران دعوت می کنند و یکی از حسینیه های پر رونق می باشد.

بانی این حسینیه یکی از تجار محترم اشکنانی مرحوم حاج احمد اشکنانی (اشکنان از توابع لارستان استان فارس می باشد) می باشد و فعلاً مدیریت و تولیت آن به دست خانواده ایشان و هیئت امنا می باشد.

سایر حسینیه

1. حسینیه کربلائیه الدعیه

2. حسینیه آل رسول الرمیثیه

3. حسینیه بوحمد الدعیه

4. حسینیه آل یاسین المنصوریه

5. حسینیه الامام الحسین(ع) سلوی

6. حسینیه امام الرضا(ع) القرین

7. حسینیه الامام المرتضی(ع) الدسمه

8. حسینیه الامام المهدی(عج) الرمیثیه

9. حسینیه صیرفی القرین

10. حسینیه الامام الهادی(ع) القرین

11. حسینیه امیرالمؤمنین(ع) الدسمه

12. حسینیه الجدیده الشرق

13. حسینیه شیخ اوحد المنصوریه

14. حسینیه زین العابدین الرمیثیه

15. حسینیه القلاف حولی

16. حسینیه صباح شبر الدسمه

17. حسینیه الامام شیرازی بنیدالقار

18. حسینیه دشتی صباح السالم

19. حسینیه قبازرد الرمیثیه

20. حسینیه جعفریه الصوابر

21. حسینیه حیدریه البحرانی شارع عمان

22. حسینیه فاطمه الزهراء الرمیثیه

23. حسینیه الزهراء المنصوریه

24. حسینیه السجادیه الرمیثیه

25. حسینیه السماک الدعیه

26. حسینیه بن نخی شارع عمان

27. حسینیه علی الاکبر سلوی

28. حسینیه الهاشمیه شارع عمان

29. حسینیه الحاج غانم الدعیه

30. حسینیه المعرفی الشرق

31. حسینیه بوعلیان الدعیه

32. حسینیه السیده رقیه الرمیثیه

33. حسینیه عباس المطوع المنصوریه

34. حسینیه العباسیه المنصوریه

35. حسینیه الهاشمیه الصلیبیخات

36. حسینیه الهزیم المنصوریه

37. حسینیه جمدار السالمیه

38. حسینیه علی المویل السالمیه

39. حسینیه دار الحسین(ع) الضاحیه

40. حسینیه شعبان الشرق

41. حسینیه سید الشهداء(ع) الصلیبیخات

42. حسینیه الامام العسکری(ع) الجابریه

43. حسینیه قمر بنی هاشم الرمیثیه

44. حسینیه علی الامیر العدیلیه

45. حسینیه ابوذر الغفاری الشعب

46. حسینیه النصار الشعب

47. حسینیه حسن القطان الصلیبیخات

48. حسینیه السبطین الرمیثیه

49. حسینیه احمد الصائغ الشعب

50. حسینیه الحجه القرین

51. حسینیه عباس خورشید الرمیثیه

52. حسینیه العلویه الرمیثیه

53. حسینیه ابوسراج الجابریه

54. حسینیه الشامیه الشامیه

55. حسینیه العباسیه الدوحه

56. حسینیه السید هادی الدسمه

57. حسینیه بن نعمه الدعیه

58. حسینیه دار التوحید الصلیبیخات

59. حسینیه الامام الاکاظم(ع) مبارک الکبیر

60. حسینیه الاحمدی الاحمدی

61. حسینیه الحرز المنصوریه

62. حسینیه القردان المنصوریه

63. حسینیه مأتم الشباب البیان

64. حسینیه الفاطمیه خیطان

65. حسینیه الموسوی الشرق

66. حسینیه شمالی الدعیه

67. حسینیه الصفار القرین

68. حسینیه الصیدلی الجابریه

69. حسینیه محمد الصفار العدان

70. حسینیه حاج محمد الرمیثیه

71. حسینیه بلقیس سلوی

72. حسینیه القبندی سلوی

73. حسینیه الامیر کیفان

74. حسینیه الزهراء صلیبیه

75. حسینیه القائم(ع) صلیبیه

76. حسینیه الامام مهدی(عج) جابر العلی

77. حسینیه ناجی البحرانی صباح السالم

78. حسینیه الزینبیه الجابریه

79. حسینیه عاشور بنیدالقار

80. حسینیه بن نخی الدسمان

81. حسینیه الاشکنانیه میدان حولی

82. حسینیه دشتی الصلیبیخات

83. حسینیه بهبهانی الوطیه

84. حسینیه الحیدریه البلوشی شارع عمان

85. حسینیه البتول صباح السالم

86. حسینیه الزینبیه بنیدالقار

87. حسینیه العلویه الاحمدی

88. حسینیه الفواطم الصباحیه

89. حسینیه المتروک الرمیثیه

90. حسینیه ام صادق الرمیثیه

91. حسینیه المهدیه الرمیثیه

92. حسینیه ام حیدر الدسمه

93. حسینیه ام فاطمه الدسمه

94. حسینیه العلویه مرضیه الرمیثیه

95. حسینیه ام عبدالرسول الرمیثیه

96. حسینیه ام حسین الدوحه

97. حسینیه ام البنین الفردوس

98. حسینیه ام علی نجاه الدسمه

99. حسینیه خدیجه الکبری القرین

100. حسینیه سکینه بنت الحسین(ع) صباح السالم

101. حسینیه باب المراد صباح السالم

102. حسینیه بی بی رباب بیندالقار

103. حسینیه خدیجه کرم الرمیثیه

104. حسینیه الهادی الدسمه

105. حسینیه ام حسن الرمیثیه

106. حسینیه علویه طیبه الجابریه

107. حسینیه ام الساده الرمیثیه

108. حسینیه السیده مریم المنصوریه

109. حسینیه سید هاشم الدسمه

110. حسینیه ام بدر الصلیبیخات

111. حسینیه عبدالرضا آتش القادسیه

112. حسینیه زینب الصراف سلوی

113. حسینیه مجلس انجلیزی السره

114. حسینیه الموسوی العمریه

115. حسینیه صاحب الزمان(عج) العدان

حسینیه های زنانه

علاوه بر حسینیه های مردانه که جایی برای حضور بانوان در آنها در نظر گرفته شده است، حسینیه های مخصوص زنان نیز تأسیس گردیده است. اولین حسینیه زنانه در کویت، حسینیه ملازهره ظاهر است که در سال های دهه چهل از دارایی های این خانم و کمک برخی از نیکوکاران کویتی تأسیس شد. این حسینیه در آغاز در خیابان میدان شرق تأسیس ولی بعداً به منطقه المنصوریه منتقل گردید.

دومین حسینیه زنانه در کویت، حسینیه آل عیدی می باشد، از دیگر حسینیه های زنانه کویت، حسینیه بی بی رباب است. در این حسینیه ها، مجالس سخنرانی، وعظ و میزگرد جهت ارشاد دختران و زنان با امور دینی و تربیتی و با آگاهی مادران به احکام رساله های عملیه و یا آشنایی با اهداف انقلاب امام حسین(ع) و یا دیگر مسایل دینی و اجتماعی برپا می شود.