مجلات > خانواده و زنان > پیام زن > خرداد 1384، شماره 159


چگونه قطره بریزیم؟

پدید آورنده : ا.امیردیوانی ، صفحه

اگر می خواهید به چشم، گوش و یا بینی خود قطره بچکانید، باید قبلاً به موارد زیر

توجه نمایید:

1ـ دست هایتان را کاملاً بشویید.

2ـ با چند دقیقه در دست گرفتن شیشه قطره، گرمای آن را نزدیک به دمای بدن برسانید.

3ـ چنانچه رنگ قطره کدر به نظر برسد، آن را خوب تکان دهید.

4ـ بعد از ریختن قطره، قطره چکان را فورا در جای خود قرار داده و دستان تان را بشویید.

توصیه هایی چند پیرامون روش

استفاده از قطره های مخصوص چشم، گوش و بینی

الف: قطره چشم

برخی از بیماران، راهکار درست چکانیدن قطره در چشم را به خوبی نمی دانند. مثلاً در صورتی که بلافاصله پس از ریختن قطره، چشم ها را محکم ببندیم، بخشی از دارو به بیرون چشم ریخته و ممکن است به سبب کاهش جذب، اثر درمانی ضروری از قطره تجویزشده، به دست نیاید؛ یا اگر قطره مستقیما روی قرنیه [بافت شفافی که روی قسمت رنگی چشم قرار گرفته و از روبه رو دیده نمی شود] ریخته شود، موجب تحریک شدید و ناراحتی چشم می گردد و این اثر به ویژه در کودکان، پی گیری معالجه را دشوار می سازد.

بهتر است وظیفه چکاندن قطره را به یکی از بستگان بیمار سپرد و از وی خواست که به این مهم بپردازد.

بیشتر داروهایی که در چشم پزشکی کاربرد دارند، به شکل قطره تهیه شده اند. به این ترتیب دارو مستقیما به محل اثرش وارد می شود و عوارض ناشی از رسیدن آن به سایر قسمت های بدن به حداقل می رسد، ولی برای رسیدن به این هدف باید دارو را درست استفاده کرد. از آنجا که دستگاه جمع آوری اشک چشم، آن را به درون بینی هدایت می کند، در صورت کاربرد نادرست دارو و ورود آن به بینی، دارو از راه مخاط بینی، جذب خون می شود و به سراسر بدن می رود.

شیوه استفاده صحیح از قطره های چشم

به قرار زیر است:

1ـ در حالی که بیمار نشسته است، سرِ وی را به آرامی به عقب ببرید تا صورت او تقریبا در راستای افقی قرار گیرد. آنگاه سرِ بیمار را خیلی کم به سمت چشمی که قرار است قطره داخلش ریخته شود، خم کنید تا قطره بعد از چکاندن، به طرف گوشه خارجی چشم متمایل شود.

2ـ پلک پایین را با انگشت نشانه دست چپ، به سوی پایین بکشید. خواهید دید که بین پلک و کره چشم، فضایی شبیه ناودان یا کیسه تشکیل می شود.

3ـ با دست راست، قطره چشمی را در فاصله تقریبی 2 سانتی متر از چشم نگاه داشته و آن را به آرامی بفشارید. طوری تنظیم کنید که قطره به درون ناودان تشکیل شده، بیفتد.

ریختن بیشتر از یک قطره، فایده ای ندارد زیرا این ناودان تنها گنجایش یک قطره را دارد و قطره اضافه به بیرون تخلیه می شود. اگر نیاز به چکاندن دو قطره در چشم است، باید بعد از ریختن قطره اول، حدود یک دقیقه صبر کرد و آنگاه قطره بعدی را ریخت.

4ـ بعد از ریختن قطره، از بیمار بخواهید تا مستقیم به جلو نگاه کند. سپس پلک پایین وی را رها سازید و از او بخواهید پلک های خویش را آهسته ببندد و با پارچه ای تمیز، مایعات بیرون ریخته از چشم را پاک کنید.

5ـ تنها یک قطره از دارو را داخل این حفره قرار دهید. دارو را مستقیما روی سیاهی چشم نریزید چون باعث ایجاد درد خواهد شد. تا سر حد امکان نوک قطره چکان با پلک ها و مژه ها تماس پیدا نکند.

6ـ پلک پایین را به آرامی بالا بکشید تا در کنار پلک بالایی واقع شود.

7ـ از بیمار بخواهید تا چشمش را سه دقیقه ببندد و پلک نزند. (پلک زدن، دارو را به درون دستگاه جمع کننده اشک، تلمبه می زند.) طی این مدت بیمار باید با انگشت خود به آرامی روی گوشه داخلی چشم (بین گوشه داخلی و دیواره بینی) فشار وارد کند.

8ـ اگر قرار است از چند نوع قطره استفاده شود، بین آنها حدود ده دقیقه فاصله بگذارید.

یادآوری:

طرز صحیح استفاده از قطره های چشمی، باعث جذب فزون تر و اثر درمانی مؤثر دارو می شود و از طول دوره درمان می کاهد.

ب: قطره گوش

معمولاً از قطره های گوش برای درمان التهاب ها و عفونت های مجرای گوش (گوش خارجی) استفاده می شود. نحوه استفاده از این قطره ها، آسان تر از قطره های چشم و بینی است. شاید بهتر باشد که از کس دیگری بخواهید قطره را در گوش تان بریزد.

طرز کاربرد درست قطره های گوش

1ـ گوش مبتلا را به سمت بالا بگیرید یا به پهلو دراز بکشید.

2ـ برای چکاندن قطره به گوش:

الف) بزرگسال: سوراخ گوش را به بالا و عقب قرار دهید.

ب) خردسال: سوراخ گوش را رو به پایین و عقب بگیرید.

3ـ قطره را به مقدار تجویز شده توسط پزشک در گوش مبتلا بریزید (قطره چکان را در گوش فرو نکنید.)

4ـ گوش را چند دقیقه کج کنید یا یک گوش بند پنبه ای نرم (هر کدام را که توصیه شده باشد) درون این عضو قرار دهید.

5ـ بیمار دست کم باید به مدت دو دقیقه به همان حالت باقی بماند تا دارو به همه نقاط مجرای گوش برسد.

ج: قطره بینی

هدف از استفاده از قطره های بینی معمولاً کاهش التهاب بینی به ویژه در اطراف دهانه سینوس هاست تا تخلیه سینوس مختل نشود و ضمنا تهویه هوا از طریق بینی نیز به خوبی انجام پذیرد. بیشتر مردم برای استفاده از قطره های بینی، سر را به عقب خم می کنند و قطره را درون بینی می ریزند و بعد از مدت اندکی مزه آن را در داخل حلق و دهان خویش احساس می کنند. زیرا به جای پخش شدن در بینی، مستقیما وارد حلق شده است. بینی آدمی، یک ساختمان هرمی شکل است که قسمت عمده آن در بالا قرار گرفته است پس باید دارو را به گونه ای استفاده کرد که به طرف بالا برود. سینوس های بینی در دو طرف بینی قرار دارند. همچنین قسمت هایی از بینی که متورم شده و موجب احساس گرفتگی بینی می گردند، در دو طرف بینی واقع شده اند و در وسط بینی تنها یک تیغه استخوانی ـ غضروفی است که دو سوراخ بینی را از هم جدا می سازد و غیر از موارد خاص مانند خونریزی از بینی، نیازی به دارو ندارد. روش متداول در استفاده از قطره های بینی مخصوصا در مورد سینوزیت و سرماخوردگی به شکل زیر است: (در این شیوه خود فرد مبتلا می تواند از دارو استفاده کند؛ بر خلاف قطره های چشمی).

روش مصرف

1ـ پیش از شستن دستان، بینی خویش را به آرامی پاک کنید.

2ـ به پشت بر روی تخت یا تشک دراز بکشید، به نحوی که سر از لبه تخت یا تشک به عقب خم شود و سرتان را تا سر حد امکان کج کنید.

3ـ در همین حالت، سر را به سمتی که می خواهید قطره در آن بریزید، بچرخانید. (خم نکنید بلکه بچرخانید مثل حالتی که به پشت شانه خود نگاه می کنید.)

4ـ دارو را به میزان تجویزشده در داخل بینی بریزید.

5ـ به مدت سه دقیقه در همین حالت بمانید تا دارو در تمام بینی پخش شود.

6ـ قطره های ضد تورم (احتقان) بینی را بیش از چهار روز استفاده نکنید، مگر اینکه پزشک شما خلاف این را تجویز کرده باشد.

منابع: ــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ Household Hints

2ـ روزنامه «جام جم»، 28/6/79.