مشخصات مجله


پیام زن - خرداد 1382، شماره 135
تاریخ درج : 1386/6/27
بازدید : 71682

فهرست مطالب

جستجو

مجلات > خانواده و زنان > پیام زن > خرداد 1382، شماره 135


اختلالاتی که منجر به افسردگی می شود

پدید آورنده : دکتر حسین برهانی ، صفحه 90

افسردگی به صورت های مختلف بروز پیدا می کند و عوامل مختلفی در ایجاد و یا تشدید آن مؤثر است. یکی از مواردی که با افسردگی توأم می شود به نام اختلال ملال پیش از قاعدگی می باشد. زنانی که دچار این اختلال قبل از قاعدگی هستند معمولاً دچار نوساناتی در روحیه و خُلق می شوند و معمولاً احساس افسردگی و غمگینی دارند و دچار تغییر در رفتار می شوند. ممکن است خیلی زودرنج و حساس باشند، زود عصبی شوند و پرخاش نمایند و الگوی غذا خوردن آنها تغییر کند. این بیماران ممکن است دچار علایم جسمی نیز بشوند، مثلاً سینه ها شدیدا حساس و دردناک شوند، در اندام ها ورم پیدا

کنند و از سردرد رنج ببرند.

در یک مطالعه دیده شده است که حدود 40% از زنان لااقل علایم خفیفی از این اختلال دارند و بین 2 تا 10 درصد آنها علایم شدید از این مشکل را نشان می دهند. البته علت این اختلال دقیقا معلوم نیست ولی چون در حوالی قاعدگی روی می دهد آن را با تغییرات هورمونی مرتبط می دانند. خانم هایی که دچار اختلال ملال پیش از قاعدگی می شوند، دچار نوسان در خُلق می شوند، برافروختگی پیدا می کنند، بی حوصلگی و کاهش علاقه یا بی علاقگی در انجام کار و اضطراب نیز ایجاد می شود. ممکن است خیلی زود خسته شوند و حفظ تمرکز حواس برای آنها بسیار مشکل و دشوار می شود. همچنین دچار بدخوابی و تغییر در اشتها می شوند. بدخوابی به صورت پرخوابی یا بی خوابی بروز پیدا می کند و اشتهای آنها گاهی فوق العاده زیاد می شود و با حرص و ولع خاصی برخی غذاهای خاص را می خورند. در این دوره از نظر عاطفی متزلزل و بی ثبات می شوند. مثلاً به طور ناگهانی احساس اندوه و گریه پیدا نموده و نسبت به طرد شدن بسیار حساس می شوند.

درمان این گونه بیماران مشتمل بر استفاده از دوز پایین داروهای ضد افسردگی و آماده سازی محیط و کمک به آرامش بیمار است. به هر حال باید استرس های محیطی کاهش پیدا کند و در موارد شدید اختلال، باید از داروهای ضد افسردگی با دوز کامل استفاده نمود و همچنین از شیوه های روان درمانی، نیز بهره بگیریم و سعی شود اعتماد به نفس بیمار افزایش پیدا کند.

گاهی افسردگی عمده به صورت یک افسردگی عودکننده بروز پیدا می کند. ممکن است افسردگی عمده حداقل برای دومین بار تکرار شود و حداقل بین هر دوره افسردگی، دو ماه فاصله وجود دارد. علاوه بر درمان کامل هر دوره افسردگی، بایستی از حداقل مقدار دارو برای هر فرد به عنوان پیشگیری از بروز مجدد حمله افسردگی استفاده کنیم.

در برخی مواقع، افسردگی با ویژگی های سایکوتیک همراه می شود. یعنی اینکه بیمار علاوه بر افسردگی درجاتی از توهّم و هذیان را هم دارد؛ اما هذیان ها خیلی عجیب و غریب نیست. البته این نوع افسردگی پیش آگهی خوبی ندارد.

در افسردگی با خصایص مالیخولیایی، بیمار تقریبا از هیچ فعالیت از لذت بخشی احساس لذت نمی کند و به محرک هایی که برای سایر مردم خوشایند محسوب می شوند واکنش نشان نمی دهد. یعنی وقتی اتفاق خوشایند و خوبی رخ می دهد حتی به طور موقت احساس خوبی پیدا نمی کند و حالش بهتر نمی شود. در این افسردگی هم طبیعتا فرد احساس افسردگی دارد و افسردگی همیشه صبح ها بدتر می باشد. بیمار معمولاً سحرخیز است یعنی حداقل دو ساعت زودتر از زمان معمول از خواب بیدار می شود. حرکات بیمار ممکن است به شدت کند شود و یا بالعکس دچار تحریک چشمگیر روانی و حرکتی شود. همچنین به طور قابل ملاحظه ای دچار بی اشتهایی و کاهش وزن می شود. این گونه بیماران به صورت مفرط و بی دلیل احساس گناه می کنند. بیماران افسرده با خصلت های مالیخولیایی، معمولاً بهتر از سایر بیماران افسرده به درمان دارویی پاسخ می دهند.

گروهی از بیماران دچار افسردگی غیر معمول یا «آتیپیک» می شوند. ویژگی های این نوع افسردگی به صورت پرخوری مفرط و پرخوابی مفرط می باشد. سن شروع افسردگی در این گروه از بیماران پایین تر است و کُندی روانی ـ حرکتی آنها شدیدتر می باشد. همچنین شکایت از دردهای جسمی نیز شایع تر است و بیشتر احتمال دارد که این بیماران دچار سوء مصرف مواد یا وابستگی به مواد مخدر شوند. همین طور این گونه بیماران اضطراب بیشتری دارند.

علامت دیگری که بیماران افسرده با خصایص غیر معمول دارند به نام فلج خشک معروف است. یعنی احساس خشکی و سفتی در دست و پا می کنند و احساس می کنند فوق العاده سنگین شده اند و قادر به حرکت جزیی نیستند. این گونه بیماران نسبت به طرد شدن از سوی دیگران حساسیت زیادی دارند.

نوع دیگر افسردگی با شروع پس از زایمان است؛ مشروط بر اینکه علایم افسردگی و خُلقی در عرض چهار هفته پس از زایمان شروع شده باشد می توانیم آن را افسردگیِ پس زایمانی بنامیم. این حالت با واکنش اندوه مادری متفاوت است. در افسردگی پس از زایمان که معمولاً ممکن است با ویژگی هذیانی همراه باشد نیاز به درمان و مراقبت بسیار زیاد است زیرا احتمال آسیب به خود و نوزاد وجود دارد و در برخی موارد بایستی بیمار بستری شود.

در فرم دیگری، افسردگی ممکن است با الگوی فصلی همراه باشد. یعنی افسردگی در زمان خاصی از سال ممکن است روی بدهد که معمولاً حمله های افسردگی عمده همیشه در پاییز و یا زمستان اتفاق می افتد. با توجه به اینکه این گونه بیماران به نوردرمانی پاسخ مناسبی داده اند و همچنین سوخت و ساز در قشر قطعه پیشانی و قطعه فرعی و تحتانی آهیانه چپ آنها کاهش پیدا می کند، این فرضیه را مطرح می کند که این نوع افسردگی و این تغییرات در اثر کمبود نور خورشید در روزهای پاییزی و بخصوص زمستانی اتفاق می افتد.

آنچه مهم است این است که همه انواع افسردگی نیاز به تشخیص و رسیدگی بموقع دارد و این وظیفه اطرافیان بیمار است که نسبت به ارجاع بیمار اقدام کنند زیرا در حدود 50% بیماران افسرده ممکن است از افسردگی خود بی خبر باشند و شکایتی از خلقیات خود نداشته باشند. اقدام درمانی کامل می تواند در کاهش طول دوره افسردگی بسیار مؤثر باشد و از عوارض ناگوار افسردگی مثل افت عملکرد تحصیلی، شغلی و اجتماعی و اشتغال ذهنی به مرگ و خودکشی به صورتی مؤثر بکاهد و کیفیت زندگی بیمار را بهتر و بیشتر کند و نشاط و شادمانی را به او هدیه نماید.