مشخصات مجله


حدیث زندگی - خرداد و تیر 1387، شماره 41
تاریخ درج : 1387/6/23
بازدید : 69271

فهرست مطالب

جستجو

مجلات > ادبیات و هنر > حدیث زندگی > خرداد و تیر 1387، شماره 41


ارزیابی میزان شادکامی ایرانیان در یک نگاه

پدید آورنده : زهرا باقری ، صفحه 94

به طور کلّی، شادی در روان شناسی، به عنوان یک هیجانْ» شناخته می شود و هیجان، نوعی برانگیختگی است که فرد، با ارزیابی ذهنی خود به آن، عنوان خاصّی می دهد. هیجان، دارای یک مؤلّفه اساسی ذهنی(شناختی) است که موجب پاسخ دهی (معمولاً سریع) ما به وقایع (با توجّه به تجارب گذشته) می شود. هیجان را در روان شناسی، در دو حیطه کلّی هیجان منفی» و هیجان مثبت» قرار می دهند.

بررسی های انجام شده، نشان می دهند که در عمر یک صد و چند ساله روان شناسی علمی، عمدتاً بر ابعاد منفی هیجان ها توجّه شده است. یک دلیل این موضوع، شاید این باشد که هیجان های منفی، می توانند زندگی ما را به گونه ای شدیدتر و جدّی تر تحت تأثیر قرار دهند. برای نمونه، در یک بررسی در مجلّه چکیده روان شناسی» ـ که معروف ترین مجلّه نمایه نویسی مقالات علمی روان شناسی است ـ، مشخص شده است که از سال 1887 تا 2000 میلادی در حالی که 8072 مقاله مربوط به خشم، 57800 مقاله مربوط به اضطراب و 70856 مقاله مربوط به افسردگی وجود دارد، تنها 851 مقاله در مورد لذّت و شادی، 5701 مقاله درباره رضایت از زندگی و 2958 مقاله درباره شادی و خوش بختی، موجود است. به عبارت دیگر، در برابر هر چهارده مقاله درباره هیجان های منفی، تنها یک مقاله در مورد هیجان های مثبت وجود دارد. محقّقی دیگر، با بررسی مقالات دهه اخیر، این نسبت را هفده به یک می داند.

امّا در سال های اخیر (در دو دهه اخیر) عدّه ای از روان شناسان، نوعی روان شناسی مثبت گرا را بدعت گذاری کرده اند که در آن، موضوعاتی مانند: مثبت گرایی در مقابله با فشارهای زندگی و غلبه بر افسردگی و خمودگی مطرح شده است. به طور کلّی در این روش، بر شادی و شادمانی، به عنوان یکی از مقوله های اساسی هیجان های مثبت، تأکید شده است و به گفته دیوید مایرز،1 تعداد مقالات منتشر شده درباره شادکامی، از 150 مقاله در سال 1979م، به 780 مقاله در یک دهه بعد، افزایش یافته است. همچنین چندین کتاب در این باره منتشر شده است.2

روش اندازه گیری شادکامی

برای اندازه گیری شادکامی، روش های گوناگونی به کار برده شده است. این روش ها طیف گسترده ای از: قضاوت دوستان و آموزگاران تا پرسش نامه های خودسنجی را شامل می شوند. برخی از انواع پرسش نامه هایی که برای اندازه گیری شادکامی به کار می روند، عبارت اند از: پرسش نامه حالات شخصی» برنبنر و مارتین؛3 پرسش نامه شخصیتی» ایزنک؛4 پرسش نامه شخصیتی» نئو؛5 پرسش نامه شادکامی» آکسفورد.6 در میان این پرسش نامه ها، پرسش نامه شادکامی آکسفورد، جایگاه ویژه ای دارد و در پژوهش های چندی به کار رفته است. این ابزار، در سال 1989م، توسط آرجیل و لو،7 تهیه شده است.

پس از انتشار این پرسش نامه، پژوهش های زیادی درباره آن انجام شد.8 در ایران هم درستی و دقّتِ این پرسش نامه، روی دانشجویان دانشگاه های تهران، آزمایش و تایید شد. بر این اساس، می توان از پرسش نامه شادکامی آکسفورد برای سنجش شادکامی در دانشجویان و احتمالاً جوانان ایرانی استفاده کرد؛ امّا برای اطمینان بیشتر، لازم است که این پژوهش، با حجم نمونه بیشتر و در گروه ها و طبقه های گوناگون جامعه، تکرار گردد تا با اطمینان بیشتر برای سنجش موضوع یاد شده، به کار گرفته شود.9

رضایت از زندگی در جهان

وقتی از مردم نقاط مختلف دنیا، درباره شادکامی سؤال شد، آنها تصوّر زیبایی ارائه دادند؛ از جمله این که در یکی از آمارگیری های سراسری، یک سوم مردم، خود را بسیار شاد می دانستند.10

اغلب مردم درباره رضایت از زندگی خود، با خوش بینی حرف می زنند، به طوری که هفتاد درصدشان، معتقدند که رضایت آنها، از ناراضی بودنشان بیشتر است. کمتر از هفت درصد نیز بیش از آن که راضی باشند، ناراضی اند. 75 درصد مردم می گویند که در طی چندهفته پیش، به دلایل متعددی شاد شده اند و سی درصد هم از احساس تنهایی، ملالت و افسردگی، حرف می زنند.

در اروپا، رضایت از زندگی و شادی، از یک کشور به کشور دیگر تفاوت می کند. در هلند، چهل درصد مردم، خود را بسیار شاد می دانستند و حال آن که کمتر از ده درصد مردم پرتقال، چنین نظری دارند و این، در حالی است که مردم اروپا در مقایسه با مردم امریکا در مجموع، خود را ناشادتر ارزیابی می کنند؛ امّا نسبت به زندگی، نظر مثبت دارند.11

در پژوهش دقیقی که در سال 2006م، به چاپ رسیده و به بررسی وضعیت رضایت از زندگی در سی کشور جهان پرداخته است، وضعیت تعدادی از کشورهای اروپای شرقی، اروپای غربی و آسیا در فاصله سال های 1999ـ2002م، مورد توجّه قرار گرفته است.

بر اساس نتایج این بررسی، 75 درصد افراد در کشورهای اروپای غربی، میزان رضایت بالاتر از متوسط داشتند، در حالی که در چهار کشور اروپای شرقی (یعنی مجارستان، اسلواکی، لهستان و ترکیه) و نیز کره جنوبی و ژاپن، میزان رضایت از زندگی، کمتر از پنجاه درصد بود. این نتایج، با آمار بالای خودکشی در کشور ژاپن، تناسب دارد. در ضمن، در این آمار و در همه کشورها (بجز ترکیه و استرالیا)، میزان رضایت زندگی مردان، بیش از زنان بوده است.12

رضایت از زندگی در ایران

کوشا و محسنی که در سال دوهزار میلادی، تحقیقی مقایسه ای بین مردم ایران و ایالات متّحده (ایالت مینه سوتا)، انجام دادند، هدف آنها این بود که ببینند ایا ایرانیان، مردمانی شاد هستند؟ این تحقیق، در سال 1995م، روی 544 نفر در ایالات متحده و در سال 1997م، روی 1055 نفر در ایران (تهران) انجام شد. در این بررسی، میزان شادکامی مردم ایران، با در نظر گرفتن جنس، سن، درآمد و درجه تحصیلات، مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفت که علاوه بر نشان دادن ارتباط رضایت و خرسندی افراد با دیگر ابعاد زندگی شان، عوامل مؤثّر در شکل گیری و تشدید و تضعیف شادکامی و خوش حالی نیز به دقّت بررسی شد و نتایج آن، با نتایج به دست آمده از تحقیقاتی که در سال 1994م، که روی امریکایی ها انجام شد، مقایسه گردید. داده ها نشان دادند که در مقیاسی وسیع، ایرانیان، مردمانی شاد نیستند. علاوه بر آن، سطح شادمانی آنها نیز منعکس کننده جایگاه اجتماعی و وضعیت اقتصادی بیشتر جوامع در حال پیشرفت است و تغییرات جمعیتی، تأثیر چندانی بر شادمانی فرد ندارد. به نظر می رسد عواملی که بر شادکامی تأثیرگذارند، در هر دو جامعه یکسان اند و درجه اهمیت عوامل، تفاوت زیادی در دو جامعه ندارد.13

در پژوهشی دیگر، بر اساس یک نظرسنجی ای که در سال 1380، در میان جوانان ایرانی انجام شد، 41 درصد آنها گفتند که توان رویارویی با مشکلات زندگی را ندارند، 38 درصد، سرحال و با نشاط از خواب بیدار نمی شوند و همین تعداد، از زندگی خود احساس رضایت نمی کنند. بر این اساس، 49 درصد از جوانان، شب ها نیز به راحتی به رخت خواب نمی روند و افکار پریشان و مشوّش، خوابشان را بهم می زند و درکل، شور و شوق زندگی در آنان در حد بالایی نیست. این نتایج، نشان می دهند که درصد زیادی از آنان برایشان مهم نیست که چه بر سرشان می اید و بیش از پنجاه درصد نیز عنوان کرده اند که زندگی با آنها سر ناسازگاری داشته و نگران اینده خود هستند. همچنین آستانه عمل آنان، بسیار پایین است و بیش از سی درصد آنان چیزی برای لذّت بردن در زندگی خود سراغ ندارند.14

طرح ملّی ارزش ها و نگرش های ایرانیان

در زمینه بررسی ارزش ها و نگرش های مردم ایران، تحقیقات متنوّعی در داخل کشور، به صورت پایان نامه و مقاله و نیز نظرسنجی های مختلف به چاپ رسیده است؛ امّا جامع ترین پژوهشی که در سطح ملّی در این حوزه انجام گرفته، طرحی است با عنوان پیمایش ارزش ها و نگرش های ایرانیان»، که موج اوّل آن، در سال 1379، به اجرا درآمد، و با بررسی دوباره محورهای تعیین شده اطلاعات مورد نیاز از کشور، در سال 1382، جمع آوری شد.

هدف کلّی این طرح، آگاهی از نظرات و دیدگاه های افراد جامعه در زمینه های مربوط به ارزش ها و نگرش ها در سطح مراکز استان های کشور بوده است. جامعه آماری این مجموعه را اعضای خانوارهای معمولی ساکن در 28 مرکز استان ایران تشکیل می دادند که در زمان اجرای طرح، سن آنها بین پانزده تا 64 بود.15

نتایج طرح ملّی

در این طرح، ارزش ها»، حول محورهای گوناگون، مورد سنجش قرار گرفتند؛ امّا تحلیل یافته های مربوط به رضایت در موارد مذکور، نشانگر آن بود که رضایت افراد را می توان در سه حوزه رضایت فردی»، رضایت مالی» و رضایت اقتصادی و سیاسی»، طبقه بندی نمود.

میانگین رضایت به دست آمده در سه حوزه یاد شده، نشانگر آن است که رضایت در حوزه مالی( با میانگین 15/1)، کمترین میزان و رضایت در زمینه فردی (با میانگین نُه)، بیشترین میزان را برانگیخته است که در ادامه، به تشریح نتایج به دست آمده از این سه حوزه می پردازیم:

الف. رضایت فردی

رضایت فردی، شامل چند مقوله اصلی تحت عنوان: رضایت از سلامتی، وضع مالی و شغلی است.

1. رضایت از سلامتی

رضایت از سلامتی، از جمله مقولاتی است که در پیمایش های گوناگون، مورد بررسی قرار گرفته و جدول مقایسه ای یافته ها، حاکی از افزایش میزان رضایت از وضع فردی بین سال های 1353 تا 1382 است.16

53 75 79 82

ناراضی 6 8 1/14 1/7

رضایت نسبی 26 1/19 6/10 8/11

راضی 67 8/72 3/75 1/84

بر اساس نتایج به دست آمده از یک تحقیق، مشخص شده است که بیش از نیمی از افرادی که برای ناراحتی های جسمانی، به پزشک مراجعه می کنند، مشکلات روانی و عاطفی دارند. این، در حالی است که بر اساس اعلام منابع رسمی، حدود 75 درصد جمعیت ایران، به نوعی گرفتار مشکلات و مسائل روحی و روانی، با شدّت و ضعف های متفاوت هستند.17 نتایج پژوهشی که در قالب مقاله شادکامی و عملکرد ایمنی بدن» در مجلّه روان شناسی» شماره 15، در سال 1379 انتشار یافت نیز مؤید این مطلب است که با اجرای هم زمان دو آزمون افسردگی بک» و شادکامی آکسفورد»، روی 150 نفر، فرضیه افزایش عملکرد نظام ایمنی بدن، در گروه هایی با شادکامی زیاد» نسبت به گروه هایی با شادکامی کم»، به صورت کلّی تایید شد. هر چند این پژوهش، نو و بدیع است، امّا پژوهش های قبلی محقّقان نیز به نحوی مؤید یافته های این تحقیق است. از جمله، پژوهش سگراستروم» و همکارانش که نشان داده است افراد خوشبین، به واسطه خُلق خوب، ایمنی بهتری دارند. همچنین پژوهشگران دیگری نیز ثابت کرده اند که رفتار مثبت، با عملکرد بهتر نظام ایمنی، رابطه مستقیم دارد و از آن جا که یکی از مهم ترین اجزای شادکامی، خُلق مثبت است، لذا منطقی است که شادکامی و شوخ طبعی نیز با عملکرد بهتر نظام ایمنی، ارتباط مستقیمی داشته باشد.18

2. رضایت از وضع مالی

انتظار می رود که رضایت از وضع مالی، بیش از سلامتی، در رضایت فرد از زندگی و وضع عمومی جامعه، تأثیر داشته باشد.

یافته های مقایسه ای،نشان از این دارند که در این زمینه نیز، با رشد نسبی میزان رضایت، روبه رو بوده ایم.19

53 75 79 82

ناراضی 20 7/11 22 4/19

رضایت نسبی 54 3/45 5/22 3/63

راضی 25 6/42 4/55 3/44

این، در حالی است که در تحقیقات جهانی، مشخّص شده است که رضایت مالی، رابطه چندانی با میزان درآمد فرد ندارد؛ چرا که نتایج یک پژوهش، نشان داد که در فاصله سال های 1965 تا 1999م، متوسّط درآمد خانواده های ساکن دیترویت چهل درصد افزایش یافت. با این حال، خانم های خانه دار دیتریتی، در سال 1999م، راضی تر از خانم های خانه دار دیتریتی در سال 1965م، نبودند.

در یک همه پرسی دیگر نیز مشخّص شد که در فاصله سال های 1965 تا 1999م، تعداد امریکایی هایی که از موقعیت مالی خود راضی بودند، از 42 درصد به سی درصد، کاهش یافته اند. این نتایج، نشان می دهند که معیارهای افراد کشورهای مختلف، در زمینه داشتن شادمانی، با هم تفاوت های عمده دارند.20

3. رضایت از وضع شغلی

وضع شغلی نیز بی تردید، یکی از عوامل مهم در زمینه رویکرد فرد در خصوص رضایت از زندگی و روند عمومی اوضاع (شادکامی) است.

1353 1379 1382

ناراضی 16 1/18 9/18

رضایت نسبی 40 4/24 1/35

راضی 37 4/55 46

داده های طرح بالا، حاکی از افزایش نسبی میزان رضایت از اوضاع شغلی، بین سال های 1352 تا 1382 است.21

البته نباید فراموش کرد که رضایت شغلی، خود، تابع شرایط خاصّی است، بدین صورت که: میزان شادکامی افراد شاغل، بیشتر از افراد بیکار است و همچنین اشخاصی که به کارهای تخصّصی مشغول اند، نسبت به کسانی که دارای مشاغل تخصّصی نیستند، احساس شادکامی بالاتری را گزارش کرده اند.

در بحث رضایت شغلی و احساس شادکامی، بررسی های فراوان، نشان داده اند که وقتی کارکنان، کنترل بیشتری بر کار خود دارند و به آنها اجازه داده می شود که درباره هدف ها و ساعات کار خود تصمیم بگیرند و در تصمیم گیری ها دخالت داده شوند، رضایت شغلی و در نهایت، رضایت از زندگی شان بیشتر می شود.22

عوامل زمینه ای مؤثّر بر میزان رضایت فردی

بر اساس یافته های طرح ملّی، جنسیت، سن، میزان تحصیلات، میزان دینداری و وضعیت تأهل، عوامل زمینه ای مؤثّر بر میزان رضایت است:

یک. جنسیت

در مجموع، به نظر می رسد که جنسیت و تا حدودی سن، بر رضایت فردی، اثر می نهند، به گونه ای که زنان، کمتر از مردان، احساس رضایت می کنند و با افزایش سن نیز بر میزان رضایت از اوضاع فردی، افزوده می شود.23

آلیس برنز در سال 2001م، در تحقیق جالبی شصت زن میان سال (40ـ45 سال تا 60ـ65 سال) و شصت مرد مسن (60ـ 65 به بالا) را از نظر میزان رضایتمندی از زندگی و اعتماد به نفس، مقایسه کرد.

همگی این زنان، از طبقات کم درآمد بودند که زندگی سختی را پشت سر گذاشته بودند. نتایج تحقیق فوق، نشان داد که زنان مسن، رضایت از زندگی و امیدواری بیشتر داشتند. شاید یکی از دلایلش آن باشد که افراد، با افزایش سن، ثبات روانی بیشتری به دست می آورند و همین امر، ناخرسندی آنان را کاهش می دهد.24

امّا با این همه، به نظر می رسد با توجّه به یافته های دیگر پژوهش ها، باید کمی محتاط تر، نسبت به این موضوع، نظر کلی داد؛ چرا که در جریان یک بررسی آماری ـ که در اصل می توان گفت نتایج 146 بررسی دیگر را جمع بندی کرده است ـ، مشخص گردید که کمتر از یک درصد شادی های زندگی، به جنسیت اشخاص بستگی دارد و نتایج یک بررسی مشابه نیز به این نتیجه رسید که زن ها، به طول کلّی، کمی شادتر از مردها هستند و به استناد یک بررسی دیگر ـ که در شانزده کشور مختلف انجام گرفت ـ، می توان گفت که زن ها و مردها حدوداً به یک اندازه بسیار شاد، راضی یا خیلی راضی، جواب می دهند. بررسی دیگری که از سوی 68 پژوهشگر در 39 کشور واقع در نقاط مختلف جهان، روی 18032 دانشجو انجام گرفت نیز به نتایج مشابهی دست یافته است.25

دو. میزان تحصیلات

میان متغیر تحصیلات و رضایت از اوضاع فردی نیز ارتباط مستقیم وجود دارد، به طوری که با افزایش تحصیلات، رضایت از اوضاع فردی نیز افزایش می یابد.26

بی سواد زیردیپلم دیپلم و پیش دانشگاهی فوق لیسانس و دکتری

ناراضی 5/4 1/3 6/1 -

راضی 5/95 9/96 4/98 100

سه. میزان دینداری

لوئیس، با انجام دادن یک مطالعه در مورد اثرات دین بر سلامت روانی»، دریافت که افراد دارای نگرش دینی بالا، نسبت به افرادی که سطح نگرش دینی پایین تری داشتند، از یک طرف، وسواس بیشتر و از طرف دیگر، میزان روان رنجورخویی کمتری نشان داده اند. مطالعه لوئیس، با مطالعات مالتبی و لوئیس و مالتبی هماهنگ است.27

امّا نتایج بررسی های دیگری که در قالب پایان نامه انتشار یافته، خلاف این مطلب را نشان می دهد. نتایج تحقیق تعیین میزان شادکامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران و رابطه آن با عمل به باورهای دینی و برون گرایی» نشان داد که بین شادکامی، با نگرش عمل به باورهای دینی، رابطه مثبت معنا دار وجود دارد.28 نیز رابطه بین نگرش دینی و مؤلّفه های نگرش دینی با شادکامی و مؤلّفه های تشکیل دهنده شادکامی، تبیین می کند که جوانان دارای سطح نگرش دینی بالاتر، از شادکامی، خُلق مثبت، کارآمدی، عزّت نفس و خشنودی از زندگی بیشتری برخوردارند.29

یافته های پژوهشی بررسی میزان شادکامی و عمل به باورهای دینی در رابطه با جنس مخالف»، نشان داد که میزان شادکامی افرادی که با کسی از جنس مخالف ارتباط ندارند، بیش از کسانی است که چنین ارتباطی را دارند و نیز بین میزان دینداری و عمل به واجبات و مستحبّات دینی و میزان شادکامی، یک همبستگی مثبت و معنا دار وجود دارد.30

چهار. وضعیت تأهل

در پژوهش کوشا و محسنی که در سال 2004م، صورت گرفته، رضایت از زندگی متأهّل و مجرّد ایرانی، مقایسه شده است. بر اساس نتایج آنها، در زنان ایرانی، متأهّل بودن، شاغل بودن، داشتن تجارب مطلوب و نیز تحصیلات بالا، با رضایت بیشتر از زندگی، رابطه دارد.31

اشخاص جوان یا پیر، زن یا مرد، و فقیر یا ثروتمند، از داشتن رابطه عاشقانه پردوام، شادتر می شوند. صدها بررسی صورت گرفته در این زمینه، به این نتیجه واحد رسیده اند که: زوج ها در مقایسه با افراد مجرّد یا همسر از دست داده و بخصوص در مقایسه با کسانی که از هم جدا شده اند، شادتر هستند و از زندگی خود، بیشتر لذّت می برند. بررسی های انجام شده در امریکا نشان می دهد که کمتر از 25 درصد اشخاص مجرّد و بیش از 40 درصد کسانی که ازدواج کرده اند، خود را شاد معرفی می کنند.32

نتایج تحقیقات فراوان در رابطه با میزان رضایت از زندگی زناشویی و سلامت روانی، نشان می دهد که بین این دو، رابطه وجود دارد و فشارهای زندگی مشترک با آسیب های روانی، مخصوصاً افسردگی، اختلالات اضطرابی و بیماری های جسمی ارتباط دارد.33 از طرفی، نتایج بررسی رابطه پایگاه اجتماعی و اقتصادی، با میزان رضایتمندی از زندگی زناشویی بر تفکیک میزان تحصیلات، سن، تعداد فرزندان، سطح درآمد و جنسیت، نشان داد که با 99 درصد اطمینان بین موارد ذکر شده و میزان رضایت زناشویی، رابطه وجود دارد، بدین معنا که میزان رضایتمندی افرادی که از تحصیلات بالاتر، فاصله سنّی کمتر، تعداد فرزندان کمتر و سطح درآمد بیشتری برخوردارند، بیشتر از افرادی است که از تحصیلات پایین تر، فاصله سنّی بیشتر، تعداد فرزندان بیشتر و سطح درآمد کمتری برخوردارند و نیز بین پایگاه اجتماعی و اقتصادی، با میزان رضایتمندی از زندگی مشترک، رابطه وجود دارد و هرچه پایگاه اجتماعی و اقتصادی بالاتر باشد، رضایتمندی از زندگی زناشویی، بالاتر است و نیز با 95 درصد اطمینان میزان رضایتمندی مردان از زندگی مشترک، بیشتر از زنان، معلوم گردید.34

تحقیقات وندی وود و همکارانش در مورد نقش ازدواج در شادی و مهرورزی، به این نتیجه انجامیده است که: در ازدواج های پُرتنش و ناموفّق، زن ها، بیشتر از مردها رنج می برند. ازدواج در این خانواده ها، به تخفیف آلام روانی، اعتیادها و میزان خودکشی زن ها کمک نمی کند.

امّا در مجموع و اگر بخواهیم نقش ازدواج را در میزان شادکامی افراد بررسی کنیم، به این نتیجه می رسیم که به طور کلّی، زن ها، از ازدواج، راضی تر از مردها هستند. به اعتقاد وندی وود، زن ها اگر با رابطه صمیمانه مثبت، روبه رو شوند، بیش از مردها از آن لذّت می برند.35

ب. رضایت مالی

میزان رضایت مالی نیز به عوامل گوناگونی مانند: جنسیت، سن و میزان تحصیلات بستگی دارد، به طوری که رضایت مالی ایرانیان به طور نسبی، در میان زنان و افراد میان سال (نسبت به افراد جوان و سالمند) و افرادی با مدرک تحصیلی لیسانس (نسبت به افراد بی سواد و دارای مدارک تحصیلی ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان، دیپلم و فوق دیپلم، فوق لیسانس و دکتری)، درصد بیشتری را به خود اختصاص داده است.

مرد زن

ناراضی 6/22 16

رضایت نسبی 6/37 35

راضی 8/39 49

بر حسب گروه سنّی

جوان میان سال سالمند

ناراضی 1/16 8/21 2/25

رضایت نسبی 8/32 3/38 8/43

راضی 1/51 3/39 31

برحسب گروه تحصیلی

بی سواد ابتدایی راهنمایی و دبیرستان دیپلم و فوق دیپلم لیسانس فوق لیسانس و دکتری

ناراضی 2835 6/16 2/18 8/15 4/15 6/9

رضایت نسبی 2836 1/سی 7/36 4/35 1/33 1/سی

راضی 7/28 3/33 1/45 7/48 5/51 2/60

ج. رضایت اقتصادی و سیاسی

پرسش مستقیم در خصوص میزان رضایت از اوضاع اقتصادی کشور در موج دوم پیمایش ارزش ها و نگرش های ایرانیان در سال 1382، انجام پذیرفته است که نتایج آن به شرح زیر است.36

میزان رضایت فراوانی نسبی

کم 5/70

تاحدی 25

زیاد 6/4

پرسش مستقیم در خصوص میزان رضایت از اوضاع سیاسی کشور در موج دوم پیمایش ارزش ها و نگرش های ایرانیان، انجام پذیرفته است که نتایج آن به شرح زیر است.37

میزان رضایت فراوانی نسبی

کم 4/37

تاحدی 2/47

زیاد 4/15

اثر عامل توسعه یافتگی مناطق شهری، بر میزان رضایت از زندگی

به نظر می رسد که میزان توسعه یافتگی مناطق نیز می تواند به عنوان یکی از عوامل مؤثّر بر رضایت در حوزه ملموس فردی و عام اجتماعی، مورد توجّه قرار گیرد. اگر شهرهایی چون: تهران، تبریز، اصفهان، شیراز و مشهد را به واسطه جمعیت و حدود توسعه یافتگی (از حیث میزان رشد تحصیلات عالی و توسعه یافتگی صنعتی)، نمونه ای از شهرهای توسعه یافته و شهرهایی نظیر ایلام، بوشهر، شهرکرد، یاسوج و زاهدان را نمونه ای از شهرهای کمتر توسعه یافته قلمداد کنیم، میزان رضایت در این دو حوزه، از نظر رضایت فردی، چندان معنادار نیست؛ امّا در زمینه مسائل عام اجتماعی، تفاوت میان مناطق توسعه یافته و نیافته، به نحو معنادار، چهره نشان می دهد.38

1. میزان رضایت از اوضاع اقتصادی کشور، بر حسب سطح توسعه یافتگی مناطق کشور

کم متوسط زیاد

توسعه یافته 3/72 2/24 6/3

توسعه نیافته 3/58 2/29 5/12

2. میزان رضایت از اوضاع سیاسی کشور بر حسب سطح توسعه یافتگی مناطق کشور

کم متوسط زیاد

توسعه یافته 3/40 2/46 4/13

توسعه نیافته 7/15 7/49 7/34

تحقیقات نشان می دهد که میزان رضایت از اوضاع اقتصادی و سیاسی کشور، در مناطق توسعه یافته، به مراتب، کمتر از مناطق توسعه نیافته است.39

پی نوشت ها:

1. David Mayers.

2. ر.ک: بررسی مقدماتی پایایی و روایی پرسش نامه شادکامی آکسفورد در دانشجویان دانشگاه های تهران»، احمدعلی پور و احمدعلی نوربالا، مجله اندیشه و رفتار، شماره 1و2، تابستان و پاییز 1378، ص 55.

3. ؟

4. ؟

5. ؟

6. ؟

7. ؟

8. ر.ک: بررسی مقدماتی پایایی و روایی پرسش نامه شادکامی آکسفورد در دانشجویان دانشگاه های تهران»، ص 57.

9. همان، ص64.

10. بررسی رابطه شادکامی با عمل به باورهای دینی و برون گرایی در دانشجویان رشته پرستاری و پزشکی علوم پزشکی»، مهتاب بیات ریزی، پایان نامه کارشناسی ارشد، روان شناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، 1383، ص 102.

11. همان جا.

12. رضایت از زندگی در چهارسوی عالم»، عاطفه احمدی، مجلّه سپیده دانایی، شماره 4، شهریور 86، ص 40.

13. مقایسه سبک زندگی، سلامت روانی و شادکامی در دبیران زن دوره متوسطه و زنان خانه دار شهرستان بشرویه»، اعظم نوربخش، کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان، روان شناسی عمومی، 1383، ص 104.

14. میزان شادکامی و عمل به باورهای دینی در رابطه با جنس مخالف ، در دانشجویان دانشکده علوم پزشکی شهرستان سبزوار»، ص 49.

15. طرح فنی نمونه گیری، پیمایش ملی ارزش ها و نگرش های ایرانیان، طرح های ملی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1382. ص9.

16. رضایت از زندگی و ارزیابی اجتماعی»، ص 13.

17. میزان شادکامی و عمل به باورهای دینی در رابطه با جنس مخالف در دانشجویان دانشکده علوم پزشکی شهرستان سبزوار»، ص 48.

18. شادکامی و عملکرد ایمنی بدن»، احمد علی پور و احمدعلی نوربالا و جواد اژه ای و حسین مطیعیان، مجلّه روان شناسی، شماره 15، سال چهارم، پاییز 1379، ص 219 و 229.

19. رضایت از زندگی و ارزیابی اجتماعی»، ص 13.

20. بررسی رابطه شادکامی، با عمل به باورهای دینی و برون گرایی در دانشجویان رشته پرستاری و پزشکی علوم پزشکی»، ص 103.

21. رضایت از زندگی و ارزیابی اجتماعی»، ص 15.

22. بررسی رابطه شادکامی، با عمل به باورهای دینی و برون گرایی در دانشجویان رشته پرستاری و پزشکی علوم پزشکی»، ص 105.

23. رضایت از زندگی و ارزیابی اجتماعی»، ص 21.

24. رضایت از زندگی در چهارسوی عالم»، ص40.

25. بررسی رابطه شادکامی، با عمل به باورهای دینی و برون گرایی در دانشجویان رشته پرستاری و پزشکی علوم پزشکی»، ص104.

26. رضایت از زندگی و ارزیابی اجتماعی»، ص21.

27. بررسی رابطه شادکامی با عمل به باورهای دینی و برون گرایی در دانشجویان رشته پرستاری و پزشکی علوم پزشکی»، ص115.

28. همان، چکیده.

29. همان، ص165.

30. میزان شادکامی و عمل به باورهای دینی، در رابطه با جنس مخالف ، در دانشجویان دانشکده علوم پزشکی شهرستان سبزوار»، چکیده.

31. رضایت از زندگی در چهارسوی عالم»، ص40.

32. بررسی رابطه شادکامی، با عمل به باورهای دینی و برون گرایی در دانشجویان رشته پرستاری و پزشکی علوم پزشکی»، ص107.

33. رابطه بین پایگاه اجتماعی و اقتصادی با میزان رضایتمندی از زندگی زناشویی»، سیده رامینه لاریمی، روان شناسی بالینی، 1382، ص61.

34. همان، چکیده.

35. بررسی رابطه شادکامی، با عمل به باورهای دینی و برون گرایی در دانشجویان رشته پرستاری و پزشکی علوم پزشکی»، ص107.

36. رضایت از زندگی و ارزیابی اجتماعی»، ص19.

37. همان جا.

38. همان، ص27.

39. همان، ص28.