مجلات > عقيدتی، فرهنگی، اجتماعی > شمیم یاس > فروردین 1384، شماره 25


خواب آلودگی دانستنی های پزشکی

پدید آورنده : مریم نیک نژاد ، صفحه 10

چه وقت به پزشک مراجعه کنیم؟

وقتی که خواب آلودگی های مکرر در طول هفته روی می دهد، در حالی که خواب کافی شبانه (شش تا هشت ساعت) وجود دارد.

هنگامی که خواب آلودگی بر چابکی فرد تأثیر گذاشته یا شخص یا دیگران را در معرض خطر قرار می دهد، مثلاً در رانندگی.

زمانی که خروپف زیاد است یا پریدن از خواب زیاد روی می دهد.

هنگامی که خواب چنان غلبه می کند که باعث سقوط می شود.

خواب آلودگی نشانه چیست؟

بیشتر مردم امروز در طی روز خمیازه می کشند و با خواب آلودگی در جنگند. ما در دنیایی زندگی می کنیم که در آن مردمان برای پیش بردن برنامه زندگی، مبارزه ای پایان ناپذیر را در پیش گرفته اند. در این میان، باید چیزی فدا شود، و برای بیشتر افراد این چیز خواب است. گر چه به قیمت مالیدن چشم ها و چرت زدن در مواقع نامناسب تمام شود.

برنامه خواب نامنظم نیز به اندازه کم خوابیدن در ایجاد خواب آلودگی مؤثر است. مسافرت طولانی، کار شبانه، خواب شبانه نامنظم، و شب زنده داری، چرخه طبیعی خواب ـ بیداری را بر هم می زند. اشخاص زیادی سعی در به کارگرفتن مغز و بدن خود در هنگام خواب دارند.

خواب آلودگی علاوه بر بازتاب مقدار و وقت خواب، ممکن است نشانه چگونگیِ آن نیز باشد. بسیاری از مردم، مخصوصاً آن هایی که خر و پف می کنند، از حالت خطرناکی که بی نَفَسی (آپنه) انسدادی شبانه نام دارد، رنج می برند که در آن، انسدادی در راه های فوقانی تنفس، 30 تا 60 ثانیه یا بیشتر، نفس کشیدن را بند می آورد. مغز کمبود تنفس را احساس کرده و بازتابی به صورت خرخر یا بریده بریده نفس کشیدن ایجاد می کند تا فرد را بیدار کرده و تنفس را طبیعی کند.

این کار ممکن است صدها بار در طول شب تکرار شود و شما را از لذت و فایده خواب عمیق محروم کند. افراد گرفتار بی نَفَسی مزمن شبانه در خطر روز افزون بالا رفتن فشار خون، بیماری قلبی و سکته مغزی هستند و خواب آلودگی ناشی از آن علت احتمالی هزاران حادثه صنعتی و رانندگی در سال است.

عوامل خواب تنها چیزهایی نیستند که باعث خواب آلودگی می شوند. هر ویروس، آلرژی، یا بیماری می تواند در خواب اختلال ایجاد کند و شما را به خواب آلودگی بکشاند. آنفلوانزا و سرماخوردگی از شایع ترین این هاست. برخی از داروهایی نیز که برای درمان این بیماری ها مصرف می شوند، مخصوصاً داروهای ضد حساسیت، خواب آلودگی به وجود می آورند. خواب آلودگی از عوارض جانبی بسیاری داروهاست.

علاوه بر این ها، حمله خواب یک حالت عصبی نادر است که باعث خواب آلودگی شدید و حملات مکرر خواب می شود.

درمان خواب آلودگی

اگر تمام مدّت سعی در بیدار نگاه داشتن خود و مبارزه با خواب آلودگی هستید، موار زیر را به کار ببندید.

به اندازه کافی بخوابید: به احتمال زیاد به خواب بیشتری احتیاج دارید. ولی چه قدر خواب کافی است؟ مقدار خواب در افراد مختلف متفاوت است، اما برای بیشتر افراد حدود هشت ساعت کافی است. اگر با دوری از خواب آن را بی ارزش نشان دهیم، کمبود خواب بر حالت بیداری غلبه می کند. اگر دچار کمبود خواب هستید، با یک ساعت بیشتر خوابیدن در هر شب آن را جبران کنید. و وقتی احساس کردید آن را جبران کرده اید، اندازه طبیعی خواب خود را مجدداً رعایت کنید. این جبرانِ کمبود خواب یکی دو شب طول می کشد.

چرت بزنید: چرت زدن راه خوبی برای جبران کم خوابی و رفع خواب آلودگی است. این چرت تا 45 دقیقه در بعدازظهر مناسب است. چرت زدن مخصوصاً در افراد گرفتار حمله خواب مفید است.

فعالیت از خود نشان دهید: اگر کار شما کم تحرّک است، بیشتر دچار خواب آلودگی می شوید. در عوض، هیچ کس در هنگام ورزش خواب آلوده نمی شود. فعال بودن، راه رفتن و گفتگو کردن از غلبه خواب آلودگی ممانعت می کند.

نور را زیاد کنید: براساس مطالعه اخیر، روشن تر کردن محل کار یا قدم زدن در آفتاب می تواند خواب آلودگی را از بین ببرد. نور ممکن است اثر تحریکی بر دستگاه اعصاب مرکزی داشته باشد و تولید ملاتونین (هورمونی که باعث خواب آلودگی می شود) را کاهش دهد.

کاری انجام دهید: دوش آب گرم، نسیم خنک، و هر چیز تحریک کننده ای می تواند خواب آلودگی را از شما دور کند.

داروهایتان را کنترل کنید: فهرستی از داروهایی را که اخیراً مصرف کرده اید ـ چه با تجویز پزشک و چه بدون نسخه ـ به پزشک خود نشان دهید. شاید پزشک برخی از آن ها را عامل خواب آلودگی تشخیص داده و عوض کند.