مجلات > عقيدتی، فرهنگی، اجتماعی > گلبرگ > فروردین 1387، شماره 97


مشورت

پدید آورنده : مرضیه رضاییان ، صفحه 15

مقدمه

دست کدام تقدیر تو را در بازی سرنوشت اسیر کرده است؛ گردباد کدام حادثه توانت را در همه شکسته است؟ حس می کنی این همان نقطه پایانی است؛ بن بست زندگی!

تردیدی گنگ لحظه هایت را خاکستر می کند. پس به دنبال دست های مهربانی می گردی؛ تکیه گاهی سبز و مطمئن.

با یکی دو کس مشاوره کن در اموری که پرخطر بینی
با یکی آیینه پشت رو بینی با دو تا آیینه پشت سر بینی

جوان عزیز! آنچه در دوران پیری درو می کنی، محصول کشتزار جوانی است و هیچ می دانی مهم ترین عنصر در این دوران، «اندیشه و مشورت» است.

اصل مشورت، نعمت بزرگ خداوندی برای انسان هاست که آنان را به خود متکی می کند. در قرآن مجید، سه آیه بر اصل شورا و مشورت مهر تأیید نهاده است. خداوند متعالی در قرآن مجید، شورا را مبنای رفتار مردمان می داند تا بدین وسیله، راه خیره سری و خودمحوری بر روی افراد بسته شود و ریشه تفاهم و امنیت خاطر پدید آید.

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله می فرماید: «ای علی! هیچ پشتیبانی مطمئن تر از مشورت کردن در کارها نیست».

مشورت ادراک و هوشیاری دهد عقل ها را عقل ها یاری دهد
مشورت در کارها واجب بُوَد تا پشیمانی در آخر کم شود

وقتی می توان پرده پنجره را کنار زد و به طور مستقیم از نور خورشید استفاده کرد، به یک چراغ ضعیف قناعت نورزید و خود را فریب ندهید. مشورت، چراغ روشن گری است که انسان را به یقین و روشنایی می رساند. مشورت، نه تنها اضطراب و تزلزل درونی را کاهش می دهد، بلکه روح و روان آدمی را نیز پویا، شاداب و پرنشاط می سازد.

هنرمند شایسته بخت ور نپیچد ز رأی خردمند سر
اگر زیرکی کار هشیار کن به عقل دگر عقل خود یار کن

آیا می دانید...

آیا می دانید انسان در فرآیند زندگی پویای فردی و اجتماعی و در شرایط گوناگون، ناگزیر از «انتخاب» است؟

آیا می دانید انتخاب صحیح و شایسته، بهره مندی از بینش عمیق و نگرشی جامع را می طلبد؟

آیا می دانید به همان میزان که انسان به طور فطری محبت پذیر، تشویق پذیر و تأییدپذیر است، مشورت پذیر نیز خواهد بود؟

آیا می دانید تبلور اندیشه ها در سایه رایزنی و مشورت، اعتماد به نفس را فزونی می بخشد و حرمت نفس را بالا می برد؟

جوان برومند! شخصیت تو، گاه در گرو همین تصمیم ها و برگزیدن هاست. این تویی که خمیرمایه هستی خود را با دو دست مشورت و انتخاب خویش شکل می دهی!

به گفته مولای متقیان امام علی علیه السلام : «بهترین مردم از نظر رأی و نظر، کسی است که از رأی مشورت کننده بی نیاز نباشد».

هر که بی مشورت کند تدبیر غالبش بر هدف نیاید تیر

مشورت یعنی...

مشورت، یعنی گلچین کردن اندیشه دیگران برای پیشبرد بهتر کارها.

این خردها چون مصابیحْ انور است بیست مصباح از یکی روشن تر است

مشورت کردن؛ یعنی «تبادل نظر کردنِ دو یا چند نفر با یکدیگر، به منظور یافتن راه حل یا تصمیم گیری درباره موضوعی».

مشورت کردن؛ یعنی «کنکاش کردن و رأی خواستن و تدبیر خواستن».

مشورت، پویشی است که به انسان کمک می کند با استفاده از اندیشه ها و دیدگاه های گوناگون، توانایی ها و استعدادهای خود و دیگران را بشناسد و برای حل مشکلات خود و جامعه راه حل مناسب بیابد.

مشورت و مشاوره؛ یعنی بهره گیری از حاصل اندیشه های مولّد و ارزش مند و رسیدن به رستگاری و عاقبت به خیری.

ویژگی های مشورت دهندگان

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله می فرماید: «با کسی مشورت کنید که به توانایی او اعتقاد قلبی دارید و عقلتان نقش او را تصدیق می کند. با کسی که مشهور به تدبیر و پارسایی و صاحب نظری است، ولی عقلتان آن را تصدیق نمی کند، مشورت نکنید».

مشورت کن با گروه صالحان بر پیمبر امر شاوِرْهُم بدان
اَمْرُهُمْ شُوری برای این بُوَد کز تَشاوُر سهْو و کژ کمتر رود

1. مؤمن و خداترس باشد.

امام علی علیه السلام : «در امورت با کسانی مشورت کن که خداترس باشند».

به پارسایی از این حال مشورت بردم مگر ز خاطر من بند بسته بگشاید

2. عاقل و دانشمند باشد.

امام علی علیه السلام : «کسی که با صاحبان عقل و دانشمندان مشورت کند، به سوی صلاح و صواب هدایت می شود».

با عاقل مشورت کن که رأی او خالی از هوای نفسانی است و با نادان مشورت مکن؛ زیرا تابع هوای نفس است. (سقراط)

هر که با دانا مشورت کند، از رسوایی ایمن باشد. (تاریخ گزیده)

3. برادر، دوست و دوست دار تو باشد.

امام صادق علیه السلام : «اینکه درباره تو دوستی برادرگونه باشد».

مشورت کن با کسی که تو را به گریه اندازد، نه با کسی که تو را می خنداند. (ضرب المثل عربی)

4. راز نگه دار و امین سرّ تو باشد.

امام صادق علیه السلام : «اینکه چون او را از سرّت آگاه سازی، راز تو را مخفی بدارد».

مشورت با هزار کس کن و راز خود را با یکی مگو! (امثال و حکم دهخدا).

5. با تجربه و آب دیده باشد.

امام علی علیه السلام : «بهترین کسان برای مشورت، صاحبان خرد و دانشمند و افراد باتجربه و دوراندیش هستند».

ویژگی هایی که طرف مشورت باید از آن به دور باشد.

1. احمق و نادان نباشد.

امام علی علیه السلام : «با دشمن دانای خود مشورت کن و از نظر دوست نادان بپرهیز».

انسان ناآگاه، مانند انسان نابینایی است در بیابانی ناشناخته که نه جهت را تشخیص می دهد و نه مسیر را درک می کند. طرح مشکلات با وی، نتیجه ای جز اتلاف وقت و تضییع امکانات ندارد و حرف شنوی از او، جز بدبختی در پی نخواهد داشت.

2. مستبد به رأی و خودخواه نباشد.

امام صادق علیه السلام : «با کسی که استبداد رأی دارد، مشورت مکن».

چون تو را شغلی پیش آید، هر چند تو را کفایت آن باشد، مستبد بر رأی خود مباش و از مشورت کردن عیب مدار، اما با پیران عاقل و دوستان مشفق! (قابوس بن وشمگیر)

آن که راهنمایی نمی پذیرد، حق راهنمایی نیز ندارد. (کنفوسیوس)

3. ترسو، بخیل و حریص نباشد.

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله : «ای علی! از مشورت با فرد ترسو، بخیل و حریص برحذر باش».

انسان ترسو، در گذشته خویش آموخته ها و تجربه کافی ندارد و نمی تواند راه کارهای محکم ارائه دهد و مانع به مقصد رسیدن دیگران می شود.

بهره گیری از آرای شخص حریص، جز غوطه ور شدن در دریای مادیات و اسارت هواها، ثمره دیگری نخواهد داشت.

شخص بخیل هرگز به خوبی ها ترغیب نخواهد کرد و جز بر سستی و کسالت نخواهد افزود.

4. دروغ گو نباشد.

امام علی علیه السلام : «با دروغ گو مشورت مکن؛ زیرا به سرابی می ماند که دور را برای تو نزدیک و نزدیک را برای تو دور می نمایاند».

کسی که به این صفت مبتلاست، مورد اطمینان نیست. او حرف بی مدرک می زند و به یقین در بیان دیدگاهش صلابت لازم را ندارد.

دستاوردهای مشورت

1. پیروزی

امام علی علیه السلام : «مشورت کننده، بر لبه پیروزی است».

2. رهایی از پشیمانی

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله : «مشورت و مشاوره، حصاری در برابر پشیمانی و ایمنی از سرنوشت است».

3. بالندگی اندیشه

امام علی علیه السلام : «بر خردمند است که رأی خردمندان را به رأی و نظر خود و دانش حکیمان را به دانش خویش بیفزاید».

4. گریز از لغزش ها و خطاها

امام علی علیه السلام : «هر کس از آرای مختلف استقبال کند، لغزش گاه ها را می شناسد».

با دو عاقل هوا نیامیزد یک هوا از دو عقل بگریزد
با بِهان رأی زن ز بهر بِهی کز دو عقل از عقیله ای برهی