مشخصات مجله


پیام زن - اردیبهشت 1385، شماره 170
تاریخ درج : 1386/10/25
بازدید : 83896

فهرست مطالب

جستجو

مجلات > خانواده و زنان > پیام زن > اردیبهشت 1385، شماره 170


تحلیل آمار ازدواج و طلاق در کشور طی سال های 1381 تا 1383

پدید آورنده : حسن موسوی چلک ، صفحه 46

سیاسی اجتماعی / نمای نزدیک

یکی از نهادهای اجتماعی در هر جامعه ای «خانواده» است. این نهاد از طریق تشکیل زندگی مشترک بین زن و مرد شکل می گیرد. در تمام ادیان و از جمله در دین مبین اسلام نیز به آن تأکید شده است به گونه ای که پیامبر گرامی اسلام(ص) فرمود: «ازدواج سنت و قانون من است. هر کس از آن سرپیچی کند از من نیست.»

در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز در اصل دهم در اهمیت توجه به خانواده چنین آمده است که:

«از آنجایی که خانواده واحد بنیادین جامعه اسلامی است، همه قوانین، مقررات و برنامه ریزی های مربوطه باید در جهت آسان کردن تشکیل خانواده، پاسداری از مقررات آن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی باشد.»

به رغم همه این تأکیدات و توصیه هایی که در جهت انتخاب درست همسر و حفظ خانواده در منابع دینی و علمی و دانشگاهی شده است موضوع طلاق همچنان یکی از پدیده های اجتماعی جوامع و از جمله ایران محسوب می شود.

در گسترش این مسئله، عوامل مختلف در زمینه های فردی، خانوادگی و اجتماعی نقش دارند که برخی از آنها عبارتند از: اعتیاد یکی از زوجین بخصوص مردان، ازدواج های تحمیلی، سوء ظن، دخالت های اطرافیان، بیماری صعب العلاج یکی از زوجین، انحراف اخلاقی هر یک از زوجین، عقیم بودن، سردمزاجی زن، ازدواج مجدد شوهر، فاصله سنی زیاد، عدم رضایت از روابط زناشویی، همسرآزاری، بیکاری، ارتکاب جرایم، ناکافی بودن قوانین در حمایت از زنان، عدم تمکین، ترک انفاق، عسر و حرج، عدم فراگیری آموزش های مهارت های همسرداری و زندگی و ... .

توضیح این نکته ضروری است که علل مؤثر در بروز طلاق در افراد، زمان ها، مناطق و جوامع مختلف، متفاوت است و هیچ گاه یک دسته عوامل ثابت در همه زمان ها و در همه جوامع یکسان نبوده، نیست و نخواهد بود.

توجه به پدیده طلاق در اکثر جوامع از جمله ایران بیشتر به دلیل پیامدهای منفی بعد از طلاق هم برای افراد حاصل از طلاق (زن، مرد، فرزندان) و هم برای خانواده ها و جامعه است. در دین مبین اسلام نیز از آن به عنوان حلال مورد غضب (ابغض الحلال) یاد شده است.

تحلیل کشوری آمار ازدواج و طلاق

آمارهای موجود در سالنامه آماری کشور در سال های مورد بررسی نشان می دهد که در سال 1381 تعداد ازدواج ثبت شده 650960 فقره بود که با افزایش 6/4 درصدی در سال 1382 به 681034 فقره رسیده است. اما در سال 1383 نسبت به سال 1382 تعداد ازدواج ثبت شده 3/0 درصد رشد منفی داشته است.

آمار طلاق نیز از 67256 فقره در سال 1381 به 70324 فقره در سال 1383 افزایش یافته است. در سال 1383 نسبت به سال 1382 شاهد کاهش 8/2 درصدی آمار طلاق در کشور هستیم.

نسبت طلاق به ازدواج نیز از 4/10 درصد در سال 1381 به 6/10 درصد در سال 1382 و به 4/10 درصد در سال 1383 رسیده که طی سه سال مورد بررسی تفاوت زیادی نداشته است.

همچنین آمارها نشان می دهند که رشد درصد ازدواج در نقاط روستایی بیشتر از نقاط شهری بوده است. به طوری که درصد ازدواج در مناطق روستایی از 21 درصد در سال 1381 به 27 درصد در سال 1383 افزایش پیدا کرده است. در زمینه طلاق نیز وضعیت همین گونه است و در هر سال نسبت طلاق های ثبت شده به ازدواج ها رشد مثبت داشته است و از 10 درصد در سال 1381 به 14 درصد در سال 1383 افزایش یافته است.

نکته قابل تأمل این است که به رغم رشد مثبت 6/4 درصد تغییرات طلاق در سال 1383 نسبت به سال 1381 در کشور، در مناطق روستایی در همین زمان شاهد رشد مثبت 61 درصد طلاق هستیم که از 6182 فقره در سال 1381 به 9953 فقره در سال 1383 رسیده است.

همچنین آمارها نشان می دهد که در سال 1381 در مناطق روستایی کشور به ازای هر 22 ازدواج یک طلاق ثبت شده که این رقم در سال 1383 به 4/18 ازدواج به ازای یک

آمار طلاق از 67256 فقره در سال 1381 به 70324 فقره در سال 1383 افزایش یافته است.

در سال 1383 نسبت به سال 1382 شاهد کاهش 8/2 درصدی آمار طلاق در کشور هستیم.

طلاق کاهش پیدا کرده است. در حالی که این تعداد در مناطق شهری در سال 1381 حدود 4/8 ازدواج به ازای یک طلاق بوده که با 2/0 کاهش به 2/8 ازدواج به ازای یک طلاق در سال 1383 رسیده است. در واقع این آمارها نشان می دهند که روند رشد طلاق در مناطق روستایی (که روابط افراد چهره به چهره است و همبستگی میان آنها باید بیشتر باشد و ...) نگران کننده تر از مناطق شهری است.

در حالی که در کشور شاهد کاهش آمار (تعداد) ازدواج ثبت شده در سال 1383 نسبت به سال 1382 هستیم. اما جمعیت افراد در سن ازدواج (مردان 34 ـ 20 ساله و زنان 29 ـ 15 ساله) در حال افزایش است. به گونه ای که از 19848039 نفر در سال 1381 به 21421541 نفر در سال 1383 می رسد. در این آمار تعداد زنان در سن ازدواج بیشتر از مردان است.

با توجه به نسبت طلاق به ازدواج کشور در سال 1381 این استان ها رتبه های اول تا پنجم را به خود اختصاص دادند.

تهران (9/17)، کرمانشاه (3/13)، قم (13)، کردستان (7/10) و مرکزی (4/10).

رتبه های اول تا پنجم در سال 1382 با توجه به نسبت طلاق به ازدواج کشور که 6/10 بوده به ترتیب به استان های: تهران، اصفهان، قم، کرمانشاه و مرکزی تعلق دارد.

در سال 1383 استان های: تهران، کرمانشاه، قم، کردستان و مرکزی به ترتیب رتبه های اول تا پنجم را به خود اختصاص دادند.

در تمام این سال ها یکی از استان هایی که پایین ترین آمار طلاق را داشت، استان ایلام بود. آمار پایین طلاق در استان ایلام دلیل بر پایین بودن اختلافات خانوادگی نیست. از آنجایی که شرایط فرهنگی در استان ایلام به گونه ای است که باور «با لباس سفید رفتید با لباس سفید باید خارج شوید» بسیار حاکم بر رفتارهای مردم است به همین دلیل آمار خودکشی در میان زنان و مردان بالاست.

نکته دیگری که باید یادآور شد این است که کاهش آمار طلاق به طور مطلق نشانه کاهش اختلافات خانوادگی نیست. بر اساس آمار پرونده های مختومه شده در دادگاههای عمومی کشور، عسر و حرج به عنوان یکی از مصادیق اختلاف های خانوادگی در سال 1383 به تعداد 25437 مورد بوده است که نسبت به سال 1381 حدود 8 درصد رشد مثبت داشته است و این رشد در سال 1381 نسبت به سال 1376 که تعداد این پرونده ها 3708 فقره بوده حدود 527 درصد رشد مثبت داشته است. ضمن اینکه تشکیل شورای حل اختلاف نیز به کاهش ارجاع پرونده های مربوط به اختلافات خانوادگی به دادگاهها منجر شده است.

از آنجایی که کاهش آمار طلاق موجب خوشحالی است اما این کاهش طلاق های ثبت شده نباید توجه به استحکام نهاد خانواده را کم کند چرا که به همان میزان که طلاق کاهش یافته ازدواج نیز کاهش یافته است. از طرف دیگر، آمارهای دیگر مربوط به اختلافات خانوادگی از قبیل عسر و حرج نیز در حال افزایش است که رشد بسیار زیادی را هم در طی چند سال اخیر داشته است. ضمن اینکه همین آمار طلاق که نسبت آن به ازدواج در آخرین سال مورد بررسی (1383) 4/10 بوده خود شاخص بسیار بالایی است که تبعات آن در جامعه مشهود است.

تحلیل استانی آمار ازدواج و طلاق

در این بخش، آمار ازدواج و طلاق و روند تغییرات آنها در هر یک از استان های کشور در سال 1383 نسبت به سال 1382 مورد بررسی قرار گرفته است.

استان آذربایجان شرقی

در استان آذربایجان شرقی در سال 1383 تعداد 40620 فقره ازدواج ثبت شده که نسبت به سال 1382 حدود 7 درصد رشد منفی داشته است. در همین زمان، طلاق ثبت شده در سال 1383 تعداد 3498 فقره بوده که نسبت به سال 1382 حدود 13 درصد رشد مثبت داشته است.

درصد ازدواج در مناطق روستایی از 21 درصد در سال 1381 به 27 درصد

در سال 1383 افزایش پیدا کرده است.

نسبت طلاق به ازدواج نیز 6/8 است که در سال 1383 رتبه یازدهم را در کشور به دست آورده است.

استان آذربایجان غربی

در سال 1383 تعداد 30968 فقره ازدواج در استان آذربایجان غربی ثبت شده که در همین زمان تعداد طلاق 2482 فقره بوده که نسبت طلاق به ازدواج در این سال 1/8 است که نسبت به سال 1382 که 8/7 بوده، افزایش نشان می دهد. رتبه استان نیز در سال 1383 چهاردهم است.

درصد تغییرات ازدواج در استان در سال 1383 نسبت به سال 1382 حدود 6 درصد رشد مثبت داشته که در همین زمان طلاق استان حدود 8 درصد رشد مثبت داشته است.

استان اردبیل

آمارهای سالنامه آماری نشان می دهند که در سال های 1382 و 1383 در استان اردبیل به ترتیب تعداد 14628 و 15499 فقره ازدواج ثبت شده که درصد تغییرات آن در سال 1383 نسبت به سال 1382 حدود 6 درصد رشد مثبت داشته است.

درصد تغییرات طلاق در استان اردبیل در سال 1383 نسبت به سال 1382 حدود 5 درصد رشد مثبت داشته است یعنی از تعداد 1026 فقره در سال 1382 به 1070 فقره در سال 1383 افزایش یافته است. نسبت طلاق به ازدواج استان در سال 1383 حدود 6 درصد است که در مقایسه با سال 1382 حدود یک درصد افزایش داشته است. استان در سال 1383 در رتبه بیستم کشور است.

استان اصفهان

در استان اصفهان در سال 1383 تعداد 4684 فقره طلاق و 43614 فقره ازدواج ثبت شده است که نسبت طلاق به ازدواج 6/11 است و رتبه ششم را در کشور دارد که نسبت به سال قبل که رتبه دوم را با نسبت 3/13 داشته، کاهش داشته است. درصد تغییرات ازدواج در سال 1383 در استان اصفهان نسبت به سال 1382 حدود 6/2 درصد رشد مثبت داشته است که در همین زمان طلاق از 4/14 درصد رشد منفی برخوردار بوده است.

استان ایلام

آمارها نشان می دهند که در سال 1383 تعداد 5108 فقره و در سال 1382 تعداد 4714 فقره ازدواج در استان ایلام ثبت شده است که ازدواج در سال 1383 نسبت به سال 1382 حدود 4/8 درصد رشد مثبت داشته است. در همین زمان طلاق 8/3 درصد رشد منفی داشته است و از 183 فقره در سال 1382 به 176 فقره در سال 1383 کاهش یافته است اما از نظر نسبت طلاق به ازدواج، آخرین رتبه کشور را دارد که نشان دهنده وضعیت مناسب استان نسبت به سایر استان های کشور از نظر طلاق است. این نسبت (نسبت طلاق به ازدواج) در سال 1383 حدود 5/3 است که از میانگین کشور با 4/10 خیلی کمتر است.

استان بوشهر

در سال های 1383 و 1382 در استان بوشهر تعداد ازدواج ثبت شده به ترتیب 7421 و 9142 فقره است که در سال 1383 نسبت به 1382 حدود 3/6 درصد رشد مثبت داشته است. در همین زمان آمار طلاق از 879 در سال 1382 به 876 فقره کاهش یافته که در سال 1383 نسبت به 1382 حدود 4/0 درصد رشد منفی داشته است.

نسبت طلاق به ازدواج نیز در سال 1383 حدود 4/10 است که در مقایسه با سال 1382 حدود 2/0 رشد داشته است. رتبه استان نیز در سال 1383 بر اساس نسبت طلاق به ازدواج رتبه پنجم بوده که با توجه به رتبه هشتم در سال 1382 شرایط استان در سال 1383 در کشور بدتر شده است.

استان تهران

استان تهران در هر سه سال مورد بررسی با توجه به نسبت طلاق به ازدواج، رتبه اول را در کشور دارا بوده است؛ اما آمار ازدواج در سال 1383 به 113828 فقره بوده است. آمار طلاق استان تهران نیز در سال 1383 نسبت به سال 1382 حدود 2/2 درصد رشد منفی داشته و از 20244 فقره در سال 1382 به 19797 فقره در سال 1383 کاهش یافته است.

استان چهارمحال و بختیاری

در سال 1383 در استان چهارمحال و بختیاری تعداد ازدواج و طلاق ثبت شده، به ترتیب 9082 فقره و 403 فقره بوده که نسبت طلاق به ازدواج در این سال 4/4 است که نسبت به سال قبل (8/3) رشد داشته است. رتبه استان نیز در سال 1383 بعد از ایلام پایین ترین رتبه کشور است.

درصد تغییرات ازدواج در سال 1383 نسبت به سال 1382، 2/18 درصد رشد مثبت داشته که در همین زمان، طلاق از 5/38 درصد رشد مثبت برخوردار بوده است که با توجه به رشد طلاق در کل کشور این روند نگران کننده است. گرچه نسبت طلاق به ازدواج در استان پایین است اما رشد مثبت طلاق می تواند قابل تأمل باشد.

استان خراسان

در بررسی حاضر چون آمار تفکیکی سه استان خراسان جنوبی، رضوی و شمالی در سال 1382 در دسترس نگارنده نبود و مقایسه با سال قبل نیز ضروری بود لذا آمار هر سه استان یکجا محاسبه شده است. ولی به آمار ازدواج و طلاق سه استان در سال 1383 اشاره می شود.

در استان خراسان در سال 1383 تعداد 80970 فقره ازدواج ثبت شده که نسبت به سال 1382 با 74917 فقره 8 درصد رشد مثبت داشته است. آمار طلاق نیز در سال های 1383 و 1382 به ترتیب 6638 و 8429 فقره بوده که در سال 1383 نسبت به 1382 حدود 2/5 درصد رشد مثبت داشته است.

نسبت طلاق به ازدواج در سال 1383 در استان خراسان 4/10 است. رتبه استان در سال 1382 و 1383 رتبه هفتم است.

از کل ازدواج های سال 1383 استان خراسان تعداد 4849 فقره به استان خراسان جنوبی، 66536 فقره به استان خراسان رضوی و 9585 فقره به استان خراسان شمالی تعلق دارد. آمار طلاق استان خراسان نیز به شرح ذیل است:

به رغم رشد مثبت 6/4 درصد تغییرات طلاق در سال 1383 نسبت به سال 1381 در کشور، در مناطق روستایی در همین زمان شاهد رشد مثبت 61 درصد طلاق هستیم که از 6182 فقره در سال 1381 به 9953 فقره در سال 1383 رسیده است.

خراسان جنوبی 309 فقره، خراسان رضوی 7060 فقره و خراسان شمالی 624 فقره است.

استان خوزستان

در سال 1383 تعداد ازدواج ثبت شده در استان خوزستان 43779 فقره و طلاق 3459 فقره بوده که نسبت طلاق به ازدواج در این سال 9/7 است که از سال 1382، (2/9) کمتر شده است. رتبه استان نیز از نهم در سال 1382 به پانزدهم رسیده است که نشان از شرایط بهتر نسبت به سال قبل در مقایسه با سایر استان ها دارد.

درصد تغییرات ازدواج در سال 1383 نسبت به سال قبل 4/10 درصد رشد مثبت داشته که در همین زمان طلاق 11/5 درصد رشد منفی داشته است.

استان زنجان

بر اساس آمارهای موجود در سال 1383 در استان زنجان تعداد 11400 فقره ازدواج ثبت شده است که 6/0 درصد نسبت به سال

قبل رشد مثبت داشته است. اما رشد مثبت طلاق در سال 1383 نسبت به سال 1382 در استان 4/14 درصد بوده است که نشان از شرایط نامناسب استان در مقایسه با تغییرات کشور در زمینه طلاق دارد. تعداد طلاق ثبت شده از 766 در سال 1382 به 876 فقره در سال 1383 افزایش یافته است. رتبه استان نیز از هفدهم در سال 1382 به شانزدهم در سال 1383 کاهش پیدا کرده است.

استان سمنان

در سال 1383 تعداد ازدواج و طلاق ثبت شده در استان سمنان به ترتیب با 2/6 درصد رشد مثبت و 11 درصد رشد منفی نسبت به سال 1382 به 4886 فقره و 412 فقره رسیده است. نسبت طلاق به ازدواج نیز در استان در سال 1383، 4/8 است که با توجه به نسبت 1/7 در سال 1382 از رشد 3/1 درصدی برخوردار بوده است. رتبه استان نیز از شانزدهم در سال 1382 به سیزدهم در سال 1383 رسیده است.

استان سیستان و بلوچستان

تعداد ازدواج ثبت شده در استان سیستان و بلوچستان در سال 1383 نسبت به سال 1382 از رشد منفی 6/25 درصد برخوردار بوده و از 13981 فقره در سال 1382 به 10408 فقره در سال 1383 کاهش یافته است. اما آمار طلاق از 560 فقره در سال 1382 به 653 فقره افزایش یافته است.

استان فارس

آمار ازدواج و طلاق در استان فارس در سال 1383 نسبت به سال 1382 به ترتیب 6/7 درصد و 9 درصد رشد مثبت داشته اند و از 42077 فقره و 4291 فقره در سال 1382 به 45342 (ازدواج) و 4680 (طلاق) افزایش یافته است. نسبت طلاق به ازدواج نیز از رشد 4/0 درصد برخوردار بوده و از 1/0 در سال 1382 به 3/10 در سال 1383 افزایش یافته است.

رتبه استان فارس نیز بر حسب این نسبت هشتم است.

استان قزوین

در سال 1383 تعداد ازدواج و طلاق ثبت شده در استان قزوین به ترتیب 11900 فقره و 960 فقره است که نسبت به سال 1382، ازدواج 7/1 درصد و طلاق 5/16 درصد رشد مثبت داشته اند. نسبت طلاق به ازدواج نیز در سال 1383 حدود 1/8 است که این رقم در سال 1382 حدود 7 بوده است. رتبه استان نیز از هفدهم در سال 1382 به شانزدهم رسیده است.

با توجه به نسبت طلاق به ازدواج کشور در سال 1381 این استان ها رتبه های اول تا پنجم را

به خود اختصاص دادند.

تهران (9/17)، کرمانشاه (3/13)، قم (13)، کردستان (7/10) و مرکزی (4/10).

استان قم

رتبه استان قم در زمینه طلاق با توجه به نسبت طلاق به ازدواج در سال های 1382 و 1383 در کشور، سوم بوده است. آمار ازدواج در سال 1382، 10404 فقره بوده که با 7/11 درصد رشد مثبت به 11622 فقره در سال 1383 افزایش یافته است. آمار طلاق نیز از 1370 فقره در سال 1382 با 4/6 درصد رشد مثبت به 1458 فقره رسیده است. نسبت طلاق به ازدواج نیز در سال 1383 حدود 6/12 بوده که از سال 1382 با 2/13 درصد کمتر شده است.

استان کردستان

در سال 1383 تعداد ازدواج ثبت شده در استان کردستان 17528 فقره بوده که نسبت به سال 1382، 4/3 درصد رشد مثبت داشته است. طلاق نیز در سال 1383 به 1382 حدود 4/11 درصد رشد مثبت داشته است و از 1843 در سال 1382 به 2052 رسیده است. نسبت طلاق به ازدواج در استان کردستان در سال 1383 به 1382 از رشد برخوردار بوده و از 9/10 در سال 1382 به 7/11 در سال 1383 افزایش یافته و رتبه استان نیز از ششم در سال 1382 به چهارم در سال 1383 رسیده است.

استان کرمان

آمار ازدواج استان در سال 1383 نسبت به سال 1382 از رشد مثبت 2/23 درصد برخوردار بوده و از 23359 فقره در سال 1382 به 28764 فقره در سال 1383 افزایش یافته است. در زمینه طلاق در استان

کرمان در سال 1383 نسبت به سال 1382 شاهد رشد مثبت 8/3 درصد هستیم اما نسبت طلاق به ازدواج از 9/7 در سال 1382 به 7/6 در سال 1383 کاهش یافته است. رتبه استان نیز از سیزدهم در سال 1382 به هجدهم در سال 1383 رسیده که نشان می دهد شرایط استان کرمان در زمینه طلاق نسبت به سایر استان های کشور بهتر بوده است.

استان کرمانشاه

یکی از استان هایی که در بسیاری از سال ها و از جمله سال های مورد بررسی، از آمار بالای طلاق برخوردار بوده، استان کرمانشاه است. رتبه استان کرمانشاه با توجه به نسبت طلاق به ازدواج در سال های 1382 و 1383 به ترتیب، چهارم و دوم بوده است.

بر اساس آمارهای موجود، تعداد ازدواج و طلاق ثبت شده در استان کرمانشاه در سال 1383 به ترتیب 20950 فقره و 2779 فقره بوده که نسبت طلاق به ازدواج در این سال 3/13 است که از سال 1382 با 5/0 رشد، بیشتر شده است. ازدواج و طلاق در سال 1383 نسبت به سال 1382 به ترتیب 6/1 درصد و 6/5 درصد رشد مثبت داشته است.

استان کهکیلویه و بویراحمد

در سال 1383 در استان، ازدواج نسبت به سال قبل 6/4 درصد و طلاق 9/0 درصد رشد مثبت داشته است. تعداد ازدواج از 5782 در سال 1382 به 6047 فقره در سال 1383 و تعداد طلاق از 369 فقره در سال 1382 به 372 فقره افزایش یافته است. نسبت طلاق

به ازدواج در سال 1383 در استان کهکیلویه و بویراحمد 2/6 است.

استان گلستان

آمار ازدواج استان گلستان در سال 1383 نسبت به سال 1382 حدود 9/9 درصد رشد مثبت داشته و از 17130 در سال 1382 به 18818 فقره رسیده است. آمار طلاق نیز در سال 1383 نسبت به سال 1382 حدود 2/8 درصد رشد مثبت داشته و از 973 فقره در سال 1382 به 1052 فقره در سال 1383 افزایش یافت. نسبت طلاق به ازدواج در سال 1383، 6/5 است. رتبه استان نیز از بیستم در سال 1382 به بیست و دوم در سال 1383 رسیده است.

استان گیلان

در استان گیلان، آمار ازدواج ثبت شده در سال 1382 تعداد 27697 فقره بوده که با 7/1 درصد رشد منفی به 27228 فقره در سال 1383 کاهش یافته است. آمار طلاق نیز از رشد مثبت 7/11 درصد برخوردار بوده و از 2065 فقره در سال 1382 به 2306 فقره در سال 1383 افزایش یافته است.

نسبت طلاق به ازدواج نیز در سال 1383 نسبت به سال 1382 با 1 درصد رشد از 5/7 به 5/8 افزایش یافته است که بر همین اساس رتبه استان نیز از پانزدهم در سال 1382 به دوازدهم در سال 1383 افزایش یافته است.

کاهش آمار طلاق به طور مطلق نشانه کاهش اختلافات خانوادگی نیست.

نسبت طلاق به ازدواج در سال 1383 در استان خراسان 4/10 است. رتبه استان در سال 1382 و 1383 رتبه هفتم است.

استان لرستان

تعداد ازدواج و طلاق در استان لرستان در سال 1383 به ترتیب با 1/3 درصد و 4/5 درصد رشد مثبت نسبت به سال 1382 به 18813 فقره (ازدواج) و 1584 فقره (طلاق) افزایش یافته است. نسبت طلاق به ازدواج نیز در سال 1383 با 3/0 درصد رشد به 5/8 رسیده است که بر همین اساس رتبه استان در هر دو سال مورد بررسی، دوازدهم است.

استان مازندران

بر اساس آمارهای موجود، تعداد ازدواج های ثبت شده در سال 1382 در استان مازندران 32701 فقره بوده که با 2/9 درصد رشد مثبت به 35694 فقره در سال 1383 افزایش یافته است. در همین زمان آمار طلاق های ثبت شده نیز با 9/4 درصد رشد مثبت از 2993 فقره در سال 1382 به 3140 فقره در سال 1383 رسیده است. اما نسبت طلاق به ازدواج در استان در سال 1383 با 4/0 درصد کاهش به 8/8 و رتبه استان نیز در سال 1383 به دهم رسیده است که در سال 1382 این رتبه نهم بوده است.

استان مرکزی

در سال 1383 در استان مرکزی، ازدواج نسبت به سال قبل 3/1 درصد رشد مثبت داشته که از رشد کشور (با 3/4 درصد رشد) کمتر است و از 14058 فقره در سال 1382 به 14230 فقره در سال 1383 افزایش یافته است.

طلاق نیز در سال 1383 نسبت به سال 1382 حدود 7/5 درصد رشد مثبت داشته و از 1548 فقره در سال 1382 به 1637 فقره افزایش پیدا کرده است اما نسبت طلاق به ازدواج در سال 1383 در استان مرکزی با رشد 5/0 به 5/11 رسیده است و بر همین اساس نیز رتبه استان که در سال 1382 نیز بالا بوده (پنجم) در این سال ثابت مانده است.

استان هرمزگان

رتبه استان هرمزگان با توجه به نسبت طلاق به ازدواج در هر دو سال 1382 و 1383 در کشور به ترتیب، دهم و چهاردهم است. نسبت طلاق به ازدواج در سال 1383 با 3/8 بوده است. هم ازدواج و هم طلاق در سال 1383 از رشد مثبت برخوردار بوده است به گونه ای که ازدواج حدود 1/23 درصد و طلاق حدود 16 درصد رشد مثبت داشته است.

استان همدان

در سال 1383 در استان همدان تعداد 20624 فقره ازدواج و 1947 فقره طلاق ثبت شده است که نسبت طلاق به ازدواج در این سال 5/9 درصد است که از ازدواج و طلاق در سال 1383 نسبت به سال 1382 به ترتیب 6/2 درصد و 8/10 درصد رشد مثبت داشته است. رتبه استان نیز با افزایش از یازدهم در سال 1382 به نهم در سال 1383 رسیده است.

رتبه استان قم در زمینه طلاق با توجه به نسبت طلاق به ازدواج در سال های 1382 و 1383

در کشور، سوم بوده است.

یکی از استان هایی که در بسیاری از سال ها و از جمله سال های مورد بررسی،

از آمار بالای طلاق برخوردار بوده، استان کرمانشاه است.

استان یزد

در استان یزد بر اساس آمارهای موجود در سالنامه آماری کشور در سال 1383 تعداد 10477 فقره ازدواج ثبت شده که نسبت به سال قبل، حدود 20 درصد رشد مثبت داشته است. آمار طلاق نیز از 417 فقره در سال 1382 به 486 فقره در سال 1383 افزایش یافته است. نسبت طلاق به ازدواج نیز در سال 1383 با 1/0 کاهش نسبت به سال 1382 به 7/4 رسیده است اما رتبه استان از رتبه بیست و یکم در سال 1382 به رتبه بیست و سوم رسیده است. البته در سال های 80، 81 و 1382 در هر سال نسبت به سال قبل، استان در زمینه ازدواج و طلاق شرایط نامناسبی داشت به گونه ای که در هر سال رشد ازدواج، منفی و رشد طلاق، مثبت بوده است.

کلام آخر

بررسی آمار ازدواج و طلاق در ایران طی چند سال اخیر نشان می دهد که این پدیده در ایران رشد داشته است به طوری که نسبت طلاق به ازدواج از 9/7 در سال 1375 به 4/10 در سال 1383 افزایش پیدا کرده است.

این شرایط در کنار افزایش افراد در سن ازدواج و افزایش میانگین سن ازدواج و ... می تواند در صورت اتخاذ نشدن تمهیدات لازم شرایط دشواری را برای استحکام خانواده ها به وجود آورد. چرا که افزایش میانگین سن ازدواج با فرض ثابت بودن سن بلوغ جنسی (برخی ها معتقدند به دلیل دسترسی به اطلاعات تغذیه مناسب، بهداشت و ... این سن نیز کاهش یافته است.) حداقل، نتیجه آن این است که فاصله بین سن بلوغ و ارضای طبیعی غریزه جنسی از طریق ازدواج دایم بیشتر می شود. از آنجایی که سرکوب غریزه جنسی میسر نیست (که در این صورت پیامدهای روانی ـ اجتماعی زیادی خواهد داشت) لذا ممکن است برای ارضای آن زمینه انحرافات اخلاقی فراهم شود که این مسئله خود می تواند پیامدهای منفی بسیاری برای افراد، خانواده ها و جامعه داشته باشد، چرا که فرصت های مناسب، آموزش ها و مهارت های لازم برای عبور از این بحران در جامعه پیش بینی و فراهم نشده است.

از آنجایی که طلاق پیامدهای منفی زیادی را می تواند در جامعه داشته باشد (گرچه در بعضی شرایط برای بعضی از افراد دارای پیامدهای مثبت نیز هست و طلاق درمانی نیز توصیه می شود) لذا با توجه به این مسئله باید در سطوح مختلف، پیشگیری صورت گیرد که در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود:

ـ فراگیر کردن آموزش مهارت های زندگی برای آحاد جامعه از دوران کودکی و در مقاطع مختلف تحصیلی در آموزش و پرورش و دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و دانشگاه آزاد و رسانه های عمومی.

ـ فراگیر کردن آموزش پیش از ازدواج با هدف ارتقای آگاهی و توانمندسازی افراد در انتخاب همسر و تشکیل خانواده سالم و پایدار با اولویت دانش آموزان، دانشجویان، کارمندان، کارگران، سربازان و ... .

ـ ضروری کردن مشاوره خانوادگی در کنار مشاوره ژنتیک با هدف بررسی وضعیت صلاحیت افراد برای ازدواج.

امروزه برای دریافت گواهینامه راهنمایی و رانندگی، مراحل و آموزش های مختلف باید طی شود تا صلاحیت افراد برای دریافت گواهینامه احراز شود اما برای تشکیل زندگی مشترک که امر بسیار مهمی است هر فردی هر زمانی که بخواهد می تواند ازدواج کند حال صلاحیت داشته باشند یا خیر؟ یا دو فرد با توجه به خلق و خوی، شرایط فرهنگی، اجتماعی و ... می توانند زندگی مشترک سالم و پایدار داشته باشند یا خیر و ... مد نظر نیست.

ـ ارائه آموزش های لازم در باره مسائل جنسی و نحوه روابط زناشویی. بر اساس تحقیقات انجام شده در ایران، یکی از مهم ترین علل زمینه ساز در زمینه طلاق، نارضایتی از روابط زناشویی است که این نارضایتی می تواند از عدم اطلاع از ارتباط صحیح باشد. در حالی که یکی از کارکردهای تشکیل خانواده کنترل و ارضای غریزه جنسی

رضایت از روابط زناشویی در گرم کردن کانون خانواده نقش غیر قابل انکاری دارد

که با هیچ توجیهی نمی توان آن را رد کرد.

فردی که شغل مناسب ندارد چگونه می تواند هزینه های زندگی را پس از ازدواج تأمین کند؟

مسائل و هزینه های ازدواج فقط به روز عروسی ختم نمی شود.

است اما بسیاری از افرادی که خانواده را تشکیل می دهند آمادگی انجام این وظیفه را ندارند. گرچه ممکن است در دادخواست های طلاق و دعاوی خانوادگی به دلیل تابو بودن، این مسئله هیچ گاه ثبت نشود و دلایل دیگری از قبیل عدم تفاهم و ... را مطرح کنند. رضایت از روابط زناشویی در گرم کردن کانون خانواده نقش غیر قابل انکاری دارد که با هیچ توجیهی نمی توان آن را رد کرد.

ـ آموزش حقوق زن و مرد و فرزندان و روانشناسی جنس مخالف به آحاد جامعه.

ـ گسترش فرهنگ دینی در زمینه خانواده و مسائل مربوط به آن از قبیل ساده زیستی، قناعت، مسئولیت پذیری، خوشرویی، تقویت فرهنگ گفتگو در میان خانواده از طریق ارائه آگاهی در مورد اهمیت و گفتگو در حل مسائل و مشکلات و شناخت هر یک از زوجین از علایق و خواسته های همدیگر و ... .

در تحقیقی که با عنوان بررسی فرهنگ گفتگو در میان خانواده ها در دست انجام دارم که مراحل پایانی (تدوین گزارش نهایی) آن در حال انجام است یافته ها در این زمینه نگران کننده است، چرا که این فرهنگ در خانواده ها یا از بین رفته و تلویزیون، اینترنت و ... جای آن را گرفته است یا چون اصول گفتگوی مناسب را نمی دانیم، این گفتگوها به تعامل مناسب نمی انجامد؛ در مواقعی هم (که کم نیست) به جدال و درگیری می انجامد. گرچه خستگی از کار، چندشغله بودن و ... نیز در کاهش آن در خانواده ها بی تأثیر نبوده است.

ـ ارائه الگوهای عملی خانواده های پایدار از طریق رسانه ها و ... به مردم.

ـ فراهم کردن فرصت های اشتغال پایدار برای تشویق جوانان به ازدواج. از آنجایی که ازدواج پذیرش مسئولیت خطیر در مدت بسیار طولانی است ضروری است فرصت هایی ایجاد شود که امنیت شغلی را برای افراد آماده ازدواج فراهم کند. در اختیار قرار دادن سالن رایگان برای ازدواج یا مسکن اجاره ای ارزان و ... نمی تواند از جمله عوامل مؤثر برای تشویق ازدواج باشد. فردی که شغل مناسب ندارد چگونه می تواند هزینه های زندگی را پس از ازدواج تأمین کند؟ مسائل و هزینه های ازدواج فقط به روز عروسی ختم نمی شود.

ـ از آنجایی که ارائه برنامه های آموزشی و ... در سطح اول هیچ گاه نمی تواند طلاق را در جامعه به صفر برساند (حذف کند) لذا ضروری است در حمایت از افراد حاصل از طلاق، حضانت فرزندان و ... تمهیدات لازم از طریق تصویب قوانین و ... اتخاذ شود. آموزش های لازم به افراد حاصل از طلاق داده شود تا با پیامدهای حاصل از آن آشنا شوند و مهارت های مقابله با پیامدها و مشکلات را بشناسند. از منابع موجود در جامعه برای حمایت از آنان آگاهی یابند و به عبارت بهتر طلاق موفق داشته باشند.

ـ تغییر نگرش خانواده ها و آحاد جامعه نسبت به افراد مطلّقه با هدف پذیرش آنان در جامعه و فراهم کردن بستر مناسب برای شروع یک زندگی جدید. ترحم یا تنفر یا بی تفاوتی نسبت به این افراد همچون سمی خطرناک است که می تواند آنها را با مشکلات جدی مواجه کند. البته در این زمینه اطلاعات نباید به گونه ای ارائه شود که عامل تشویق افراد برای طلاق شود.

ـ انجام پژوهش های کاربردی در هر منطقه در زمینه سبب شناسی طلاق و ارائه برنامه های پیشگیری متناسب با عوامل زمینه ساز طلاق در هر منطقه و متناسب با افراد آن منطقه.

آنچه در بالا ذکر شد تنها بخشی از راهکارها بود که به صورت کلی به آنها پرداخته شده است.

با امید که در آینده ای نه چندان دور شاهد کنترل روند رشد طلاق و افزایش آمار ازدواج و خانواده های پایدار در کشور باشیم.

در استان یزد بر اساس آمارهای موجود در سالنامه آماری کشور در سال 1383 تعداد 10477 فقره ازدواج ثبت شده که نسبت به سال قبل، حدود 20 درصد رشد مثبت داشته است.