مشخصات مجله


پیام زن - آبان 1384، شماره 164
تاریخ درج : 1386/6/28
بازدید : 127659

فهرست مطالب

جستجو

مجلات > خانواده و زنان > پیام زن > آبان 1384، شماره 164


حساسیت های غذایی

پدید آورنده : ترجمه: پگاه امیردیوانی ، صفحه 124

دوستتان به شما پیشنهاد می کند از کیک شکلاتی خانگی او که خیلی هم خوشمزه است، بخورید. شما ابتدا وسوسه می شوید اما بعد که تکه های بادام زمینی را روی دسر می بینید، یادتان می افتد که نسبت به بادام زمینی حساسیت دارید. اگر شما حساسیت غذایی دارید، حتی یک تکه خیلی کوچک از آن غذا نیز می تواند بیمارتان کند.

پس بهتر است به دوستتان بگویید متشکرم، نمی خورم و یک دسر بدون میوه های مغزدار انتخاب کنید. حساسیت غذایی در بین بزرگسالان و حتی کودکان بسیار شایع است. غذاهای زیر حساسیت های شدید غذایی در فرد ایجاد می کنند:

ـ بادام زمینی و دیگر میوه های خشک مغزدار

ـ غذاهای دریایی نظیر میگو

ـ شیر بخصوص شیر گاو

ـ تخم مرغ

ـ سویا

ـ گندم

حساسیت غذایی چیست؟

هنگامی که سیستم ایمنی بدن شما درست کار نکند، حساسیت های غذایی رخ می دهند. به طور طبیعی سیستم ایمنی بدنتان، شما را از میکروب ها و بیماری ها مصون می دارد. این کار به وسیله آنتی بادی هایی که باکتری ها، ویروس ها و دیگر ارگانیزم های ریز را از بین می برند، انجام می شود. اما اگر شما یک غذای آلرژی زا بخورید، سیستم ایمنی بدنتان اشتباها با آن غذای خاص طوری رفتار می کند که گویا آن غذا واقعا برای شما خطرناک است.

موارد حساسیت زا می تواند شامل دارو (نظیر پنی سیلین)، گرده های هوا (ناشی از گل ها و درختان) یا یک ماده غذایی مثل بادام زمینی باشد. البته هر چیز به تنهایی مضر نیست اما واکنشی که بدن فرد نشان می دهد، زیانبخش است.

اگر کودکی که نسبت به بادام زمینی حساسیت دارد، کیک شکلاتی محتوی بادام زمینی بخورد، این اتفاق برایش می افتد:

آنتی بادی ها در مقابل عامل حساسیت زا در غذا، نوع خاصی از سلول های سیستم ایمنی را ایجاد می کنند که ورود مواد شیمیایی از جمله «هیستامین» را به جریان خون کاهش می دهد.

یک واکنش حساسیت زا چگونه است؟

«هیستامین» علایمی ایجاد می کند که چشم ها، گلو، دستگاه تنفسی، پوست و دستگاه گوارشی فرد را تحت تأثیر قرار می دهد. شخصی که حساسیت غذایی دارد، ممکن است واکنش وی خفیف یا بسیار شدید باشد. یک واکنش حساسیت زا ممکن است درست زمانی که فرد غذا می خورد یا چند ساعت پس از آن آشکار شود.

بعضی از علایم اولیه شخصی که واکنش حساسیت زا دارد، شامل آب ریزش بینی، دانه های پوستی توأم با خارش نظیر کهیر یا سوزش زبان و لب ها می باشد.

دیگر علایم شامل:

گرفتگی گلو

صدای دو رگه

خِس خِس کردن

سرفه

تهوع

استفراغ

معده درد

اسهال

در موارد جدی تر، یک حساسیت غذایی باعث ایجاد «آنافیلاکسی» می شود. این مورد یک واکنش حساسیت زای ناگهانی و شدید است که به واسطه آن مشکلات متعددی رخ می دهند و می توانند بر پوست، تنفس، هضم، قلب و رگ های خونی تأثیر بگذارند. در چنین مواقعی فشار خون فرد افت پیدا می کند، مجراهای تنفسی باریک می شوند و زبان متورم می شود. افرادی که در معرض خطر این نوع واکنش هستند باید بسیار مراقب باشند و در مواقع اضطراری برای جلوگیری از تشدید علایم بیماری، تحت مراقبت های ویژه قرار گیرند.

بسیاری از کودکان همزمان با افزایش سن، حساسیت خود را نسبت به شیر و تخم مرغ از دست می دهند. اما حساسیت های غذایی شدیدتر مثلاً به بادام زمینی، انواع خاصی از ماهی و میگو اغلب مدت زیادی به طول می انجامد.

اگر شما حساسیت غذایی داشته باشید، چگونه پی به وجود آن می برید؟

اغلب تشخیص حساسیت غذایی در کودکان بسیار ساده است زیرا ممکن است کهیر بزنند یا مسائل دیگری برایشان پیش آید؛ اما در بیشتر مواقع، آنچه باعث بروز مشکل در کودکان می شود مبهم است. بعضی از غذاها ممکن است بیش از یک ماده سازنده داشته باشند. بنابراین اگر کودکی میگو را با سس بادام زمینی بخورد و در وی حساسیت ایجاد شود، مشخص نیست که آیا سس بادام زمینی باعث حساسیت وی شده یا میگو؟

پزشکان معتقدند که حساسیت ها ممکن است ارثی باشند و این بدان معناست که اگر والدین کودک یا دیگر خویشاوندان نزدیک آنها آلرژی های خاصی نظیر تب یونجه داشته باشند، کودک نیز احتمالاً به آن مبتلا می شود.

بعضی از کودکان با داشتن حساسیت به مواد غذایی خاصی متولد می شوند و این در حالی است که دیگران در طول زمان دچار این مشکل می گردند. این امر احتمالاً مربوط به محیط اطراف فرد یا تغییراتی است که همزمان با رشد او در بدنش ایجاد می شود.

بسیاری از مردم نسبت به غذاهای خاصی واکنش نشان می دهند اما در واقع به آن ماده حساسیت ندارند. مثلاً افرادی که تحمل «لاکتوز» را ندارند، با خوردن شیر و لبنیات دل درد و اسهال می گیرند. این بدان معنا نیست که افراد فوق به شیر حساسیت دارند، بلکه بدن شان نمی تواند قند موجود در شیر را تجزیه کند.

پزشک چه کاری انجام می دهد؟

اگر فکر می کنید نسبت به یک ماده غذایی خاص حساسیت دارید، حتما والدینتان را در جریان بگذارید. آنان شما را نزد پزشک می برند تا معاینه شوید.

اگر پزشکتان تشخیص دهد که شما حساسیت غذایی دارید، احتمالاً شما را نزد پزشک متخصص آلرژی می فرستد. متخصص آلرژی، از شما در باره واکنش های گذشته سؤال می کند و اینکه چقدر طول کشیده تا پس از خوردن غذا علایمی نظیر کهیر روی بدنتان آشکار شود.

وی همچنین ممکن است سؤال کند که آیا شخص دیگری در خانواده تان هست که آلرژی یا حساسیت وابسته به شرایط محیطی نظیر آسم یا اگزما داشته باشد. از طرفی شاید پزشک بخواهد از شما آزمایش به عمل آورد. این روشی است که مشخص می کند بدنتان چگونه نسبت به مقادیر اندکی از مواد غذایی که برایتان مشکل ساز است، حساسیت نشان می دهد.

پزشک متخصص آلرژی، از عصاره مواد غذایی و احتمالاً از غذاهای حساسیت زای معمولی استفاده می کند تا ببیند آیا شما نسبت به هر کدام واکنش نشان می دهید. او یک یا چند خراش کوچک روی پوست تان ایجاد می کند و کمی از عصاره ماده غذایی را روی نقطه خراشیده شده می چکاند؛ بنابراین پزشک می تواند ببیند پوست شما نسبت به هر ماده چگونه واکنش نشان می دهد.

اگر رنگ پوستتان مایل به قرمز و متورم شد، این نشان می دهد که شما نسبت به آن ماده یا غذا حساسیت دارید.

بعضی از پزشکان ممکن است خون شخص را بگیرند و آن را به آزمایشگاه بفرستند. در آزمایشگاه خون شخص با بعضی از غذاها یا موادی که او ممکن است نسبت به آن حساسیت داشته باشد، مخلوط می شود و آنتی بادی های خاص بررسی می شوند.

باید به خاطر داشته باشیم اگر چه پزشک حساسیت های غذایی را با قرار دادن فرد در معرض مقادیر بسیار کمی از غذاها، آزمایش می کند، اما شما نباید این کار را در خانه انجام دهید! بهترین مکان برای یک تست آلرژی، مطب پزشک است که در آنجا اگر شما یک واکنش شدیدی نسبت به مواد غذایی نشان دهید، تحت مداوا قرار می گیرید.

حساسیت های غذایی چگونه درمان می شوند؟

هیچ داروی خاصی برای حساسیت های غذایی وجود ندارد. بعضی از حساسیت ها خیلی زود برطرف می شوند و بعضی دیگر بخصوص در مورد کودکان ممکن است تمام عمر همراه آنها باشد.

بهترین درمان آن است که خیلی ساده از ماده غذایی حساسیت زا یا هر نوع غذا یا نوشیدنی که حاوی آن مواد هستند، پرهیز کنیم. یکی از روش ها برای اطلاع از اجزای تشکیل دهنده مواد غذایی، خواندن برچسب روی آنهاست. پزشکان و کلینیک های آلرژی، با ارائه فهرستی از غذاهای سالم و ناسالم می توانند به این امر کمک کنند. بعضی از افرادی که حساسیت بالایی دارند، ممکن است لازم باشد از غذاها پرهیز کنند و این فقط بدان خاطر است که غذاها در همان کارخانه ای تهیه می شوند که غذاهای مشکل آفرین برای این افراد را تولید می کنند.

داشتن برنامه مدون

با وجود تمام سعی که به خرج می دهید، ممکن است تصادفی ماده ناجوری را بخورید. در این مواقع باید خونسرد بوده و به دنبال یک طرح فوریتی باشید. در واقع قبل از آنکه خطایی اتفاق بیفتد، ایجاد یک طرح طبق نظر پزشک و والدینتان ایده مناسبی خواهد بود. طرح به شما می گوید در مواقع بروز حساسیت چکار باید بکنید، مشکل خود را با چه کسی در میان بگذارید و چه نوع دارویی بخورید.

ممکن است در شرایط حاد نیاز باشد داروی ضد حساسیت به شما تزریق شود که البته این کار فقط باید با نظر پزشک و متخصص آلرژی و در بیمارستان یا کلینیک آلرژی صورت گیرد تا واکنش های شما تحت کنترل باشد.

زندگی با وجود حساسیت های غذایی

داشتن حساسیت غذایی یک دردسر است اما به فعالیت روزانه شخص لطمه ای وارد نمی کند. اگر شخص به بعضی از مواد غذایی حساسیت داشته باشد، کلینیک آلرژی به وی کمک می کند تا مواد تشکیل دهنده غذا را که حساسیت زا هستند، بشناسد. پدر، مادر و دیگر بستگان شخص نیز می توانند وی را یاری کنند تا واکنش های حساسیت زا را از بین ببرد.

اما اگر شما غذایی را دوست دارید که در لیست «غذاهای ممنوعه» وجود دارد، چه باید بکنید؟

خوشبختانه امروزه، بسیاری از شرکت ها به جای غذاهای دلخواه، از لبنیات گرفته تا پوره سیب زمینی، گندم و شیرینی های دارای تکه های شکلات، جایگزین های مناسب آنها را تولید کرده اند تا افراد دارای حساسیت بدون بروز مشکل، از آنها استفاده نمایند.