مشخصات مجله


طوبی - خرداد 1386، شماره 18
تاریخ درج : 1387/1/11
بازدید : 83271

فهرست مطالب

جستجو

مجلات > اخلاق و تربیت > طوبی > خرداد 1386، شماره 18


شکوه آفرینش

پدید آورنده : رسول نقیبی ، صفحه 6

ملخ

از جمله حشره هایی که درباره چگونگی آفرینش آن، در نهج البلاغه سخن به میان آمده، ملخ است. امیرالمؤمنین علی علیه السلام در خطبه 185 نهج البلاغه، انسان ها را به شگفتی های موجود در این حشره توجه می دهد و می فرماید:

و اگر بخواهی درباره ملخ سخن بگو که خداوند برای او دو چشم سرخ رنگ و دو حدقه همچون دو قرص ماه آفریده و گوش پنهان و دهان مرتب و متناسب به او بخشیده است. خداوند برای او حس قوی و دو دندان که با آنها (ساقه و شاخه گیاهان و برگ های درختان را) می چیند و دو داس که با آنها (ساقه ها و برگ های مورد نظر را) می گیرد، قرار داده است. کشاورزان برای زراعت خود، از آنها می ترسند، ولی هرگز قادر بر دفع آنها نیستند؛ حتی اگر همه دست به دست هم دهند. ملخ آنچنان نیرومندانه پیش می آید که با جست وخیز خود به کشتزارها وارد شود و آنچه را می خواهد، انجام دهد. اینها همه در حالی است که تمام پیکر او به اندازه یک انگشت باریک نیست.

«دانشمندان، حشره ها را بر سه گونه تقسیم کرده اند: یک ـ گروهی که خدمت گزار انسان ها هستند، مانند زنبوران عسل و عموم زنبورها که گرده های گل ها را جابه جا و آنها را بارور می کنند و میوه های درختان را پربرکت می سازند. دو ـ حشراتی که بی آزارند و در ظاهر نه خدمتی دارند و نه زحمت و دردسری. سه ـ حشره هایی که می توانند جزو آفت ها و بلاها به شمار بیایند، مانند ملخ، چنان که در خطبه ذکر شده از حضرت علی علیه السلام به آن اشاره شده است. گاهی دسته های ملخ، همچون تکه های بزرگ ابر در آسمان ظاهر می شوند و ناگهان بر باغ ها و زراعت های وسیع فرود می آیند و در مدت کوتاهی، ساقه های گیاهان و شاخه ها و برگ ها را می خورند و بیابانی خشک یا درختانی عریان از هرگونه برگ و میوه، از خود به یادگار می گذارند. حتی امروزه که با هواپیمای سم پاشی و وسایل دیگر به مبارزه با آنها برمی خیزند، تنها در بعضی از موارد ممکن است توفیقی در نابودی ملخ ها نصیب شان شود. اگر حمله ملخ ها شدید باشد، وسایل امروز نیز توان مبارزه با آنها را ندارد. به این ترتیب، بار دیگر قدرت نمایی پروردگار و عجز و ناتوانی انسان به نمایش گذاشته می شود».

از شگفتی های ملخ

ملخ، یکی از حشره های شگفت انگیز آفرینش است. موجودی است که به طور عادی، بدون هیچ مزاحمتی در گوشه و کنار مزرعه ها، باغ ها، دره ها و کوه ها زندگی می کند، ولی هنگامی که فرمان مرموزی به آنها داده می شود، به سرعت به صورت دسته های بزرگ در آسمان به پرواز درمی آیند و بر هر زراعت و باغی که فرود آیند، آن را نابود می کنند.

«به گفته برخی از دانشمندان، ملخ، موجود عجیبی است که هر بخشی از اعضای او، به حیوانی شبیه است: صورتش همچون صورت اسب، چشمانش مانند چشمان فیل، گردنش همانند گردن گاو، شاخک هایش چون شاخ های گوزن، سینه اش شبیه سینه شیر، شکمش مانند شکم عقرب، بال هایش چون بال های عقاب، ران هایش همانند ران های شتر، پاهایش همچون پاهای شترمرغ و دم او چون دم مار است.

ملخ، دو زوج چشم مرکب و سه چشم بسیط دارد. چشم های مرکب او، از چهار هزار قسمت تشکیل شده و هر یک ساختمان مخصوص به خود را دارد و از مجموع آنها، چشم مرکب با دید واحد تشکیل می شود. سینه اش از سه حلقه و شکمش از ده حلقه شبیه به یکدیگر شکل گرفته است.

ملخ دو جفت بال دارد. یک جفت از بال های او که در جلو او قرار دارد، سفت و سخت است و به صورت قابی است که در پرواز به کار نمی رود و کارش، تنها حفاظت از بال های ظریف پرواز است. رشد پاهای عقب ملخ زیاد است و به همین سبب، کمک خوبی برای جهش و پرش اوست.

ملخ ها در فصل تابستان یا بهار، تخم ریزی می کنند. این تخم ها از انتهای دم نوع ماده آن بیرون می آید و آنها را در سوراخ هایی از زمین که خود به وجود می آورند، قرار می دهند. نوزادان پس از بیرون آمدن از تخم، بسیار پرخور و حریصند و آنچه را سر راه خود بیابند، می خورند. ملخ، از لحظه بیرون آمدن از تخم تا کامل شدن و به پرواز درآمدنش، شش بار تغییر شکل می دهد و این، از شگفتی های آفرینش اوست.

گفتنی است، توده های ملخ، گاهی به قدری زیاد و گسترده می شوند که هزاران کیلومتر مربع از آسمان را می پوشانند».

پیام متن:

ملخ ها، مظهر دانایی و قدرت خداوندند. آنها در عین کوچکی جثه شان، می توانند مزرعه ها باغ ها را به سرعت نابود کنند و با این حرکتشان، بشر را متوجه ناتوانی خود و قدرت پروردگارشان سازند.

پشه

حضرت علی علیه السلام در خطبه 186 نهج البلاغه، سخنی آموزنده و شنیدنی درباره پشه دارد. آن حضرت می فرماید:

اگر همه انسان های زیرک جمع شوند تا پشه ای بیافرینند، هرگز نخواهند توانست و راه به وجود آوردن آن را نیز نخواهند شناخت. عقل های آنان در کشف اسرار آفرینش آن حیران می ماند و نیروی آنها در این راه ناتوان می شود. سرانجام پس از تلاش فراوان، شکست خورده و وامانده بازمی گردند و به شکست خود اعتراف و به ناتوانی خود اقرار می کنند؛ حتی به ناتوانی خود از نابود ساختن آن نیز اذعان می کنند.

برخی دانشمندان درباره پشه ها گفته اند که پشه ها خلقت پیچیده ای دارند. بسیاری از آنها، تنها در آب های راکد کنار نهرها، باتلاق ها و مانند آن پرورش می یابند. پشه ماده، هربار نزدیک به 150 تخم می ریزد. چند روز بعد، پوسته ای گرد هر نوزادی که از این تخم ها بیرون می آید، پدید می آید و درون پوسته که ظاهراً بی حرکت است، تغییرهای فراوانی در ساختمان بدن پشه ایجاد می شود. پس از چند روز، پشه از پوسته خارج می شود و به پرواز درمی آید.

پشه های نر، از شیره های گیاهان و عصاره میوه ها تغذیه می کنند، ولی پشه ماده، بیشتر خون می مکد. پشه های معمولی، گرچه موجوداتی مزاحم اند و ممکن است یک شبه خواب را به طور کامل از انسانی نیرومند بگیرند، غالباً خطرناک نیستند، ولی پشه های سمی و خطرناکی نیز هستند که می توانند نیرومندترین حیوانات را از پای درآورند.

پیام متن:

می توان با نگاهی دقیق به زندگی پشه ای کوچک و ناتوان، به حکمت و قدرت پروردگار پی برد و به فروتنی و افتادگی در پیشگاه خالق توانا روی آورد.