مجلات > خانواده و زنان > پیام زن > دی 1377، شماره 82


چگونه از ابتلا به زخم معده پیشگیری کنیم؟

پدید آورنده : دکتر حسین برهانی ، صفحه 90

زخم معده وقتی ایجاد می شود که تعادل بین ترشحات اسیدی و مقاومت مخاطی معده به هم می خورد. در نتیجه عوامل دفاعی سیستم گوارشی مختل می شوند و زخم معده ایجاد می شود. از دیرباز عواملی را شناخته اند که می توانند باعث کم شدن مقاومت دیواره مخاطی معده شوند. داروهای مختلف، از جمله آسپرین، بروفن و سایر داروهای ضد التهاب و ضد درد در ایجاد زخم معده بسیار مؤثرند. مصرف کورتونها مثل قرص پرونیزولون هم می تواند باعث زخم معده شود. امروزه باکتری خاصی به نام هلیکوباکترپیلوری شناخته شده است که در ایجاد حدود 80 درصد زخمهای معده دخالت قطعی دارد. درمان زخم معده با آنتی بیوتیک در مواردی که علت زخم کاملاً شناخته شده است، یعنی از ترشحات معده یا مخاط معده باکتری هلیکوباکترپیلوری را پیدا کرده اند به صورت قابل توجهی موفقیت آمیز بوده است و از عود مکرر زخم جلوگیری شده است. البته هلیکوباکترپیلوری در معده بسیاری از افراد سالم نیز ممکن است وجود داشت باشد؛ اما همان طور که گفتیم سطح مقاومت مخاط معده و میزان ترشح اسید معده نیز در ایجاد زخم دخالت دارند و هر کدام به تنهایی،

به ندرت و کمتر باعث ایجاد زخم می شوند.

در طول زندگی، شیوع زخم معده حدود ده درصد می باشد و این اعتقاد وجود دارد که زنان و مردان به یک نسبت به زخم معده دچار می شوند. زخم معده معمولاً کمتر از زخم اثنی عشر دیده می شود. دیده شده که زخم معده با افزایش سن ارتباط دارد و با افزایش سن بروز این بیماری نیز افزایش می یابد. استعمال دخانیات از جمله سیگار احتمالاً از طریق افزایش ترشحات لوزالمعده در ایجاد زخم معده و اثنی عشر دخالت دارد. تنشهای روانی و هیجانی می توانند باعث افزایش ترشح معده و زخم در این ناحیه شوند.

علایم زخم معده

* یکی از علایم درد است که غالبا بیمار کیفیت این درد را مالشی یا سوزشی توصیف می کند. محل درد معمولاً در قسمت فوقانی شکم و زیر جناغ واقع می باشد که گاهی این درد به دلیل انتشار به ناحیه قفسه سینه با درد قلبی ممکن است اشتباه شود.

* معمولاً زخم معده با خوردن غذا ارتباطی ندارد یعنی گرسنگی باعث ایجاد درد نمی شود و گاهی بلافاصله پس از صرف غذا این درد ایجاد می شود و ممکن است با استفراغ و تخلیه معده و ترشحات اسیدی و صفراوی باعث بهبود درد شود.

* زخم معده می تواند باعث ایجاد علایم سوءهاضمه از قبیل تهوع، استفراغ، نفخ و آروغهای بیش از حد شود.

گاهی اوقات افراد دچار زخم معده، دچار کاهش وزن می شوند. نکته ای که جدیدا مطرح شده است و اهمیت اساسی در پیشگیری دارد این است که زخم معده بخصوص به علت باکتری هلیکوباکترپیلوری به علت ایجاد گاستریت و التهاب دیواره مخاطی معده، استعداد زیادی به سرطان معده پیدا کرده و ممکن است به سرطان معده تبدیل شود. بنابراین توصیه می شود که به موارد پیشگیری کننده زیر توجه شود.

ـ هر گونه دردی در ناحیه فوقانی شکم و در انتهای تحتانی جناغ جدی گرفته شود و به پزشک مراجعه شود.

ـ در مورد رژیم غذایی مناسب اقدام شود و از مصرف برخی مواد غذایی محرک از قبیل مواد سلولزی (سبزیجات و میوه های خام) پرهیز شود.

ـ از استعمال دخانیات بخصوص سیگار خودداری شود.

ـ از هیجانات و اضطراب و عوامل استرس زا اجتناب شود.

ـ از پرخوری پرهیز نموده و از گرسنگی طولانی نیز خودداری شود.

ـ از مصرف دارو بدون نسخه و تجویز پزشک جدا خودداری شود.