زمانی، مصطفی
منابع : ستارگان حرم شماره 3 | تاریخ درج : ‎1388/10/3 | بازدید : 5982
نام هاي ديگر : استاد زمانی
قرن : معاصر
آثار : خودآموز كفایه الاصول با حاشیه های توضیحی - وسواس پیدایش رشد و درمان آن - علی بن ابیطالب پیشوای مسلمین - نهج البلاغه از دیدگاه قرآن - نهج البلاغه ترجمه با فهرست موضوعی - 13امام علی (ع)صدای عدالت انسانی - ترجمه دیوان امام علی(ع) - امام كاظم .(ع) - بسوی اسلام یا آئین كلیسا - شیعه و مامداران خودسر - كودك نیل یا مرد انقلاب - حدود خسارت جهان و انحطاط مسلمین - نقش كلیسا در ممالك اسلامی - مذهب و رهبر ما - جنایات غربی در شرق

 

تولد و تحصیل

مصطفی در بیستم شعبان سال 1353(1) قمری ( 1313هجری شمسی) در خانواده علم و فضیلت و در شهرستان نجف آباد دیده به جهان گشود. وی 17بهار در كنار پدر و مادرش سپری كرد و دروس ابتدایی را نیز در همان سالها به پایان رساند.(2)

ذوق سرشار مصطفی به تحصیل از آغاز نوجوانی مورد توجه والدین و اطرافیان قرار گرفت، تا آنجا كه در سن هفده سالگی؛ در سال 1330بنا به توصیه پدر و تشویق آیةالله ابراهیم ریاضی و شهید سید مجتبی نواب صفوی (3) تحصیل علوم حوزوی را به تن كرد. او مقدمات را در مدت دو سال زیر نظر آیةالله ابراهیم ریاضی فرا گرفت و آنگاه برای تكمیل آموخته ها در سال 1332به حوزه علمیه قم هجرت كرد

اساتید

درسهای دوره سطح را در محضر آیات عظام و بزرگانی همچون؛ حسین نوری، ستوده، مصطفی اعتمادی، مشكینی، محقق داماد و پسندیده

صفحه 190

فرا گرفت.(4) و مدت زیادی نیز از محضر علامه طباطبایی كسب فیض كرد.(5) آنگاه درسهای خارج فقه و اصول را به مدت دو سال در محضر آیةالله العظمی بروجردی (ره)و بیش ازهشت سال در محضر حضرت آیةالله العظمی امام خمینی (ره)فرا گرفت و موفق به تقریر درس خارج فقه مكاسب حضرت امام شد.

هم مباحثه های ایشان در این دوران عبارت بودند از: شیهد آیت الله ربانی امامی، شهید آیت الله قدوسی، شهید آیت الله ربانی شیرازی و آیت الله هاشمی رفسنجانی

شروع مبارك

استاد زمانی پس از سالها تحصیل، خود را برای مبارزه ای علمی و عملی آماده ساخت و با سلاح قلم دست به فعالیت گسترده فرهنگی زد. وی با حداقل امكانات به احیاء ارزشهای دینی و اسلامی پرداخت.

استاد كه در میان دوستانش به سختكوشی معروف بود،(6) در متن جامعه ای كه در معرض تهاجم فرهنگی قرار داشت، زندگی می كرد. تهاجمی كه قصدش براندازی باورهای دینی و حریمهای انسانی بود.

استاد سید جمال الدین دین پرور درباره اوضاع فرهنگ و سیاسی این دوران می نویسد:

« ... آنها كه در جریان و موقعیت فرهنگی سالهای 1340هستند، در آن سالهای تاریك و ظلمانی كه نسل جوان پناهگاهی نداشت و در مورد مسایل جنسی، روانی و اجتماعی سخت درگیر محله ها و كتابهای گمراه كننده بود كه صریحا این

صفحه 191

قشر را به سوی فحشا و فساد و در نتیجه بردگی استعمار می كشاندند... امثال زمانی ها دست به كار شدند و قلم به دست گرفتند و به دریا زدند و به راستی شب و روز كار كردند.» (7)

یكی از دوستان نزدیك استاد كه سالها شاهد فعالیت وی بوده است، می گوید:

« مدادالعلماء افضل من دماء الشهداء. به حق عالمان برتر از شهیدان اند كه قلم به دست گیرند و خون شهیدان را در رگهای اندیشه ها جاری سازند و پیام آنان را به گوش همگان برسانند و استاد زمانی از اینان بود... در بین عالمان و اندیشمندان ما همواره فرهیختگانی بوده و هستند كه مشعل دار هدایت و ارشاد نسل جوان اند و چونان شمع می سوزند تا راه بنمایند و گمگشتگان وادی حیرت را به وادی ایمن رسانند و استاد زمانی از اینان بود.»(8)

انتشارات پیام اسلام و الزهرا (س)

استاد با شهید دكتر مفتح در جلسات مجمع اسلام شناسی آشنا شد و این معرفت بر غنای فكری و دامنه برنامه های فرهنگی اش افزود. در سال 1349هجری(9) با همفكری شهیدان گرانقدر؛ بهشتی، محمد مفتح و شیخ غلامحسین حقانی. بر اساس ضرورتهای سیاسی و فرهنگی انتشارات پیام اسلام را در قم تأسیس كرد و عمده فعالیتهای آن را پیرامون هدایت فرهنگی و سیاسی نسل جوان قرار داد.

همزمان با فعالیتهای پیام اسلام برای احقاق حقوق زن در اسلام و

صفحه 192

شناساندن مقام زنان در سال 1353ه.ش هیئت تحریریه انتشارات الزهراء را در قم بنیان نهاد كه ثمره آن كتابهایی بود كه توسط بانوان نوشته می شد و استاد بعد از بازنویسی به نام آن افراد به چاپ می رساند. این اقدام از دو بعد اهمیت داشت، نخست اینكه واقعیتها به قلم زنانی كه صراط مستقیم را دریافته بودند، بیان می شد و دوم اینكه نگارنده ها تشویق می شدند و برای فعالیت و حضور پربارتر در محافل علمی و دینی آماده می گشتند.(10)

تقویت كتابخانه ها و آموزش هنرمندان

استاد كتابهای موردنیاز هزار و پانصد كتابخانه سیّار (11) در شهرستانهای مختلف را كه عضو انتشارات پیام اسلام بودند، تهیه و ارسال می كرد. البته ارسال رایگان این كتابها معادل سیصد هزار تومان برای وی هزینه در پی داشت.

استاد برای تربیت افراد خوش استعداد و انتقال هنر نویسندگی به آنان از هیچ كوششی دریغ نمی كرد و برای این منظور شبهای چهارشنبه روش نویسندگی را تدریس می كرد. همچنین از راه مكاتبه افراد علاقمند به نویسندگی را راهنمایی می نمود.(12)

فعالیتهای مبارزاتی

او با خود عهد بسته بود تا از پیروی امام قدس سره كه سالها از خرمن وجود او بهره برده بود، دست بر ندارد و در این راستا همگام با دیگر شاگردان و یاران حضرت امام از جمله شهیدان، ربانی املشی، قدوسی، ربانی شیرازی ( رحمة الله علیهم) و هاشمی رفسنجانی(13) به مبارزه علیه طاغوت پرداخت و

صفحه 193

برای ترویج اندیشه های بلند حضرت امام تلاش كرد. در سال 1352به خاطر نوشتن كتاب ( نماز گفتگو با خدا) توسط ساوك تحت تعقیب قرار گرفت و كتابش به بهانه مضر بودن جمع آوری شد و خودش نیز دستگیر و روانه زندان قزل قلعه تهران گردید و پس از تحمّل یك سال حبس از زندان آزاد شد.(14)

بعد از آزدای در راه مبارزه برای رسیدن به حكومت اسلامی با محور « ولایت فقیه» از هیچ كوششی دریغ نكرد. بارها به ساوك احضار شد و چهار بار به زندان محكوم گردید.(15) آخرین دفعه كه استاد زمانی از زندان آزاد شد، فعالیتهایش را به صورت مخفی ادامه داد و در نهایت به كشورهای عراق و كویت مهاجرت كرد.(16)

در جرأت و شجاعت استاد همین بس كه وی اولین كسی بود كه كتاب ارزشمند كشف الاسرار حضرت امام را در قم به چاپ رساند، علاوه بر آن اعلامیه ها و رساله علمیه و پیامهای امام را نیز به طور مخفیانه در ایران پخش می كرد.(17) استاد سید جمال الدین دین پرور در مورد فعالّیتهای وی می نویسد:

« استاد زمانی نقش مهمی در انقلاب و نسل جوان داشت.كسانی كه كتابهای ایشان را خوانده بودند، روح مذهبی و اعتقادات صحیح و تفكر اجتماعی سیاسی صحیح پیدا می كردند و از یاران انقلاب می شدند...

در آن روزگار كه مبارزه علیه طاغوت در اشكال مختلف وجود داشت و در كنار آن بازار زندانهاو تبعیدها گرم بود... رفت و آمد به شهرهای دور دست و بد آب و هوا برای دیدار با تبعیدیها

صفحه 194

یكی از برنامه های اصلی مبارزه بود و در این رفت و آمدها بسیاری ار مطالب و اخبار رد و بدل می شد. به خاطر دارم با استاد زمانی و یكی دیگر از دوستان برای دیدن دوستان تبعیدی می رفتیم. با آنكه استاد زمانی... سخت درگیر مشكلات بود... در هر صورت طی مدتها تماس در مسیرهای سخت و طولانی و شهرهای مرزی و غیره استقامت، اخلاق، تدین و سخت كوشی افراد روشن می شد و استاد زمانی از یاران و دوستان صدیقی بود كه واجد همه این فضایل بود و در جمع ما مكمل و همراه و همفكر بود.(18)

استاد مصطفی زمانی كه در بدو ورود امام بعد از سالها تبعید و دوری از وطن نوشته است، اظهار می دارد:

بسم الله الرحمن الرحیم

خون شهیدان می توفد، اشك یتیمان می جوشد، ضجّه مادران قلبها را می شكافد و این فریاد الله كبر مجدّد قرن، قائد بزرگ، امام خمینی بود كه مرهمی شد دل داغداران را. ورود آن استاد بزرگ را به وطن، به سرزمین باروت و خون تبریك می گوییم، به این امید كه نه تنها با صلابت و رهبریهای خردمندانه آن بزرگوار، جمهوری اسلامی در ایران برقرار گردد بلكه ( اتحاد جماهیر اسلامی) در سراسر گیتی پایه گذاری شود. (19)

مصفطی زمانی

از طرف جامعه نویسندگان حوزه علمیه قم

صفحه 195

خاطره ای از امام

حجة الاسلام غرویان درباره ارتباط استاد با امام می نویسد:

« در جمعی با حضور استاد زمانی سخن از خاطرات و حشر و نشرهای ایشان با حضرت امام پیش آمد. ایشان خاطرات زیادی نقل كردند و در لابه لای نقل خاطرات گفتند: من در تمام مدت زیادی كه با حضرت امام بودم، هرگز ندیدم ایشان برای كسب شهرت و مقام قلمی بزنند و قدمی بردارند؛ بلكه بالعكس حضرت امام همواره از شهرت آوازه فرار می كردند و حتی اطرافیان و شاگردان خود را نیز به خاطر اقداماتی از این دست به شدت توبیخ می كردند، با همه اینها خود شاهد بودم كه چگونه امام و نه تنها در قم و در این كشورهای اسلامی بلكه در كل جهان شهرت آوازه جهانی یافتند... و این خود یك درس خداشناسی برای من بود و یافتم كه كارها به دست خدا و اراده و مشیت الهی بر همه چیز حكم است.» (20)

« ویژگیهای اخلاقی استاد»

تواضع

تواضع و خشوع استاد زمانی زبانزد عام و خاص بود؛ نویسنده دانشمندی كه با آن همه فعالیت و نوشتن انواع كتابها، اما ظاهر و رفتار خاضعانه اش به گونه ای بود كه بسیاری از هم كسوتانش نیز او را نمی شناختند. خضوع و تواضع استاد زمانی سطحی و ظاهری نبود، ریشه

صفحه 196

در درون او داشت، از عمق جان او مایه می گرفت و این جز از تقوای الهی نمی توانست باشد.(21)

پناه نسل جوان

ارتباط مكاتبه ای یا حضوری با جوانان از دیگر فعالیتهای استاد زمانی بود تا آنجا كه در اواخر عمر روزانه چهل تا پنجاه تلفن و نامه را پاسخ می داد.

او گروههایی را در شهرستانها دعوت به همكاری كرده بود و آنها موظف بودند با جوانها ارتباط مستمر داشته باشند.(22) استاد در طول هشت سال دفاع مقدس نیز كتابهای متعددی به جبهه و خانواده های شهداء و جانبازان اهداء می كرد.(23)

آثار

استاد مصطفی زمانی در طول سالها فعالیت فرهنگی، اجتماعی و سیاسی هفتاد اثر، تألیف و ترجمه از خود به یادگار گذاشت كه برخی از آنها برای بیست و پنجمین بار به چاپ رسیده اند. آثار استاد را می توان بر شش بخش تقسیم كرد.

داستانهای اسلامی و معارف دین

1 - قصه های قرآن. 2 - كارنامه محمد 3 - .(ص)مردان پك از نظر امام صادق 4 - .(ع)قهرمان توحید ابراهیم بت شكن. 5 - سلیمان و بلقیس. 6 - داستانهای مصور اسلامی، مرغ سلیمان، طوفان نوح، بابا آدم و ننه حواه،

صفحه 197

لقمان حكیم، اویس فضا نورد، شتر صالح، گلستان، آتش، قوچ بهشتی. 7 - فروع دین. 8 - پیشگوئی های علمی قرآن. 9 - روزه و ماه خوا( ترجمه) .

امام علی (ع)و نهج البلاغه

10 - علی بن ابیطالب پیشوای مسلمین. 11 - نهج البلاغه از دیدگاه قرآن ( شرح نهج البلاغه) ؛ در چهار جلد. 12 - نهج البلاغه ترجمه با فهرست موضوعی. 13 - امام علی

(ع)صدای عدالت انسانی - جلد پنجم. 14 - ترجمه دیوان امام علی(ع) 15 - .امام كاظم .(ع)

جهان اسلام

16 - بسوی اسلام یا آئین كلیسا. 17 - شیعه و مامداران خودسر. 18 - كودك نیل یا مرد انقلاب. 19 - حدود خسارت جهان و انحطاط مسلمین. 20 - نقش كلیسا در ممالك اسلامی. 21 - مذهب و رهبر ما. 22 - جنایات غربی در شرق. 23 - طمعكاران كینه ورز. 24 - اسلام و تمدن حدید. 25 - اسلام و خدمات اجتماعی. 26 - سرنوشت استعمار در ممالك اسلامی. 27 - اسلام از نظر یك مسیحی. 28 - نقشه های استعمار و نغمه های شوم. 29 - كنفرانس مذهبی لبنان ( ترجمه) . 30 - آینده اسلام.

مسائل نوجوانان و جوانان

31 - نردبان ترقی ( ما رمز ترقی) . 32 - اعتیادهای خطرنك. 33 - دختر وظیفه شناس. 34 - مرگ سبز. 35 - چرا رفوزه شدم. 36 - دوستی های تلخ و شیرین. 37 - بلوغ و غریزه جنسی. 38 - طوفان جوانی. 39 - خودكشی.

صفحه 198

40 - نماز نیروی مقاومت اسلامی. 41 - خط كور. 42 - هنر چیست و هنرمند كیست.

مسائل زناشویی و ازدواج

43 - عروسی تولدی جدید. 44 - پیمان زناشوئی.

كتب علمی

45 - تقریرات درس خارج مكاسب حضرت امام رضوان ا... . 46 - خودآموز كفایه الاصول با حاشیه های توضیحی. 47 - و آخرین اثر استاد كه كتاب است با عنوان وسواس پیدایش رشد و درمان آن.

این كتاب را استاد اول به زبان عربی نوشته است كه بعدها به فارسی آن را ترجمه كرده است. این اثر تحقیق بر محور مدارك فقهی و روانشناسی اسلامی است كه در طول هفت سال نوشته شده و مشتمل بر سه بخش است؛ منشاء وسواس، رشد وسواس و درمان وسواس.برخی از خصوصیات ویژه استاد زمانی استاد مصطفی زمانی در نگاه دوستان و آشنایان ویژگی هایی داشته كه فهرست وار اشاره می شود. این نكات را دوستان و نزدیكان ایشان همانند آقایان محمد باقر حجتی، احمد صادقی اردستانی، محمد مشایخی، غلامحسین رحیمی، محمدی اشتهاردی، محمدی معتمدی، عبدالرحیم حجتی و برادر چیتگر یادآوری كرده اند.

صفحه 199

1 - اهداء كتب به جوانان.

2 - انجام وظیفه و تكلیف.

3 - تلاش بی وقفه برای آگاهی نسل جوان.

4 - تقویت و تربیت نویسندگان جوان.

5 - كمك به محرومین و مستمندان.

6 - نصایح پدرانه به جوانان.

7 - دعا برای رفع مشكل جوانان.

8 - قبل از شروع در دفتر كار خود دو ركعت نماز می خواند و بعد شروع به كار می كردند.

9 - توسل به معصومین (ع).

10 - نذر كردن برای مشكل گشایی جوانان .

11 - یاری جستن از افراد ذی صلاح علمی .

12 - یاری جویی از متولیان اجرایی كارهای فرهنگی .

13 - ترغیب جوانان حوزه و دانشگاه به مشكل شناسی و چاره جوئی.

14 - استفاده از نیروهای كار آمد شهرستانها.

15 - دقت در رسیدگی نامه ها .

16 - كارهای ابتكاری .

17 - خستگی ناپذیری و جهاد مقدس فرهنگی.

18- بزرگواره پكیزی روح و اخلاص در نویسندگی.

19 - سنگر یابی فرهنگی به موقع.

20 - بی اعتنایی به ظواهر دنیا.

21 - آرامش و اطمینان.

22 - پركاری و پرجنب و جوش.

23 - استقامت در برابر حوادث تلخ زندان و شكنجه طاغوت.

24 - نظم در كارها .

25 - كار و تلاش پی گیر و بی وقفه .

26 - آشنایی به دردهای جامعه و قلم به دست.

27 - خلوص در پیشگاه خاندان رسالت.

28 - دقت در امور تشویق.

29 - صرفه جویی.

30 - مأمن جوانان .

31 - خضوع و تواضع.

32 - دارای طبع خالی از رقابت

صفحه 200

33 - یك دنیا معرفت و علم و عشق و احساس

34 - چون شمعی می سوخت

35 - و در حركات و نگاه ها و كلام و نوشته هایش تواضع داشت.

عروج

این عالم رباّنی بعد از عمری تلاش و مجاهدت عاقبت در شب سه شنبه؛ بیست و نه بهمن ماه سال هزار و سیصد و شصد و نه در سن پنجاه و هشت سالگی بعد از بیماری نسبتا كوتاه در اثر سكته مغزی دار فانی را وداع گفت و به ملكوت اعلی پیوست و خیل عاشقان و دوستان خود را در سراسر كشور اسلامی، علی الخصوص حوزه مقدسه در غم هجر خود به سوگ نشاند و پیكرش را در میان حزن و اندوه از مسجد امام حسن عسكری (ع)در قم به بارگاه ملكوتی حضرت معصومه(س) و در صحن مطهر در هجره شماره سه با شكوه خاصی به خك سپردند.

پی نوشت ها:

1 - گنجینه دانشمندان 7جلد 7ص 301محمد شریف رازی .

2 - همان .

3 - اطلاعات 1370/11/27.

4 - گنجینه دانشمندان جلد 7ص 301محمد شریف رازی .

5 - رسالت، 1370/108.

6 - همان .

7 - رسالت، 1370/12/3.

8 - رسالت، همان .

9 - اطلاعات، 1370/12/3.

10 - رسالت، 1370/1/8.

11 - همان .

12 - همان .

13 - رسالت، 1370/1/8استاد محمد حسین حق جو داماد محترم مرحوم استاد زمانی، در یادواره استاد زمانی، ص 9.

14 - همان .

15 - اطلاعات 1370/11/27حجة الاسلام صادقی اردستانی، یادواره و كتابخانه استاد زمانی، ص 76.

16 - رسالت، 1370/1/8.

17 - همان .

18 - همان .

19 - رسالت، 1370/12/3.

20 - كتاب مركز اسناد انقلاب اسلامی، جلد 2ص 655.

21 - اطلاعات، 1370/12/3.

22 - همان .

23 - رسالت 1370/1/8.

نویسنده : علی احمد پورتركمانی


ارسال نظر