بدان که ضد این صفت، بزرگی نفس و محکمی دل است. و علامت آن، آن است که آدمی تحمل کند آنچه را که بر او وارد می شود، و مانند گیاه ضعیف، با هر بادی متزلزل نگردد. و چون موش و روباه با هر حرکت پائی به چپ و راست ندود، بلکه چون کوه پا بر جای که چون بادهای مخالف بر او وزد التفات نکند، و چون شیر قوی پنجه ازحمله دلاوران رونگرداند.

و در احادیث وارد است که: مؤمن، صاحب صلابت و مهابت و عزت است. و همه اینها فرع بزرگی نفس و قوت دل است.

و از حضرت امام محمد باقر - علیه السلام - مروی است که: «خدا به مؤمن سه خصلت کرامت فرموده است: عزت در دنیا و آخرت. و ظفر در رستگاری دنیا وآخرت. و مهابت در دل ظالمان و اهل معصیت» . (4)

و کسی که صاحب این صفت شریف بوده باشد که فی الحقیقه سر آمد بیشتر صفات و افضل اکثر ملکات است خواری و عزت در نظر او یکسان، و تهیدستی و ثروت درنزد او «همعنان» ، (5)نه از دوستی ابنای روزگار شاد، و نه از دشمنی ایشان باک، نه از مدح ایشان خرم، و نه از مذمت آنان غمناک می گردد.

چنانکه حضرت امیر المؤمنین - علیه السلام - فرمودند که: «اگر همه عالم، شمشیرهاکشند و پشت به پشت یکدیگر داده رو به من آیند، سر موئی تفاوت در حال من هم نمی رسد» . (6)

بلکه کسی را که این صفت عنایت شد در پیش او مرض و صحت، بلکه حیات وموت، بی تفاوت است، و از گردش روزگار و تقلب لیل و نهار مطلقا متاثر نمی گردد. واز تبدل احوال، و تراکم اهوال اصلا متزلزل نمی شود.

چیست خود آلاچق ترکمان پیش پای نره پیلان جهان

و این ملکه فاضله، صفتی نیست که هر کسی به آن تواند رسید. و چشمه ای نیست که هر بی سروپائی از آن آب تواند نوشید. سراپرده ای نیست که هر شخصی گرد آن تواندگردید. بلکه میدانی است که بجز یکه سواران معرکه مردانگی، در آن جولان نکنند. وراهی است که بجز نامداران وادی شیر دلی قدم در آن ننهند.

سالها باید که تا صاحبدلی پیدا شود

بوسعید(7)اندر خراسان یا اویس(8)اندر قرن(9)

و طریق تحصیل این صفت، از آنچه در تحصیل صفت شجاعت، و دفع خوف مذموم گذشت معلوم می شود.