مجلات > علمی، خبری > مبلغان > شهریور1383، شماره57


اهتمام به امور مسلمین

پدید آورنده : رحیم کارگر ، صفحه 103

اشاره

در سه بخش قبلی این مقاله، بحث اهتمام به امور مسلمانان را مطرح کردیم و در ذیل عنوان «گونه های اهتمام به امور مسلمین» پنج مورد از این گونه ها را بیان نمودیم.

اینک، ادامه بحث را پی می گیریم.

شش: اصلاح بین مردم و رفع خصومتها

خصومتها و درگیریهای زیادی که معمولا در خانواده ها، محله ها، روستاها و شهرها صورت می گیرد، یکی از معضلاتی است که گریبانگیر جوامع بشری است و بایسته است به صورت عاقلانه به این نزاعها پایان داده شود. اصولاً ایجاد صلح و دوستی در میان مسلمانان و اصلاح رفتارهای کینه توزانه، مورد تأکید شرع مقدس است و پاداشهای زیادی برای اصلاح کنندگان امور و از بین برندگان اختلافات در نظر گرفته شده است.

قرآن کریم می فرماید: «إنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ وَاتَّقُوا اللّه َ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ»؛(1) «به درستی که مؤمنان برادران یکدیگرند. پس بین برادرانتان اصلاح نمایید و تقوای الهی پیشه کنید، شاید مورد رحمت قرار گیرید.»

رسول اکرم صلی الله علیه و آله در این باره می فرماید: «اَفْضَلُ الصَّدَقَةِ إِصْلاحُ ذاتِ الْبَیْنِ؛(2) بهترین صدقات، اصلاح بین [مردم[ است.» و در فرازی دیگر می فرماید: «مَنْ مَشی فی صُلْحٍ بَیْنَ اثْنَیْنِ صَلَّی عَلَیْهِ مَلائِکَةُ اللّه ِ حَتّی یَرْجِعَ وَأُعْطِیَ ثَوابَ لَیلَةِ الْقَدْرِ؛(3) کسی که برای صلح بین دو نفر می رود، فرشته های خداوند تا هنگامی که برگردد، بر او صلوات می فرستند و ثواب شب قدر به او داده می شود.»

امام صادق علیه السلام می فرمود: «لاَءَنْ أُصْلِحَ بَیْنَ اثْنَیْنِ أَحَبَّ إِلَیَّ مِنْ اَنْ أَتَصَدَّقَ بِدینارَیْنِ؛(4) اینکه بین دو تن صلح ایجاد کنم، نزد من محبوب تر است از اینکه دو دینار صدقه بدهم.»

عالمان دین و رفع اختلافات

از دیرباز محضر علما و مبلغان دینی، محل رجوع مردم برای حلّ اختلاف، نزاعها و کشمکشها بوده است و آنان به اعتبار دانش و شخصیت خود، از تأثیر و نفوذ زیادی در میان مردم برخوردارند. از اینرو، بهتر می توانند نزاعها و دشمنیها را تبدیل به دوستی و صمیمیت کنند و باعث آشتی و صلح میان مردم شوند.

* شهید بهشتی درباره مرحوم حاج شیخ ابراهیم نجف آبادی گفته است:

«[ایشان] عالمی ارزنده و خدوم و مردمی بود... دوستان نجف آبادی برای من نقل کردند که: حاج شیخ همیشه در خدمت به مردم آماده بود. گاهی اتفاق می افتاد که زن و شوهری شب دعوایشان می شد. همه آنها که در منزل بودند حریف نمی شدند که دعوا را بخوابانند. بالاخره یک نفر در ساعت دو بعد از نیمه شب می آمد در منزل حاج شیخ را می زد و می گفت: آهای حاج شیخ! ایشان که در خواب بودند، بیدار می شدند و می آمدند. وقتی می گفتند: خانه کربلایی علی بین زن و شوهر دعواست، برویم اینها را آشتی بدهید، ایشان نمی گفت: صبح، بلکه می گفت: برویم. لباسش را می پوشید و می آمد وارد خانه می شد. با رویی گشاده و خندان می گفت: فعلاً چای را درست کنید، ببینم. می نشست پای سماور. یک چای خودش می خورد، یک چای هم به آنها می داد. پس زن و شوهر را با هم آشتی می داد، دعوا را تمام می کرد و بلند می شد، می رفت خانه.»(5)

اسلامی پایان می داد.

بیان گرم و پر از مهرش چون آب سرد، آتش دعوا و التهابِ نزاع را خاموش می ساخت... کسانی سالیان دراز، شکایتها و پرونده های قطوری در دادگستری داشتند و رسیدگی نمی شد؛ اما وقتی به ایشان مراجعه می نمودند، معظم له با نفوذ کلمه و با مهربانی نزاع و کدورت را تمام می کرد و آنان را به برادری و گذشت توصیه می نمود. به راستی، او در وصل و پیوند دلها و ایجاد روح اخوت بین مؤمنان، موفق و کم نظیر بود.(6)

پشیمان شده بودند.(7)

اختلافها را بر طرف می نمود.(8)

سازیم؛ خدا هم کار ما را درست کرد.(9)

هفت: یاری حادثه دیدگان و مصیبت زدگان

حوادثی مانند: زلزله، سیل، قحط سالی، آتش سوزی و تصادفات همواره جوامع بشری را دستخوش تهدید و فشار قرار داده است و مردم مصیبت دیده و بلاکش از این حوادث، با گرفتاریها و ناراحتیهای مختلفی دست به گریبان هستند. از اینرو، نیازها و احتیاجات معنوی زیادی دارند و صد البته، کمک و یاری آنها از بدیهی ترین وظایف و مسئولیتهای همنوعان، خاصه عالمان و دانشمندان، می باشد.

قرآن کریم به صراحت می فرماید: «تَعاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ وَالتَّقْوی وَلا تَعاوَنُوا عَلَی الاْءثْمِ وَالْعُدْوانِ»؛(10) «بر نیکی و پرهیزکاری یکدیگر را یاری و کمک کنید و بر گناه و ستم همکاری نکنید.»

امام صادق علیه السلام در این باره می فرماید: «تَنافَسُوا فِی الْمَعْرُوفِ لاِءِخْوانِکُمْ وَکُونُوا مِنْ أَهْلِهِ...؛(11) در نیکی رساندن به برادران خود با یکدیگر مسابقه گذارید و اهل نیکی باشید.» و در جای دیگر فرمود: «مَنْ أَعانَ مُؤْمِنا نَفَّسَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ عَنْهُ ثَلاثا وَسَبْعینَ کُرْبَةً...؛(12) کسی که مؤمنی را یاری کند، خدای متعال هفتاد و سه گرفتاری را از او بردارد... .»

مردمی که از بلایای طبیعی و مشکلات عدیده جامعه مصیبت دیده اند، نیاز به پشتیبانی و دلداری دارند و مبلغان و عالمان دینی به خوبی می توانند به یاری و مساعدت آنان بپردازند. علما و مبلغان دینی می توانند به حادثه زدگان و غمدیدگان دلداری داده، آلام و فشارهای روحی آنان را تسکین دهند و در ارائه خدمات و کمکهای امدادی پیشتاز باشند و توده مردم را برای کمک و تأمین نیازهای اولیه و ضروری مصیبت دیدگان بسیج نمایند و خود در صحنه حادثه حضور داشته باشند و امور شرعی را بر عهده گیرند و بدین وسیله، ضمن ادای وظیفه، بین قلوب الفت برقرار نموده، جایگاه برجسته علمای دینی را در بسیج مردم و امداد رسانی نشان دهند. همدردی و همرنگی علماء در حوادث و مشکلاتی مانند گرانی و قحط سالی، نمایانگر روحیه نوع دوستی آنان در سختیها و مشکلات مردم می باشد.

* معروف است که روزی در کربلا آب طغیان کرده بود. بدین جهت، شیخ زین العابدین مازندرانی از شهر بیرون رفت و با عبای خود، شخصا خاک برمی داشت تا جلو آب را بگیرد. مردم چون دیدند که آن روحانی بزرگ دارد برای سدسازی خاک برداری می کند به او تأسی کردند و همگی به پا خاستند و سدّی [مستحکم] در برابر آب بستند که تا چند سال باقی بود.(13)

با بیل و کلنگ، زود خودشان را برسانند... .

آن مرحوم سه شبانه روز در آنجا ماند و مردم از شهر و روستاهای منطقه به کمک شتافتند... مردم در دسته های مختلف به درآوردن اجساد از زیر آوار، گور کنی، کفن و دفن و غسل اموات پرداختند. حاج آخوند بر همه جنازه ها شخصا نماز خواند و پس از دفن جنازه ها به بازماندگانشان دلداری داد... و چنان شد که غالبا صاحبان مصیبت همین که می دیدند حاج آخوند تمام کارها را انجام می دهد، نیمی از غمهایشان تخفیف می یافت و با این ترتیب، در مدت سه شبانه روز 1020 جنازه را با آداب شرعی و رعایت همه احتیاطها به خاک سپردند... .

گویند که حاج آخوند در آن سه شبانه روز نه غذا خورد و نه خوابید و همه آن فضا از بوی عفونت چنان بود که کسی تاب نمی آورد. به همین جهت، مردم دسته دسته عوض می شدند؛ اما او در تمام این سه شبانه روز، از محل خارج نشد.(14)

احتکار داشته باشد، خدا بزرگ است.(15)

می کردند و مردم به آنجا می گفتند: فقیرخانه.(16)



1. حجرات/10.

2. الاخلاق، ص172.

3. وسائل الشیعه، ج2، ص632.

4. کافی، باب الاصلاح بین الناس، ح1.

5. سیمای فرزانگان، ص368.

6. بر قله پارسایی، ص165.

7. همان، ص166.

8. فضیلتهای فراموش شده، ص101.

9. تندیس اخلاص، ص68 و 70.

10. مائده/3.

11. کافی، ج3، ص280، ح10.

12. همان، ص286، ح3.

13. مرگی در نور، ص80.

14. فضیلتهای فراموش شده، ص140 ـ 139.

15. سیمای فرزانگان، ص369.

16. فضیلتهای فراموش شده، ص142.