الهام از پيوند ( خاك ) و ( خون )
( كربلا )بهعنوان تجسم يك فرهنگ انقلابى و پرشور و پرخاشگر عليه سلطههاىستم مطرح بود و قبر حسين بن على عليه السلام و تربت خونين اين شهيد بزرگ و يارانش، كانون الهام،و مكتب آزادى بخش و حركت آفرين.
در فرهنگ شيعهو در باور حسينيان تاريخ و آشنايان با اهل بيت، كلمه( تربت )،بار محتوايى غنى و تاريخى داشته است.چه به صورت مهر نماز،يا خاك تيمم،يا تسبيح سجاده،يا خاك شفا بخش و متبرك.
آنگونهكه اشاره شد،اين تاثير،در سايه عنصر دگرگون سار و اكسير ( شهادت )است.امامان، تلاش مىكردند كه شيعه را به فرهنگ شهادت،سوق دهند.اين تشويق،در سايه روى آوردن به نمودها و سمبلها و مظاهرى انجام مىگرفت كه يادى از آن حماسه را در بر داشته باشد و تداعى كننده آن حماسهها و خونها و شهادتها باشد.حتى به صورت قرار دادن تربت كربلا در محل سجود،تا تعظيم به آرمان والاى شهيدان كربلا باشد،و قرار دادن تربت، بر بينى،هنگام سجده،تا بوى خون شهداى كربلا،جان را طراوت بخشد.چرا كه:( از خاك شهيد،بوى خون مىآيد ).
( امام صادقعليه السلام خريطه(كيسه و دستمال) زردى داشت كه در آن، تربت حضرت سيدالشهدا بود.وقت نماز كه مىشد،همان تربت را در موضع س جودش مىريخت و سجده بر آن مىكرد.)(1) آيا اين،جز تجديد عهد و پيمان با آيين و آرمان و راه و خط حسين است ؟!نمازى بر پايه احياى جهاد و شهادت و ملهم خون!... مگر در تربت كربلا چه رازى نهفته است؟
( ...در آنجا تربتىاست، گويا معدن مغناطيس، كه افراد عاشق را كه قابل جذاباند، مانند ذرات كوچك آهن،به سوى خود جذب مىكند.آنجا مضجع مقدسى سرباز فداكارى است كه روساى جمهور و پادشاهان، قبل از آنكه رسم سرباز گمنام و نهادن دسته گل معمول گردد، عصاره گل، بهترينعطر را آوردند و بوسيدند و بوييدند و پاشيدند و آرزوى اين كردند كه كاش در برابرش جنگيده و اسلام را يارى مىكردند و كشته مىشدند...) (2) دراينجا، به عنوان نمونه،به چند حديث از سخن پيشوايان اشاره مىكنيم:
امام صادق عليهالسلام:( السجود على تربه الحسين عليه السلام يخرق الحجب السبع ).(3) سجده بر تربت حسين، حجابهاى هفتگانه را كنار مىزند.
آن حضرت،بهعنوان فروتنى و خشوع در برابر خداوند،جز بر تربت حسين، سجده نمىكرد.(4)و مى فرمود:
( سجده بر گل قبرحسين عليه السلام،تا زمين هفتم را نورانى مىكند.)(5) حضرت فاطمه زهرا عليها السلام در سايت جديد حوزه" href="http://www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=4941&">حضرت فاطمه زهرا عليه السلام آن تسبيحات مخصوص را،با تسبيحى مىگفت كه از يك نخ مفتول .پشم درست شده بود و به تعداد تكبيرات، ( گره )داشت.وقتى كه( حمزه سيدالشهدا )به شهادت رسيد، خاك قبر او، تسبيح ساخت.از آن پس،مردم هم به تبعيت از او چنان كردند.تا اينكه حسين عليه السلام به شهادت رسيد.مردم،بخاطر فضيلت و مزيت افزونتر تربت امام حسين،از تربت قبر آن شهيد،تسبيح ساختند.(6) بالاتر از اين، سفارش ائمه است كه:كام فرزندان خود را هنگام ولادت،با تربت قبر حسين بنعلى عليه السلام بر داريد.به اين تعبير،روايات متعددى نقل شده است.از جمله سخن امان صادق عليه السلام است كه:
حنكوا اولادكمبتربه الحسين،فانها امان )(7) اين،آشنا ساخت نوزادان از لحظه تولد،با( كربلا )و( تربت شهيد ) است و اثر تربيتى دارد.(8) ( مطهرى )،درباره تربت شهيد،و دانههاى تسبيحى كه از تربت سيدالشهدا عليه السلام باشد،مىگويد:
( من، اين را ازتربت شهيد بر مىدارم و اين نوعى احترام به شهيد و شهادت است،نوعى به رسميت شناختن قداست شهادت است ...پيشوايان ما گفتهاند،حالا كه بايد بر خاك سجده كرد،بهتر است كه آن خاك،از خاك تربت شهيدان باشد،اگر بتوانيد از خاك كربلا براى خود تهيه كنيد،كه بوى شهيد مىدهد.تو كه خدا را عبادت مىكنى،سر بر روى هر خاكى بگذارى نمازت درست است ولى اگر سر بر روى آن خاكى بگذارى كه تماس كوچكى،قرابت كوچكى،همسايگى كوچكى با شهيد دارد و بوى شهيد مىدهد،اجر و ثواب تو صد برابر مىشود...)(9) نه تنها تربت شهيد،بلكه هر چيزىكه از شهيد،يادگار مانده و نشانى از اوست و كوچكترين پيوندى با يك شهيد دارد،براى وارثان خط شهادت و شاگردان اين مكتب،الهام بخش،عزيز،مقدس،متبرك، ارزشمند و خاطره آميز است.
پاورقى :
1- منتخب التواريخ،ص 298،به نقل از((مصباح المتهجدين)).
2- اولين دانشگاه و آخرين پيامبر،ج 2 ص 43.
3- بحار الانوار(چاپ بيروت)ج 82 ص 153 و 334.
4- كان الصادق عليهالسلام لا يسجد الا على تربه الحسين عليه السلام تذ للا لله و استكانه اليه.(بحار الانوار، ح 82 ص 158 حديث 25) 5- السجود علىطين قبر الحسين عليه السلام ينور الى الارض السابعه(من لا يحضره الفقيه،ج 1 ص 68)2 6- بحار الانوار،ج 82 ص 333 حديث 16 و صفحه 341.
7- وساطل الشيعه،ج 10 ص 410 حديث 8.
8- رواياتمربوط به تربت سيدالشهدا،بر داشتن كام نوزاد با تربت كربلا، سجده و تسبيح بر تربت قبر حسين و ...را در منابع زير مطالعه كنيد:وسائل الشيعه،ج 10 ص 408 تا 420، و ج 3 ص 607 مصباح شيخ طوسى،ص 510.بحار الانوار،(بيروتى)ج 98 ص 118.9- شهيد(ضميمه:قيام و انقلاب مهدى)ص 127.
ا استفاده از كتاب :كربلا كعبه دلها - اثر:جواد محدثى.