دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم
|
|
دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم |
|
مركز فرهنگ و معارف قرآن
مقدمه
با برآمدن آفتاب انقلاب اسلامى، افقهاى روشنى در قلمرو معارف و مباحث دينى پديدار شد.
و اين خود سر فصلى گشت براى جست و جوها و رهيابىهاى دانشپژوهان تا اسلام را از پى
غبار قرنها خفتگى با وضوحى هر چه بيشتر بشناسند و بشناسانند. يكى از اين افقهاى
روشن، روىكرد به قرآن و مباحث و معارف قرآنى است. همين انگيزهها باعث شده پژوهشهاى
انديشور فرزانه حضرت آيت الله هاشمى رفسنجانى -زيده عزه- تحت عنوان كليد قرآن -كه
شعلههاى نخستين آن در سلولهاى ستمشاهى برافروخته شده بود- موضوعبندى و تكميل
شود. اين مجموعه يادداشتهاى قرآنى، با شكلگيرى مركز فرهنگ و معارف قرآن در سال
1366 خورشيدى پيوند خورد و زمينه ايجاد بانك اطلاعات عظيم و گرانسنگ قرآن را فراهم
آوردهاست.
از كارهاى نخستين مركز، نگارش تفسير ترتيبى قرآن است كه بر اساس يادداشتهاى متفكر و قرآنپژوه معاصر، آيت الله هاشمى رفسنجانى -دام عزه- سامان يافته است. محققين اين بخش، موفق شدهاند يك بار سراسر قرآن را تفسير و موضوعنگارى كنند. از مجموع بيست مجلد پيشبينى شده تاكنون 7 مجلد آن منتشر گرديده و در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است، در اين تفسير سعى بر آن بوده است كه موضوع و مفهومى كه از آيات شريف قرآن استفاده مىشود، به صورت مستقل ذكر گردد، از اين رو به تناسب هر آيه، چندين برداشت در ذيل آن قرار گرفته و در مواردى نيز توضيحاتى در تبيين نحوه استفاده و برداشت از آيه آورده شده است. در پايان هر آيه، فهرستى از عنوانهاى موجود در آيه و برداشتها به صورت عنوانهاى اصلى و فرعى طبقهبندى شده است و در پايان هر جلد نيز مجموعه نمايههاى آن به شكل الفبايى-موضوعى ردهبندى شده است تا مراجعهكننده بتواند به راحتى موضوعات اصلى و فرعى مورد نياز خود را بيابد. اين تفسير، كه با روشى كاملا جديد نوشته شده، ضمن آشنا ساختن عاشقان قرآن، به راه و رسم برداشت از آيات، مىتواند كليد راهنمايى براى همه قرآنپژوهان باشد تا بتوانند هر چه دقيقتر و كاملتر به موضوع مورد پژوهش خود در آيات قرآنى دسترسى پيدا كنند.
گردآورى، تهيه و نمايهسازى كليه مدارك قرآنى و تفسيرى و تكميل كتابخانه تخصصى از جمله ماموريتهاى اين واحد است. برخى از فعاليتهاى اين واحد به صورت كتابهاى «آشنايى با تفاسير» ، «مفتاح التفاسير» ، «علوم القرآن عند المفسرين» ، «معجم الدراسات القرآنية» چاپ و منتشر شده است.
اين كتابخانه با هدف طبقهبندى موضوعات قرآنى، برخوردارى از نظام رايانهاى، سرويسدهى به پژوهشگران قرآنى آغاز به كار كرد و كتابهاى موجود در اين كتابخانه بيش از 000/10 جلد در بيش از 500/7 عنوان، 300 دوره تفسير كامل، 500 دوره تفسير بخشى از قرآن، 235 ترجمه به 47 زبان، 250 جلد پاياننامه تحصيلى در زمينه قرآن و ... مىباشد. برخى از فعاليتهاى كتابخانه:
طرح تدوين كليد قرآن (معجم موضوعى جامع قرآن)، از زمره تحقيقات اطلاعرسانى در زمينه معارف قرآن است كه قبلا به صورت برنامه نرمافزار تبيان 3، عرضه شده است و اينك با بازنگرى اساسى آماده براى چاپ در دو مجلد است. اين اثر محصول ژرفكاوىهاى انديشور معاصر حضرت آيت الله هاشمى رفسنجانى -دام عزه- در دوران زندان ستمشاهى است كه با هدف به دست آوردن ديدگاه جامع قرآن در موضوع مختلف انجام پذيرفته است. ويژگىهاى اين طرح عبارت است از:
اين دايره المعارف، به منظور نشر معارف قرآنى در سطح جامعه تهيه و تدوين مىشود. با توجه به 850/1 عنوان مدخل برنامه نرمافزارى تبيان 3 و حدود 000/2 مدخل كتاب «المعجم المفهرس لمعانى القرآن العظيم» اثر «محمد بسام رشدى الزين» و مراجعه به كتب لغات و واژههاى قرآنى و جمعآورى اعلام، پيشبينى مىشود تا حدود 000/7 مدخل جمعآورى گردد. البته كتابهايى كه تاكنون تحت اين عنوان منتشر شده است، معمولا حاوى اطلاعات عمومى ناقص در باره قرآن يا علوم قرآنى و يا لغات قرآن است و در برگيرنده خلاصه معارف و مطالب مطرحشده در باره تك تك موضوعات قرآن نبوده و داراى ويژگيهاى دايره المعارف خصوصا با روش جديد و استاندارد نمىباشد.
براى دستيابى هر چه سريعتر به الفاظ موضوعات و مفاهيم و... قرآنى، اين مركز برنامههاى رايانهاى عرضه كرده است تا پژوهشگران را سودمند افتد. 1- تبيان (2) - اين برنامه، معجم كلمات، حروف، جملات متن عربى قرآن و ترجمه را در اختيار محققين
قرار مىدهد. 2- تبيان انگليسى برنامه تبيان انگليسى، جهت بهرهگيرى محققان انگليسىزبان، از متن قرآن مجيد و جستجو
در آيات و ترجمه انگليسى آن تهيه شده است. 3- تبيان(3) (فرهنگ موضوعى قرآن)اين برنامه، از برداشتهاى تفسيرى آيت الله هاشمى رفسنجانى -دام عزه- كه در دوران زندان ستمشاهى جمعآورى نمودهاند تهيه شده است. قابليتهاى تبيان (3) الف- امكان مشاهده تمام آيات به همراه ترجمه آنها و برداشتهاى تفسيرى موضوعى. 4- صراط (فرهنگ موضوعى تفاسير)اين برنامه، جهت دستيابى به اطلاعات و موضوعات موجود در صد دوره تفسير مهم عربى و فارسى، از مفسران شيعه و سنى، تهيه شده است. و تاكنون پنجاه دوره آن به اتمام رسيده كه در مرحله اول بيست دوره عرضه مىگردد. قابليتهاى صراط الف- شناخت سورهها: معرفى تفصيلى سورهها بر اساس كتاب شناخت سورههاى قرآن اثر
آقاى هاشمزاده هريسى. 5- مفردات راغب (لغات قرآن)اين برنامه بر اساس كتاب ارزشمند مفردات راغب اصفهانى تهيه شده و از آن جهت كه در بر دارنده شرح كامل ريشه لغات و مشتقات آن بوده حائز اهميت است. زبان فعلى اين برنامه، فارسى و عربى است و در آينده به انگليسى ترجمه خواهد شد. امكان دستيابى به كلمه مورد نظر كه به صورت الفبايى تنظيم شده با توضيحات لغوى، آيه مربوطه و شعر، شاهد مثالهايى از آيه، روايت و ترجمه آن از قابليتهاى اين برنامه است.
- كتابخانه تخصصى علوم و معارف قرآن، تفسير راهنما، اصطلاحنامه مفاهيم قرآنى، كليد
قرآن و ...
|
