| مجلات >پيام زن>شماره 141 |
مترجم: پگاه اميرديوانى
منبع: Family Fun. Com
موضوع آموزش دستشويى رفتن به كودكان براى بسيارى از والدين مبهم است، زيرا ديدگاههاى متفاوتى در مورد موفقترين روش وجود دارد و بنابراين تصميمگيرى براى انتخاب رهيافت صحيح مشكل خواهد بود.
بر طبق يك شيوه سريع و مداوم، والدين بايد تمام وقت خود را صرف آموزش فرزند خود كنند و در مدت چند روز به او كمك كنند كه بدون كهنه يا پوشك، دستشويى رفتن را تجربه كند.
روشى ديگر نيز وجود دارد كه در تضاد با روش اوليه است و طى آن به والدين توصيه مىشود بگذارند تمام علايم آمادگى براى آموزش در كودك ظهور كند و بعد كودك را آزاد بگذارند هر زمان كه مىتواند خود به دستشويى برود و تنها او را كمك كنند.
اما روش سومى نيز وجود دارد كه طى آن مىتوان مرحله به مرحله به كودك آموزش داد:
اولين قدم، تعيين زمان دقيق براى شروع آموزش به كودك به منظور استفاده از لگن مىباشد. براى اينكه آموزش را شروع كنيم، وجود 4 علامت و يا بيشتر، از مجموعه علايم زير كافى است:
* كودك بتواند بنشيند و حدودا 5 دقيقه با خودش بازى كند.
* كودك بتواند به مدت 2 ساعت ادرار يا مدفوع خود را نگه دارد.
* كودك بتواند آموزشهاى ساده را بفهمد و اجرا كند.
* با حركتهاى خاص (غير كلامى) يا استفاده از واژههاى محدود، بتواند زمان دفع ادرار يا مدفوع خود را بيان كند.
* كودك بتواند خودش شلوارش را در آورد و بپوشد.
* استفاده از لگن را دوست داشته باشد.
* كودك بتواند از رفتارهاى سايرين تقليد كند.
بيشتر كودكان اين علايم آمادگى را در سنين 18 تا 24 ماهگى نشان مىدهند ولى بهترين زمان شروع آموزش، 23 ماهگى است.
والدين مىتوانند از 15 ماهگى آموزشهاى مقدماتى را شروع كنند و تا زمانى كه كودكان علايم آمادگى را نشان دهند اين آموزشها را ادامه دهند.
آموزشهاى مقدماتى شامل 5 مرحله مىباشد:
* يك لگن بچه خريدارى كنيد. مدلى را انتخاب نماييد كه وقتى كودك روى آن مىنشيند، پاهايش به زمين برسند. وقتى پاهاى كودك روى زمين قرار مىگيرد، احساس امنيت بيشترى مىكند. به او بگوييد «اين لگن مال توست كه براى ادرار و مدفوع كردن به كار مىرود.» حداقل يك هفته پيش از شروع آموزشها، از كودك بخواهيد چندين بار در روز با پوشك يا بدون پوشك روى لگن بنشيند. سعى كنيد كودك را هنگام نشستن روى لگن با سرگرمىهاى جالب نظير نقاشى كردن روى دفتر يا تخته سياه سرگرم كنيد.
* آموزشهاى خود را به شكل عملى نيز به او نشان دهيد. كودك از اين طريق مىتواند بين عمل دفع و واژههايى كه مىشنود رابطهاى مناسب برقرار نمايد.
* بگذاريد كودكانتان روشهاى مناسب استفاده از دستشويى را در افراد مختلف (والدين، خواهر، برادرِ بزرگتر و همبازىهايش) ببيند. كودكان با مشاهده و تقليد، همه چيز را به سرعت فرا مىگيرند.
* به طور مرتب پوشك بچه را عوض كنيد. اگر اين كار را انجام دهيد او مىآموزد كه خشك ماندن بهتر است و عادت مىكند كه ساعات بيشترى از روز را خشك بماند و در اين صورت از كهنه يا پوشك خيس احساس ناراحتى مىكند.
* به كودك بگوييد زمانى كه او از لگن استفاده مىكند، مىتواند لباس زير (شورت) نيز بپوشد. در واقع هنگامى كه آموزش دستشويى رفتن با موفقيت آغاز مىشود، كودك بايد به طور منظم از لباس زير استفاده كند. كودك مىتواند در هر يك از مراحل آموزشى، لباس زير بپوشد. هنگامى كه او از لباس زير استفاده مىكند، هنگام خيس شدن، احساس خوشايندى نخواهد داشت. در اين مرحله به وى گوشزد كنيد كه از اين به بعد بايد مانند يك بزرگسال رفتار كند.
پيروى از تدابير زير به كودك كمك مىكند تا او بتواند پس از طى مراحل گذشته، به موفقيت دست يابد.
* براى كودك خود توضيح دهيد زمانى فرا رسيده تا در لگن خود ادرار و مدفوع كند. به او بگوييد زمانى كه احساس دفع دارد بايد سعى كند آن را نگه دارد تا زمانى كه به لگن برسد، روى آن بنشيند و سپس ادرار يا مدفوع كند.
* كودك را مجبور كنيد چندين بار در روز و هر بار 5 دقيقه بدون شورت و پوشك روى لگن بنشيند. ساعاتى را كه به زمان دفع او نزديك است ثبت كنيد (به طور مثال پس از صرف غذا، پس از خواب بعدازظهر، پس از خوردن تنقلات). اگر كودك در اين زمان نتوانست ادرار يا مدفوع كند، به او اجازه دهيد به مدت 10 دقيقه بازى كند و دوباره برگردد و 5 دقيقه روى لگن بچه بنشيند.
* بيشتر كودكان به ويژه در مراحل اوليه آموزش نياز به كمك دارند. لازم است به كودك يادآورى شود هنگام نياز به دفع، رفتار خاصى از خود نشان دهد؛ مثلاً پا به پا شدن يا كشيدن لباس. در اين صورت مىتوان فهميد كه او ادرار يا مدفوع دارد.
* اگر كودك به مدت 5 دقيقه روى لگن نشست، به او جايزه دهيد. ابتدا از جوايز كوچك استفاده كنيد مثل شيرينى يا عكسبرگردان. در صورتى كه كودك به موقع روى لگن نشست و ادرار يا مدفوع كرد به او جايزه بهترى بدهيد. در مراحل بعدى فقط هنگامى كه عمل دفع كودك با موفقيت روبهرو شد به او جايزه بدهيد نه صرفا به دليل نشستن او روى لگن، البته بهتر است در زمان موفقيت كودك زياد هيجانزده نشويد، زيرا او فكر مىكند در صورت عدم موفقيت، شما را بسيار ناراحت مىكند.
* در طول روز براى مدت كوتاهى (حداقل 30 دقيقه) بچه را نپوشانيد و به او كمك كنيد در باره عمل دفع خود آگاه باشد. در اين مدت كودك را از نقاط مفروش منزل دور نگه داريد.
* از كودك بخواهيد به شما كمك كند تا آموزش دستشويى رفتن را در مورد عروسكش نشان دهيد. عروسك را روى لگن بچه بنشانيد و با استفاده از مدادرنگى يا مدادشمعى حركت ادرار يا مدفوع را روى بدن عروسك نشان دهيد.
* موارد تصادفى را پذيرا باشيد. گاهى اوقات ممكن است فراموش كنيد كه كودك بايد از لگن بچه استفاده كند. در اين گونه مواقع بهتر است واقعبين باشيد و در صورت مواجهه با هر پيامدى عصبانى نشويد.
* به محض اينكه موفقيت كودك را در انجام عمل دفع و استفاده از لگن ديديد، جدولى تهيه كنيد و اسامى روزهاى هفته را در آن درج نماييد. پيشرفت كودك را در آن ثبت كنيد. براى هر بار موفقيت او، يك صورت خندان در جدول رسم نماييد. پس از دو هفته آموزش با موفقيتهاى بيشترى روبهرو مىشويد.
* برخى از كودكان در مدت كوتاهى آموزش مىبينند، اما بعضى ديگر ماهها يا حتى يك سال طول مىكشد تا همه چيز را ياد بگيرند. شكست در هر يك از مراحل آموزش، امرى عادى است بخصوص هنگامى كه كودك بيمار، خسته يا عصبانى است. تا 4 سالگى تنها 2% از كودكان ممكن است نتوانند آموزش بگيرند.