33

بهداشت روان در گفتار بزرگان:

هر قدر مى‏توانى شاد زندگى كن و هرگز فكر بيهوده به مغزت راه نده ؛ چون سلامتى‏ات تباه مى‏شود.
خوشبختى و سعادت، در اعصاب نيرومند نهفته است. هر اندازه كه تاب و توان بدن و مزاج، كمتر شود، پذيرفتن ناخوشيها آسان مى‏گردد و بدخويى به دنبال آن، رو به فزونى مى‏گذارد.
سرمايه همه گونه شايستگى و دستيابى به سعادت، تندرستى و سلامت است. روان توانا در كالبد نيرومند، و خِردِ سالم در بدن سالم است.
آخرين مقصد ما سعادت روحى است ؛ اما مناسب‏ترين و بلكه تنها وسيله براى تحصيل اين مقصد، عبارت است از كسب فضيلت و معرفت.
هر كه در جام گيتى نماى خرد، فرجام كارها ننگرد و در مطلع انديشه مخلص ياد نكند، هميشه پراكنده دل و آسيمه سر و بى‏سامان كار باشد.
آن كه نفس خود را بالاتر و برتر از آنچه هست داند، هرگز به سر حد كمال نرسد.
حسود، هميشه اندوهگين بُوَد ؛ زيرا كه به دارايى مردمان، غمناك باشد و خير خلق، مرتفع و منقطع نشود. پس غم و اندوهِ او را انقطاعى و انتهايى صورت نبندد.
بكوش كه نسبت به مردم بدبين نشوى ؛ زيرا كه دارنده سوءظن را جز رحمت ابدى و كسالت روحى بهره نباشد.
كسى كه بر اعصاب خود حكومت ندارد، شايسته نيست كه بر كوچك‏ترين پله نردبان سياست، قدم نهد.
چون عيب ديگران جويى و هنر خويش بينى، از جستن عيب خويش و هنر ديگران غافل مباش ؛ چرا كه هر كه بر عيب خويش و هنر ديگران واقف نشود، هرگز از عيب، پاك نگردد و بر گرد هنرمندان نرسد.
انسان، هيچ وقت، بيشتر از آن موقع خود را گول نمى‏زند كه خيال مى‏كند ديگران را فريب داده است.
شريف‏ترينِ دلها دلى است كه انديشه آزار كسان، در آن نباشد.
براى زندگى فكر كنيد، ولى غُصّه نخوريد.
تا بشر روحاً آزاد نشود، يعنى رفاه فكر و علوّ همت و قوّه گذشت از علايق جزئى در وى پيدا نشود، نمى‏تواند آزادى اجتماعى و سياسى به دست آورد. هر ملّت به هر اندازه اخلاقش عالى‏تر است، بهره‏اش از آزادى بيشتر و هر قدر اخلاقش پَست‏تر است، بدون شك از آزادى محروم‏تر است.
دارندگان قلبهاى پاك، هيچ‏گاه راحت و خوشى را به خود نخواهند ديد ؛ زيرا خوشى و راحتِ خود را فداى اعتلاى ترقى ديگران نموده‏اند.
پايبندان به اخلاق، روح جامعه خود هستند.
آزمندان، هيچ وقت به آنچه دارند، خُرسند نيستند و هرچه بيشتر به چنگ آرند به همان اندازه آزشان فزونى مى‏يابد و اين درد را جز به مرگ، چاره نتوان كرد.
خودسِتا، نماينده جنون بشريّت است.
وقتى كه پَر كاهى به چشمتان مى‏رود، آن را بيرون مى‏آوريد ؛ امّا وقتى عادتى بد، وارد روح شما مى‏شود، مى‏گوييد: سال ديگر معالجه‏اش مى‏كنم.
همان طور كه بدن ما از غذاهايى كه مى‏خوريم تغذيه و كسب قوت مى‏كند، همان طور هم روحمان از صحبت و معاشرت رفقاى خوب و بد، فضيلت و تقوا يا خباثت و شرارت كسب مى‏نمايد.
پاى عادت بد را بشكن.
وقتى به بدبينى عادت كنيد، بدبينى به اندازه خوش‏بينى، مطلوب و دوست داشتنى است.
يك آدم ثروتمند، كمتر خواب راحت و آسايش روحى دارد.
در گرفتارى بايد فكر را به جنب و جوش درآورد،نه اعصاب را.
 

34

فرصت بيمارى را صرف تفكّر و بهبودى روح كنيم، طبيعت در كار مداواى جسم ما كار خود را خواهد كرد.

فكرِ زيباست كه خانه را زينت مى‏كند. روح سالم است كه به زندگى آسايش مى‏بخشد. خُلق خوش است كه روزگار را خوش و شيرين مى‏سازد.
انسان، همان قدر كه از تمجيد و احترام، نرم و رام مى‏شود، همان قدر از تملّق و چاپلوسى و تزوير مى‏گريزد و منزجر مى‏گردد.
تن سالم براى روان، مهمانخانه است و تن ناسالم براى روان، بيمارستان.
تنهايى عبارت است از بيمارى روح بشر.
حسد، سوهان روح است.
آسايش، دو پايه دارد: آرامش جسم و آرايش روان.
بهترين خدمتگزار صديق براى سلامتى بدن، فراغت خاطر و آسايش روح است.
ناچارم در سلامتى جسم خود بكوشم و گرنه روح من بيمار خواهد شد.
هنوز نتوانسته‏اند براى از بين بردن موريانه حَسَد، دارويى تهيه كنند ؛ چون جاى اين موريانه خطرناك در روح حاسدان است.
اگر روح انسان، چون آينه از زنگِ غم پاك باشد، چه اهميت دارد اگر چهره او پُرچين شود.
خوشرويى، دام دلهاست و خوشخويى، آرام جانها.
زنبور عسل هر قدر باشد، گل از آن بيشتر است و دلهاى ماتم زده هر اندازه باشند، قلوب شاد، زيادترند.
آن كس كه دلِ با جرأت را راهنماى خود كرد، در پيش او هر تاريكى روشن باشد.
شعر، روحهاى خفته را بيدار مى‏كند و فكر را براى درك حقايق آماده مى‏سازد.
عشق، روح را تواناتر مى‏سازد و انسان را زنده دل نگه مى‏دارد.
متانت، قلعه‏اى است كه شخص را در پناه خود از صدمات روزگار حفظ مى‏كند. متانت سپرى است در مقابل تيرهاى حوادث و زحمات و بلايا و موانع كه در طريق حيات از هر طرف به‏سوى انسان پرتاپ مى‏شوند.
موسيقىِ خوب، گرد و خاك زندگى روزانه را از روان و روح آدمى مى‏زدايد.
فضايل را نه از راه بيم و اميد بلكه براى خاطر خود آنها بايد كسب نمود ؛ زيرا سلامت و جمال روح، بسته به آنهاست. فضيلت، سرچشمه آسايش و رفاه روح است.
وقتى كه انسان، درد معنوى و اخلاقى خود را كشف كرد، بايد روح خود را پرستارى كند ؛ چنان كه جنگجويى، بازو و پاى خود را پرستارى مى‏نمايد.
لذتهاى جسمانى در اوّل كار به ما لبخند مى‏زنند ؛ ولى در آخر، نيش زهرآلود خود را در روح ما فرو برده، هلاكمان مى‏كنند.
محبّت، در حقيقت به سان قطره ژاله درخشان است كه در كاسه يك گل خندان قرار دارد و مغزش در اعماق روانهاى پاك و دلهاى تابناك است.
اگر با اشخاصى كه صاحب روح بلند و اخلاق عالى هستند زندگى كنيد احساس خواهيد كرد كه قوّه مرموزى روح و اخلاق شما را به‏سوى مجد و تعالى مى‏كشاند.
بيم و ترس، روح را پژمرده ساخته، از هر كار نيكى بازش مى‏دارد.
كارى را كه حتّى فكرش ناراحتت مى‏كند، نكن.
مطمئن‏ترين و مؤثرترين روش مبارزه با بديهايمان، گسترش دادن و بهتر كردن و استوار ساختن خواستهاى نيكى است كه گاه در انسان، نمايان مى‏شوند.
داناى بى‏وجدان، هيچ‏گاه صاحب روحى پاك نخواهد بود.
ما آرامش خاطر را دوست داريم و هميشه به دنبال آن مى‏رويم ؛ ولى تا موقعى كه از انجام دادن وظيفه فرار مى‏كنيم، هيچ وقت به آرامش خاطر نخواهيم رسيد.
 

35

ممكن است گناهى بكنيم و جامعه از سر تقصير ما بگذرد ؛ امّا وجدان ما دست از سرمان برنمى‏دارد.

مرد بزرگ، هميشه آرام است و مرد حقير، هماره مضطرب.

بهداشت روان در شعر شاعران