15

الف. فرصت و فراغت، در گفتار بزرگان و مثل‏هاى ملل:

- فرصت، گران‏بهاترينِ اشياى توست؛ به گران‏بهاترينِ كارها صرف كن!
- وجود اقليتى در جامعه كه از تلاش‏هاى اقتصادى فارغ و آزاد باشند، مشخّصه تمدّن است.
- بد نيست كه گه‏گاه به مردم يادآورى شود كه يكى دو ساعت سرگرم شدن آنها غالباً نتيجه سال‏ها رنج هنرمند است.
- پيشرفت، بر پايه اين سه اصل، چشمگير خواهد بود: آزادى، فرصت و احترام گذاشتن به افراد بشر.
- هر شخصى كه در كار خود مهارت بسيار كسب كرده باشد، از انجام دادن آن، خشنود خواهد شد، مگر وقتى كه كارش در نظر او عادى و معمولى جلوه كند.
- امور روزمره، خيلى آرام و بى‏صدا وارد زندگى ما مى‏شوند. عادت، رفته رفته چنان در تار و پودمان رخنه مى‏كند كه ناگهان درمى‏يابيم تخته بند شده‏ايم و محكوم به چشيدن و باز چشيدن مداوم همان لقمه‏ها و جرعه‏هاى هميشگى هستيم. در چنين موقعيتى، آنچه سخت بدان نيازمنديم، رفتارى شگفت و پيش‏بينى نشده است: يك شام يا هديه‏اى ناگهانى يا كمى ديوانه بازى... تا خون را به رگ‏هاى اين زندگى مرده و عادت‏زده برگرداند.
- فرصت، ميهمان است.
- روزمرّگى، عشق را مى‏پژمُرد. جوهر عشق، شگفتى و اجتناب از عادت است. عشق را اسير عادات روزمرّه كردن، عارى كردن آن از شور و نيروى درونى است و ناگزير، حاصلى ندارد مگر از دست دادن آن براى هميشه.
- يكى از وظايف دولت به منظور افزايش فرصت‏ها، فراهم آوردن امكان استفاده از فرصت است. لازمه اين كار در بسيارى از موارد، مساعدت به كسانى است كه اراده صعود را دارند؛ امّا راه آن را نيافته‏اند. اين كار تنها يك تعهّد اخلاقى نيست؛ بلكه نوعى سرمايه‏گذارى براى آينده ملت است.
- بانوى خانه‏دار، مسلّماً از ديگر صاحبان مشاغل موقعيتى ناسازگار دارد. مرد در روزهاى عادى از حدود محله و اطراف خانه دور مى‏شود، اشخاص مختلف را ملاقات مى‏كند، فرصت‏هاى بيشتر براى كسب تجربه‏هاى تازه و متنوّع براى او پيش مى‏آيد و ممكن است در حين كار، با موضوعات جالب توجه روبه‏رو شود؛ اما براى همسر او چنين امكان‏ها و فرصت‏هايى وجود ندارد.
- تمدّن، محصول اوقات فراغت ملّت‏هاست. مردمانى كه خور و خواب و شكار و غارت، همه شب و روز آنها را پركرده بود، هيچ تمدّنى نيافريده‏اند. ظروف مقاوم‏تر، جامه‏هاى ظريف‏تر، معمارى ماناتر
 

16

(ماندگارتر) شعر زيباتر، ماشين‏ها، كتاب‏ها، ارتباطات، اختراعات، اكتشافات و... و همه وسايل رفاهى بشر، زاييده اوقات فراغت اويند.

- هدف از تعليم و تربيت، رشد شخصيت و استعدادها و امكانات انسان و تأمين شادمانگى روحىِ اوست براى: استفاده او از اوقات فراغت و اداى وظايفش نسبت به ديگر انسان‏ها.
- اشخاصى كه هرگز وقت ندارند، آنهايى هستند كه كم‏تر كار مى‏كنند.
- تمدّن، لحظه‏اى به دنيا مى‏آيد كه جوامع بشرى از نيازهاى ابتدايى اقناع شده و به اندكى فراغت از حوايج اصلى رسيده باشند.
- وقت، طلاست.
- روزگار، نسبت به كسى كه بداند وقت خود را چگونه مصرف كند، فوق‏العاده مهربان است.
- روزگار، دريايى است كه كشتى زندگى ما بر روى آن به طرف ساحل مقصود مى‏رود. اين درياى بزرگ، هميشه در جزر و مد است. اگر امروز آرام باشد، مسلّماً فردا توفانى خواهد شد. بنابراين، وقتى آرام است، فرصت را غنيمت شماريد.
- دى رفت و باز نيايد. فردا را اعتماد نشايد. حال را غنيمت دان كه دير نپايد!
- وقت عزيز خود را جز به عزيزترين چيزى مشغول نكن و عزيزترينِ چيزهاى آدمى، شغل وى مى‏باشد.
- از دست دادن وقت و فرصت، بدان مانَد كه كسى گويد: اين درخت را بركَنم. هرچه كُند كه بركَنَد، نتواند. گويد: صبر كنم تا قوّت يابم. هر قدر صبر كند، درخت قوى‏تر گردد. او ضعيف‏تر شود و كندن آن درخت، دشوارتر.
- فرصت از دست مَده و در كار، سستى مكن كه ميوه سُستى، ذلّت است.
- زمانِ حال، گران‏بهاترينِ اوقات و فرصت نقد ماست.
- اگر خواهى از اوقات فراغت خود بهره برگيرى، كليه وقت خود را خوب به مصرف رسان و چون تو از يك دقيقه مطمئن نيستى، يك ساعتِ خود را بيهوده تلف مكن.
- وقت، وجود خارجى ندارد، با اين حال، گران‏بهاترين دارايى انسان است.
- سعادتمند، كسى است كه غم و غصّه فردا و بود و نبود را نخورَد و در مقابله با مصائب، خود را نبازد و آنچه را كه در دست اوست، غنيمت شمارد.
- هر كس مشغول شود به اوقات گذشته، بى‏فايده، نقد وقت را از دست داده است.

ب. فرصت و فراغت، در سروده‏هاى شاعران:

17