84

سرآغاز

بياييد لحظاتى بينديشيم! به زمانى بينديشيم كه خشم، سراسر وجودمان را فرا مى‏گيرد و ديگر جايى براى شور و شوق، باقى نمى‏ماند؛ به جاى آرامش، تنش و اضطراب بر وجودمان مستولى مى‏شود و از همه كس و همه چيز - و شايد بيش‏تر از همه از خودمان - خسته و دلزده مى‏شويم؛ از كنش‏ها و واكنش‏هايى كه مى‏توانست به گونه‏اى ديگر رقم بخورد؛ از واژه‏هايى كه كاش هرگز به زبان ما نمى‏آمدند! كاش مى‏شد قدرى از رفتارهاى شتابزده و نابجاى خود بكاهيم و با آرامش و متانت بيشترى با قضايا برخورد كنيم! آيا ما مقصريم يا عصر رايانه‏ها و تكنولوژى پيشرفته؟ شايد بتوان گفت كه ما انسان‏هايى هستيم كه آرامش را گم كرده‏ايم. در گذشته‏هاى دور، اجداد ما، در آرامش محض، زندگانى به سر مى‏بردند. مردانى كه بسيار شكيبا و صبور بودند و در هر لحظه از حيات خود، آرامش را مى‏جستند و چه راحت به آن دست مى‏يافتند. راستى بياييد ديگرگونه به زندگى نگاه كنيم و ببينيم كجاى كار خطاست؟ و مى‏بايد چه كنيم و يا چه نبايست انجام دهيم؟ آيا مى‏دانيد اعتقادات مذهبى مهم‏ترين نقش را در آرامش افراد به عهده دارد؟ آيا مى‏دانيد پناه بردن به طبيعت، مى‏تواند آرامش گم‏شده را به فرد باز گرداند؟ تاكنون به نقش ورزش و تأثيرات آن بر آرامش افراد انديشيده‏ايد؟ آيا باور داريد كه نوع پوشش و تغذيه نيز در آرامش فرد، تأثير بسزايى دارد؟
دليل اصلى نگارش اين نوشتار، پاسخ به مجموعه سؤالات بالا بوده است و به عبارت ديگر: ارائه راه‏كارهايى كه بتواند فرد را به آرامش، رهنمون سازد.

نقش ايمان و اعتقاد، در آرامش

ايرانيان از ديرباز، داراى مذهب و دين بوده‏اند و هرگز در هيچ دوره و عصرى به بى‏مذهبى كشيده نشده‏اند؛ گرچه گاه راه به بى‏راهه رفته‏اند. با ورود اسلام به ايران، مردم، با دين جديد آشنا شدند و در بسيارى از مناطق ايران، مردم داوطلبانه و بدون جنگ و خونريزى به دين جديد درمى‏آمدند و در حقيقت اگر علاقه و كشش مردم در ميان نبود، اعراب هرگز نمى‏توانستند كارى از پيش ببرند. مذهب و وابستگى‏هاى آن، به روح انسان، كرامت و عزت خاصى مى‏بخشد و هرچه اين مذهب واقعى‏تر باشد، غناى اين كرامت، افزون‏تر خواهد بود. در حقيقت، فردى كه به خداوند اعتقاد دارد و با حضرت احديت پيوند دارد، در پهندشت هستى هرگز خود را تنها و منزوى نمى‏پندارد و هميشه سعى دارد تا از جاده انسانيت عدول نكند؛ چرا كه خدا را همواره ناظر و شاهد اعمال خود مى‏داند. در اين پيوستگى، انسان در هواى آرزوى تاريخى خويش، يعنى همان رسيدن به ابديت، راه مى‏پيمايد. كم‏كم از قيد تن، رها مى‏شود و روشنفكرانه راه پيوستگى به معبود را مى‏پيمايد و در اين راه به آرامشى بى‏كران دست مى‏يابد؛ آرامشى كه انسان را در اضطراب‏ها، ازدحام‏ها و تنش‏ها حمايت و همراهى مى‏كند. انسانى كه معتقد به خداست، در سختى‏ها و مصائب، بردبارتر و شكيباتر مى‏شود، به پوچى نمى‏رسد و از طرفى همين كه همواره كسى را دارد كه حرف‏ها و دردهاى تنهايى‏اش، را با او زمزمه كند، مى‏داند كه به ياريش مى‏شتابد. هرچند در جامعه تنها باشد، امّا در خلوتش هميشه حضورى سبز را با تمام وجودش احساس مى‏كند. حضورى كه به خلوت او معناى ديگرى مى‏بخشد. انسانى كه باور مذهبى در عمق جانش ريشه گرفته به دليل كرامت انسانى و ارزشى
 

85

كه براى خويش قائل است، سراغ بسيارى از معضلات اجتماعى نمى‏رود و خود اين مسئله نيز باعث مى‏شود كه آرامش فرد بيشتر شود. روح عظيم انسانى با لطف، ايثار، گذشت و كمك به همنوع، روز به روز عظيم‏تر و پرشكوه‏تر مى‏گردد. به همين دليل، انسانى كه به همنوع خود كمك مى‏كند قبل از آن كه طرف مقابل، احساس امنيّت خاطر را تجربه كند، خود فرد، با تمام وجود، آرامش خاطر را احساس مى‏كند.
در تحقيقات اخير، دانشمندان دانشگاه هاروارد به اين نتيجه رسيدند كه بيمارانى كه اعتقاد مذهبى دارند، زودتر از ساير بيمارانِ مبتلا به همان بيمارى، آرامش مى‏يابند. به‏علاوه بيمارانى كه خانواده‏هايشان براى آنها دعا مى‏كنند، حتى بدون اين كه خود بيمار در جريان باشد، بهبودى بيمار سريع‏تر خواهد شد.
ما انسان‏ها، اگر معقتد باشيم كه شگفت‏انگيزترين و عالى رتبه‏ترين مخلوق روى زمين هستيم، اگر بدانيم كه چه قدرتى را خداوند در وجود ما به وديعه نهاده است، هرگز دچار اضطراب، افسردگى و آشفتگى نمى‏شويم. بياييد از فردا هر بامداد زمزمه كنيم:
«اى كردگارى كه مرا خلق كردى و از روح عالى خود، در تن خاكى من دميدى! به من روحى دريايى عطا فرما تا در پناه اين دل دريايى، تمام مصائب و مشكلات را تحمل كنم!
اى خداى من! لطف بى‏كران خود را شامل حالم بفرما تا هر آن، بر قدر و منزلت خويش آگاه‏تر گردم و لحظه به لحظه بر معرفت ذات تو آشناتر!
به من بياموز كه اگر خود، حلقه دوستى با تو نگسلم، تو اين حلقه را نخواهى گسست! باشد كه تو نيز لحظه‏اى مرا به خود وامگذارى و همواره به من آرامش عنايت فرمايى!».

تأثير ورزش بر آرامش

اثر ورزش، بر آرامش روان، بر هر فردى آشكار و واضح است. از گذشته‏هاى دور، اين گفته در بين مردم رايج بود: «عقل سالم در بدن سالم است». امّا به راستى اثرات ورزش بر جان و تن آدمى چيست و تا چه ميزان، مقاومت فرد را در مقابله بإ؛ سس هيجانات و فشارهاى روحى بالا مى‏برد؟
بر اساس تحقيقات انجام شده بر روى افراد مختلف، ورزشكاران عموماً از توان بالاترى نسبت به ديگر مردم برخوردارند. اين افراد روحيه شاد و سرخوشى دارند. معمولاًدر مقابله با مشكلات به آسانى، آرامش و ثبات روحى خود را از دست نمى‏دهند و مهم‏تر اين كه اين افراد، تكيه‏گاه مناسبى براى خانواده و نزديكان و دوستان خود محسوب مى‏شوند.
رسول گرامى اسلام مى‏فرمايد: «سه ورزش را به فرزندان خود آموزش دهيد: شنا، اسب‏سوارى و تيراندازى».
دين اسلام به ورزش، به عنوان يكى از ملزومات زندگى روزمره نگريسته و مسلمانان را به انجام آن فرامى‏خواند. پيامبر(ص) و على(ع)، هرگز كار خود را به ديگرى واگذار نمى‏كردند و در جنگ‏ها و سفرها، پابه‏پاى ديگران كار مى‏كردند.
پس ورزش بر هر ايرانى از دو سمت و سو تأكيد شده: يكى، از سوى تعاليم دين آسمانى اسلام و ديگرى به عنوان يك هديه و يادگار از اجداد و نياكان.

86

تأثيرات فراوان طبيعت بر آرامش روان

آيا تا به حال در اخلاق مردم يك كشور، با اقليم‏هاى متفاوت دقت كرده‏ايد؟ بررسى خلقيات مردم يك كشور كه مانند سرزمين ما دارى تنوّع آب و هوايى است، نتايج شگرفى را پديد آورده است. محققان و روان‏شناسان به اين نتيجه رسيده‏اند: مردمى كه در كنار درياها، رودخانه‏ها و مناطق سرسبز و خوش آب و هوا زندگى مى‏كنند نسبت به كسانى كه در كوير و يا مناطق شلوغ و پر رفت و آمد شهرى زندگى مى‏كنند داراى روانى آرام‏تر هستند. طبيعت به انسان، احساس سكون و زيبايى مى‏بخشد. ديدن مناظر بديع، نظير كوهستان‏هاى زيبا و پوشيده از درختان جنگلى، آبشارهاى زيبا و رودخانه‏ها به افراد، انبساط خاطر و شادى مى‏بخشد و فرد، لبريز از شور و شعف مى‏شود. اگر برنامه هفتگى خود را طورى تنظيم كنيد كه در طى هفته يك يا دو بار به دامن طبيعت پناه ببريد، خواهيد ديد كه اين كار چه اثرات شگرفى بر احساس و روان شما دارد. در شهرها، مناطق خوش منظره و پر درخت را براى قدم زدن انتخاب كنيد. هرچه محيط انتخابى، از آلودگى‏هاى صوتى شهر بيشتر دور بوده و طبيعى‏تر باشد، احساس آرامش شما بيشتر و عميق‏تر خواهد بود. صداهايى كه به اصوات طبيعى مشهورند نيز به افراد، آرامش مى‏بخشند. صداهايى نظير آواز پرندگان، جويبار، آبشار، خش خش برگ‏ها و... امّا اگر امكان رفتن به دامان طبيعت براى شما فراهم نيست، محيط زندگى خود را سبز و خرّم كنيد. در اتاق كارتان و در گوشه و كنار منزل، گلدان‏هاى سبز و طبيعى قرار دهيد. اين گياهان، محيط خانه را زيباتر و دوست‏داشتنى‏تر مى‏كنند. در ايران باستان، اعياد و مراسم خاصى در رابطه با طبيعت برگزار مى‏شد كه قديمى‏ترين آنها «وهار جشن» يا «جشن بهار» است. از جشن‏هاى ديگر، «مهرگان» يا «برداشت محصول» بوده است. مراسم «سيزده به در» نيز نمونه‏اى بارز از پناه بردن انسان به دامان طبيعت است. در ساليانى نه چندان دور، پدر بزرگ‏ها و مادربزرگ‏ها و خلاصه اجداد ما در خانه‏هايى مى‏زيستند كه درختان انبوه و سر به فلك كشيده‏اى داشت و گاه نهر آبى هم از ميان درختان مى‏گذشت. كف حياط، يا سنگ‏چين بود و يا گلى كه بوى خوب خاك از آنها برمى‏خاست. روى تخت، گليمى پهن مى‏كردند و بساط چاى عصرانه و قليان را به راه مى‏انداختند. دورتادور حوض آبى خانه، گلدان‏هاى شمعدانى و ياس، چيده شده بود و داخل حوض، پر از ماهيان قرمز و رنگارنگ. آرامش آنها حرف اوّل را مى‏زد. آيا به اين شكل زندگى كردن، در آرامش يافتن آنها، تأثير نداشته است؟ بى‏شك پاسخ، مثبت است.

تأثير نوع و رنگ لباس بر آرامش روان

به عقيده روان‏شناسان، لباس، تأثير بسزايى در آرامش ذهن افراد دارد. لباس‏هايى كه رنگ‏هاى روشن و شاد دارند، تأثيرات فراوانى بر روحيه فرد مى‏گذارند و به فرد آرامش، سكون و شادى و نشاط مى‏بخشند. در حالى كه لباس‏هاى تيره، باعث دلتنگى و در درازمدت، افسردگى ايجاد مى‏كند. رنگ‏هاى تند و گرم، در ايجاد تنش، مؤثر بوده و نقش مهمّى را ايفا مى‏كنند.
پزشكان و روان‏شناسان متخصص اطفال، به مادران توصيه مى‏كنند كه به نوزادان و كودكان، لباس‏هاى به رنگ قرمز نپوشانند؛ چرا كه باعث افزايش عصبانيت و ايجاد تنش در كودكان مى‏شود.
لباس‏هاى گشاد، باعث مى‏شود اعصاب شخص آرام بوده و تنش را تا حد زيادى از فرد دور كند. لباس‏هاى گشاد براى كودكان نيز توصيه مى‏شود. خصوصاً در مورد لباس منزل
 

87

بايد حتماً از لباس‏هاى گشاد استفاده كرد. علاوه بر رنگ و اندازه لباس، جنس لباس نيز تأثير بسزايى بر روان فرد دارد. لباس‏هايى كه درصد نخ بيشترى دارند و يا اين كه كاملاً نخى هستند به فرد احساس آرامش مى‏دهند. در دين ما نيز پوشيدن لباس‏هاى گشاد و آزاد با رنگ‏هاى روشن، توصيه شده. در مقابل از مسلمان‏ها خواسته تا از پوشيدن رنگ‏هاى تيره تا حد امكان امتناع ورزند.

نگهدارى حيوانات و تأثير آن بر آرامش روان

مطالعات محققان و دانشمندان نشان داده است افرادى كه در خانه خود حيوانى را نگهدارى مى‏كنند، نه تنها با مشكلات، بهتر كنار مى‏آيند، بلكه از اضطراب و نا آرامى آنها نيز كاسته شده و باعث طول عمر فرد نيز مى‏شوند. زمانى كه به حيوانى غذا مى‏دهيم، او را نوازش مى‏كنيم و يا اين كه حتى با حيوان حرف مى‏زنيم، به نوعى به دنبال آرامش و ارضاى اميال و احساسات خود هستيم و حيوان با ابراز شادى و حركات خود، باعث آرامش ما مى‏شود. كم‏تر خانه‏روستايى در ايران است كه دام و طيور و پرندگان مختلف در آن وجود نداشته باشد. شمال ايران، نمونه بارزى بر تأييد اين مدعاست. در غرب و شمال غرب ايران نيز همين روند ادامه دارد. در ايران قديم، كم‏تر خانه‏اى پيدا مى‏شد كه چند ماهى و پرنده در آن وجود نداشت. حتى در آپارتمان‏هاى كوچك امروزى نيز آكواريوم و قفس پرندگان خوش آواز به چشم مى‏خورد. در آيين آسمانى اسلام نيز بر نگهدارى حيوانات و پرندگان تأكيد شده است. به علاوه روان‏شناسان امروزى به والدين تأكيد مى‏كنند براى ايجاد حس طبيعت‏دوستى و آرامش فرزندان خود، در خانه، حيوانات متفاوتى را نگهدارى كنند.

تغذيه و تأثير آن بر آرامش روان

ايرانيان عهد باستان، گرچه از اصول علم تغذيه امروزى آگاهى نداشتند، امّا بر اساس تجربه و عقايد مذهبى خود تغذيه‏اى نسبتاً كامل داشتند. تغذيه‏اى كه چهار گروه اصلى غذاها را شامل مى‏شد و تمام نيازهاى بدن را جوابگو بود. امروزه دانشمندان عقيده دارند تغذيه ايرانيان جزو كامل‏ترين تغذيه‏ها در دنياست. علم تغذيه امروزى آشكار ساخته كه مواد غذايى همان قدر كه روى جسم، تأثير مى‏گذارند روى هيجانات و حالات روحى فرد نيز تأثير گذارند. به دليل شرايط اقليمى ايران و تنوع مواد غذايى حاصله از اين سرزمين و نوع عادات غذايى مردم، اكثر آنها سالم و تندرست‏اند. اينك دلايل اين تندرستى را به تفكيك برمى‏شمريم:
مصرف سبزيجات: سبزيجات، جزو گروه غذاهاى قليايى هستند كه در موقع ناآرامى به شخص كمك مى‏كنند تا زودتر به آرامش برسد و با شرايط دشوار كنار آيد. سبزيجات، در سر سفره‏هاى ايرانى به صورت‏هاى گوناگونى مشهود است. سبزى خوردن، جزو ملزومات اصلى سفره‏ها محسوب مى‏شود. سبزى خوردن در ايران شامل: تره، ريحان، ترخان، نعنا، شاهى، تربچه، پيازچه، مرزه و... است كه اثرات برخى از اين مواد، بر اعصاب و روان به تفكيك بررسى خواهد شد.
با ورود اسلام به ايران، مردم بر اساس اصول تغذيه اسلامى، اصلاحاتى در تغذيه خود صورت دادند. مثلاً در اسلام تأكيد فراوان بر مصرف سبزيجات به صورت خام شده است. امام رضا(ع) فرمودند: «سفره‏اى را مى‏پسندم كه سبزى در آن وجود داشته باشد».
امروزه محققان دريافته‏اند كه سبزيجات خام، ارزش غذايى بيشترى نسبت به سبزيجات پخته شده دارند و سبزيجات پخته شده ارزش بيشترى نسبت به سبزيجات سرخ شده دارند. اغلب خورش‏ها، آش‏ها و سوپ‏هايى كه در ايران رايج است شامل مقادير فراوانى از سبزى هستند. اين نوع مصرف سبزى‏هاى مختلف در انواع غذاها، در دنيا كم نظير است.
مصرف گوشت و مواد پروتئينى: غذاهاى گوشتى به طور محسوسى شخص را عصبانى مى‏كنند، در حالى
 

88

كه مصرف مواد غذايى نظير سبزيجات خام و تازه به شخص آرامش و نيرو مى‏بخشد. در تعاليم اسلامى و دستورات نبوى، مصرف گوشت به صورت يك روز در ميان، توصيه شده است. دانشمندان علوم تغذيه معتقدند غذاهايى مانند: قهوه، گوشت، قند، آجيل، و مواد نگاهدارنده غذا، باعث توليد اسيد و نهايتاً موجب ناآرامى فرد مى‏شود. محققان معتقدند مصرف غذاهاى قلياساز مى‏بايست تا سقف هشتاد درصد باشد. اين غذاها عبارت‏اند از: آرد سبوس‏دار، غلات، ميوه و سبزيجات، به ويژه به صورت خام؛ امّا غذاهاى اسيدساز، مى‏بايد تا سقف بيست درصد مصرف شوند. اين گروه از غذاها عبارت‏اند از: غذاهاى گوشتى به ويژه گوشت قرمز، بادام زمينى، قهوه، پيراشكى و...
مصرف غلات: گروه غلات، در ايران بسيار رايج است و دو ركن اصلى غذاى مردم، يعنى نان و برنج، جزو اين گروهند. غلات در سه وعده اصلى غذايى و همچنين در ميانْ وعده‏هاى غذايى، نقش اساسى و مهمّى دارند. غلات جزو گروه غذاهاى قلياساز هستند. به‏علاوه اين گروه حاوى مقاديرى ويتامين و مواد معدنى هستند كه كمك شايانى به سلامت جسم و روان فرد مى‏كنند.
مصرف ميوه‏جات: ميوه‏جات كه در ايران مصرف فراوان دارند، سرشار از ويتامين بوده و جوابگوى نيازهاى رشدى بدن نيز هستند. ويتامين‏ها تأثير فراوانى بر آرامش و سلامت پوست دارند و هر كدام از آنها اثرات مفيدى را برجاى مى‏گذارند. ميوه‏جات در ايران به صورت خشكبار نيز مصرف مى‏شوند؛ چرا كه در بسيارى از نقاط دور افتاده كه بازار فروش وجود ندارد، محصول مازاد بر مصرف، به صورت برگه، جوزقند و... به بازار عرضه مى‏شود.
مصرف لبنيات: لبنيات به اشكال مختلف در وعده‏ها و ميانْ وعده‏هاى غذايى ايرانيان جاى دارد. كم‏تر فردى را مى‏توان يافت كه در طول روز از ماست، شير، پنير، كره و خامه استفاده نكند. اين گروه غذاهاى قليايى‏ساز، علاوه بر تأثيرات شگرف بر ساختار سلامت فرد، آرام‏بخش بوده و به فرد نشاط و شادمانى مى‏دهد.
اينك به تفكيك به اثرات مواد غذايى - سبزيجات و غلات - در آرامش و امنيت خاطر فرد مى‏پردازيم.

گياهان و نوشيدنى‏هاى آرام بخش

از گذشته‏هاى بسيار دور، ايرانيان براى درمان بسيارى از بيمارى‏ها از گياهان، ريشه‏ها و برگ‏هاى مختلف درختان، بهره مى‏بردند و براى آرامش و تمدّد اعصاب، جوشانده‏ها و نوشيدنى‏هاى خاصى را تجويز مى‏كردند. اين مواد و داروها عموماً روى كل سيستم بدنى اشخاص، تأثير مى‏گذارند. علاوه بر آرامش بخشيدن به شخص، باعث برگرداندن سلامتى از دست رفته او نيز مى‏شوند. اينك بر چند نمونه از اين گياهان، مرورى مى‏كنيم:
سُنبل الطيب: كه از آن به عنوان آرام‏بخش اعصاب ياد مى‏كنند؛ چون تأثير فورى روى دستگاه اعصاب مى‏گذارد. اين گياه بومى اروپا بوده و آن را از ريشه گياه خشك شده سنبل‏الطيب، تهيه مى‏كنند. تأثير فورى اين دارو بسيار شگفت‏انگيز است؛ امّا مى‏بايست توجه داشت كه براى مصرف آن جانب احتياط رعايت شود و نبايست از حد معمول تجاوز كرد. ايرانيان معمولاً سنبل‏الطيب را با گل گاو زبان، دم مى‏كنند و براى خوش‏رنگ‏تر شدن نوشيدنى حاصله از ليمو عمانى، استفاده مى‏كنند. اين نوشيدنى با نبات خورده مى‏شود و بسيار خوش‏رنگ و خوش‏طعم مى‏باشد.
قاشقك: يكى ديگر از آرام‏بخش‏هاى طبيعى است كه از نظر تأثير فورى پس از سنبل‏الطيب مى‏آيد. اين گياه را مى‏توان جوشاند و از جوشانده آن استفاده كرد. ضمناً براى درمان آرتروز و كلسترول بالا، مفيد است.
اُسطوخودّوس: از ديگر داروهاى گياهى به شمار مى‏آيد كه براى خستگى اعصاب و رعشه، تشنّج و ضعف دستگاه هاضمه و عصبانيت مفيد بوده و مقوّى و مسكّن و ضد درد است.
بابونه: چاى بابونه، نوشيدنى خواب‏آورى است و فايده‏مهم اين گياه، اثرات ضد تنش آن است. اگر مقدارى از آن را بعد از ناراحتى پيش آمده مصرف كنيد، اثر فورى آن، شما را شگفت‏زده خواهد كرد.
از بابونه، روغنى نيز تهيه مى‏كنند كه براى تسكين دردهاى موضعى، بسيار مؤثّر است.
رازك: اين ماده از مدت‏ها پيش به دليل آن كه آرام بخشى فورى بوده، شهرت داشته و مطالعات جديد نيز اين موضوع را تأييد كرده است. چند قاشق مرباخورى دم كرده‏اين گياه، اثرات قابل ملاحظه‏اى در به خواب رفتن شخص دارد.

سبزيجات آرام‏بخش

سير و پياز كه هر دو جزو دسته سبزيجات هستند كمك مؤثرى براى سلسله اعصاب و شرايين به حساب مى‏آيند و به علاوه، خواص و فوايد ديگرى نيز دارند. اين مواد چه به صورت خام و چه به صورت پخته شده داراى اين تأثير هستند.
 

89

ترخون: ترخون يكى از سبزيجاتى است كه چه به صورت تازه و چه به صورت دم كرده، در رفع بى‏خوابى و اضطراب معجزه مى‏كند و براى اعصاب، بسيار مفيد است.
پونه: در پونه ماده آرام كننده‏اى به نام نپلاكتون وجود دارد كه از نظر شيميايى بسيار شبيه والپوتريت است كه از سنبل الطيب گرفته مى‏شود.
نعناع: علاوه بر آن كه اثرات فوق‏العاده‏اى در هضم غذا دارد، داراى مواد آرام بخش نيز مى‏باشد.
كرفس: مواد آرام كننده بسيار قوى‏اى دارد. اين گياه - كه جزو خانواده جعفرى است - حاوى ماده آرام كننده منحصر به فردى به نام پانتالايد است. اگر آب كرفس را با آب هويج مخلوط كرده و بعد مصرف كنيد خستگى را از بين برده و آرامش فراوانى به شما مى‏بخشد.
گوجه فرنگى: منبع غنى پتاسيم است. اگر آن را با ريحان و ترخان مصرف كنيد تأثير غذايى آن، دو برابر مى‏شود.
شاهى (ترتيزك): كه به آن لقب تندرستى بدن داده‏اند، سرشار از ويتامين A، B و C است. همچنين داراى مواد آهنى، مس، روى، منگنز، آهك و گوگرد است. اين سبزى تقويت كننده، براى خستگى اشخاص حساس نيز بهترين درمان است.

ميوه‏هاى آرام‏بخش

انگور: منبع غنى اسيد گاما است كه در درمان فشار خون و رسيدن به آرامش، بسيار مؤثر است. انگور ياقوتى نه تنها آرام كننده است، بلكه حاوى مقادير زيادى ويتامين B مى‏باشد.
سيب: از بهترين ميوه‏هاى طبّى است كه هم به عضلات و هم به اعصاب، يارى مى‏رساند. البته سيب سرخ، نسبت به ساير سيب‏ها مزاياى بيشترى دارد.
برگ و گل درخت نارنج: برگ وگل درخت نارنج، اختلالات عصبى را تسكين و تخفيف مى‏دهد و ضد تشنج مى‏باشد. از شكوفه درخت نارنج كه به آن «بهار نارنج» مى‏گويند عرقى نيز به همين نام مى‏گيرند و اثر آرام بخشى روى اعصاب، دارد.
پرتقال: پرتقال بر قدرت اعصاب فرد مى‏افزايد.
به: دارى ويتامين A است. اين ويتامين، مخصوص تجديد جوانى است و به علاوه داراى ويتامين B است كه در تعادل اعصاب، نقش مهمى را بازى مى‏كند.
زرد آلو: سرشار از ويتامين‏هاى مختلف و قند مى‏باشد. مقدار ويتامين A در آن بيشتر است. زردآلو، براى اعصاب، بسيار مفيد و مقوّى است. به همين جهت به اشخاصى كه اهل تعمّق هستند و كارهاى فكرى مى‏كنند، توصيه مى‏شود.

لبنيات و تأثير فوق‏العاده آن بر روى اعصاب

شير: شير، حاوى آمينو اسيدى است كه بدن، آن را تبديل به سروتونين مى‏كند. اين ماده، عميق‏ترين سطح خواب را در مغز ايجاد مى‏كند. علاوه بر اين، شير حاوى مقدار زيادى كلسيم است كه خاصيت آرام كنندگى عضلات را دارد. بنابراين مثلى كه از قديم بوده كه «يك ليوان شير قبل از خواب، سبب مى‏شود عميق‏تر بخوابيد»، واقعاً صحت دارد. ماست، خامه، كره، پنير و... كه جزو فراورده‏هاى شير محسوب مى‏شوند، خواص شير را در خود دارند. بنابراين مصرف اين‏گونه مواد در شب توصيه مى‏شود؛ چون علاوه بر آن كه سبك هستند و باعث آرامش اعصاب نيز مى‏شوند، تا حدى خواب‏آورند. لذا در شب‏هاى امتحان مى‏بايست از مصرف آن پرهيز كرد.

جوانه غلات و رابطه آنها با آرامش

جوانه‏ها از غذاهاى بسيار مفيد و طبيعى هستند. آنها مملو از ويتامين‏هاى B و C هستند و همگى آرام‏بخش. به عنوان
 

90

مثال ويتامين B موجود در جو، پس از جوانه زدن، 2000 درصد افزايش پيدا مى‏كند.

براى آرامش اعصاب، بايد از مصرف چه غذاهايى پرهيز كرد

مى‏بايست از مصرف بيش از حد گوشت‏هاى سرخ شده پرهيز نمود. مواد غذايى كنسروشده نيز به دليل آن كه حاوى مواد نگاه دارنده هستند، خطرى براى سلامت افراد به شمار مى‏آيند. ادويه‏جات، محرّك اعصاب و روانند. گرچه گوشت براى بدن لازم است، امّا نبايد در مصرف آن افراط كرد. به علاوه بايد به خاطر داشت كه گوشت‏هاى سرخ شده نسبت به گوشت‏هاى آب‏پز شده از خطر بيشترى برخوردارند. ترشى، سركه و موادى كه حاوى اسيد هستند تنش‏زا بوده و بايد مصرف آنها دقت كرد.

آب، مايعى حيات‏بخش و معجزه‏آفرين

در اكثر ملل اروپايى، نوشيدن آب، آن‏گونه كه نزد ما ايرانيان معمول و مرسوم است رايج نيست؛ چون اكثر كشورها فاقد آب آشاميدنى مناسب هستند و از طرفى انواع و اقسام نوشيدنى‏ها و آب‏ميوه‏ها طرفدار بسيار دارند. مصرف آب به صورت روزانه، سلامت و تندرستى بدن را تضمين مى‏كند. مقدار آب مصرفى افراد، رابطه نزديكى با آرامش و عدم آرامش آنها دارد. براى نمونه اگر آب مصرفى كم باشد، فرد، احساس خستگى و بى‏حالى مى‏كند و مقاومت در برابر اضطراب، كم مى‏شود؛ زيرا در زمان اضطراب، بدن، شروع به توليد گلبول‏هاى قرمز و سفيد مى‏كند و مقدار زيادى مواد لخته‏زا وارد خون مى‏شود. اين خون، ممكن است مشكلاتى در گردش خون به وجود آورد و در ادامه، حمله قلبى، احساس فشار و گيجى به انسان دست دهد. معمولاً بهترين پادزهر در اين مواقع، مصرف آب است. آب، علاوه بر اين كه باعث مى‏شود فرد به آرامش برسد، از بروز ناراحتى‏هاى قلبى، حمله قلبى، ناراحتى‏هاى تنفسى، يبوست، سردرد، فاسد شدن دندان‏ها و حتى پيرى زودرس جلوگيرى مى‏كند. نوشيدن هشت ليوان آب در روز، ضرورى و لازم به نظر مى‏رسد و به شما آرامش و سلامتى مى‏بخشد.

منابع:

1. تاريخ اديان، جان بى ناس، ترجمه: على اصغر حكمت.
2. تاريخ اسلام، پژوهش دانشگاه كمبريج، ترجمه احمد آرام.
3. تاريخ ايران، گردآورنده: احسان يارشاطر، ترجمه حسن انوشه، جلد سوم.
4. تاريخ ايران بعد از اسلام، دكتر عبدالحسين زرين‏كوب.
5. تاريخ ماد، دياكونت، ترجمه: كريم كشاورز.
6. تاريخ هخامنشيان، امستد.
7. ايران در زمان ساسانيان، آرتور كريستين سن.
8. آرامش فورى، پل ويلسون، ترجمه: توراندخت مالكى.
9. آرامش بى‏كران، هربرت بنسن، سيدرضا جماليان.