68

الف. آراستگى در گفتار بزرگان:

جامه‏هاى شما زيبايى‏هاى شما را مى‏پوشانند؛ امّا افسوس كه زشتى‏ها همچنان عريان مى‏مانند. با اين كه شما در پوشيدن جامه‏هايتان سرود آزادى مى‏خوانيد و هركس چنين مى‏پندارد كه در پوشش و انتخاب جامه آزاد است؛ ولى فراموش نكنيد كه گاه، همين جامه‏ها پوستينى مى‏شوند كه شما را به زنجير مى‏كشند و برده خود مى‏سازند.انسان، به ارتباط با زيبايى محتاج است. بدون زيبايى، روح در تاريكى و خشونت مادّه، خسته مى‏شود.انسان بايد از هر حيث، چه ظاهر و چه باطن، زيبا و آراسته باشد.اگر مرا مخيّر كنند كه زيبايى يا حقيقت را انتخاب كنم، من بى‏درنگ، زيبايى را انتخاب خواهم كرد؛ زيرا اطمينان دارم كه در زيبايى حقيقتى نهفته است كه بالاتر از خودِ زيبايى است و قدمى فراتر گذاشته، مى‏گويم: هيچ چيزِ دنيا حقيقت ندارد، مگر زيبايى.زيبايى قضيه منطقى‏اى است كه صُغراى آن چشم، كُبراى آن قلب، و نتيجه‏اش شوق و شور است.در حقيقت، زيبايى آن است كه به انسان برترى بخشد.به نظر من، ما روزى خواهيم مُرد كه نخواهيم و نتوانيم از زيبايى لذّت ببريم و در صدد نباشيم كه آن را دوست بداريم.جمال، اگرچه مايه شرافت است، ولى مقرون به هزاران شرّ و آفت است.زيبايى بدون عفّت و فضيلت، چون گُلى خوش رنگ، ولى بى‏عطر است.نگاه كردن در آينه ظاهر را و در دل، باطن را مى‏آرايد.شيرين كلامى توأم با حيا، زيباترين زينت زنان است.عموماً زيبايى را مايه هنر و ملاك آن مى‏دانند و مى‏گويند: هنر، هدفش نمايش زيبايى‏هاست. در صورتى كه زيبايى نيز يك اثر هنرى است.آيات متعدّدى در قرآن مجيد، زيبايى‏ها را به خدا نسبت مى‏دهند و حتّى محروم ساختن مردم از زيبايى‏ها را مورد توبيخ قرار مى‏دهند. از جمله در آيه 31 سوره اعراف، چنين آمده است: «قُل مَنْ حَرَّمَ زينةَ اللّه الّتى أخْرَجَ لعبادِهِ؟...؛ 1اى پيامبر! به آنها بگو: كيست كه زينت خداوندى را كه براى بندگانش 2از جهان طبيعت‏ برآورده، تحريم نموده است؟».انسان اگر به اندازه‏اى كه به «شكل» خود اهمّيت مى‏دهد، به «شاكله» خود اهمّيت مى‏داد، از فرشته زيباتر مى‏شد.در ميان كشورهاى روى زمين، كم كشورى است كه مردمان آن به قدر مردمان ايران، خرج تجمّل و شكوهمندى لباس خود كنند.ايرانى‏ها براى لباس زيبا اهمّيت بسيار قائل‏اند. بسيار دوست دارند كه برازنده و تميزْ بپوشند و اين امر، حتى در مورد كسانى كه پا به سن گذارده‏اند نيز صادق است. برخلاف ساير كشورهاى اسلامى، در ايران، حتى در ميان طبقات كارگر و فرودست، به استثناى درويش‏ها، به ندرتْ آثار غفلت و تسامح در لباس پوشيدن، مشهود است. به همين دليل، صحبت از لباس و اسب، نُقل مجالس جوانان است و آنها براى اين دو چيز، بسيار خرج مى‏كنند.ابلهى را ديدم سَمين، خلعتى در بَر وقَصَبى مصرى بر سر و مَركبى تازى در زيرِ ران و غلامى از پىْ دوان. كسى گفت: سعديا! چون مى‏بينى اين ديباى مُعلَم بر اين حيوانِ لا يَعْلَم؟ گفتم: خطى زشت است كه به آب زر نبشته است. گفته‏اند: يك طلعت زيبا، بِه از هزار خلعتِ ديبا! 

69

حُكما گفته‏اند: اندكى جمال، بِه از بسيارى مال 3و گويند: روى زيبا، مرهمِ دل‏هاى خسته است و كليد درهاى بسته.

بزرگى را در محفلى همى ستودند و در اوصاف جميلش مبالغه مى‏نمودند. سر از جَيب تفكّر برآورد و گفت: من آنم كه دانم؛

ب . آراستگى در سروده‏هاى شاعران:

 

70

يك اتفاق جالب

گاهى اوقات سمپاشى با بالگرد (هلى كوپتر) نيز مثل خيلى از كارها نيازمند مهارت و آگاهى خاصى است. يك روز پس از پايان يافتن سمپاشى، در حالى كه به سمت فرودگاه حركت مى‏كردم، متوجه شدم كه بنزين بالگرد در حال تمام شدن است و آن قدر نيست كه بتوانم خودم را به ايستگاه برسانم. لذا بهتر ديدم در آن اطراف به دنبال محلّى براى گرفتن بنزين باشم؛ چون مى‏دانستم بيشتر روستاهاى بزرگ داراى پمپ بنزين هستند. در همين حين چشمم به كلبه سفيدى افتاد كه در پشت آن، يك پمپ بنزين بود. در نزديكى آن‏جا فرود آمدم و به سمت كلبه رفتم. در زدم. پيرزنى در را باز كرد. حدوداً 90 ساله بود. ماجرا را برايش شرح دادم و گفتم كه چند گالن بنزين مى‏خواهم تا مرا به فرودگاه برساند.
نگاهى به من كرد و گفت: من نمى‏توانم به شما بنزين بفروشم؛ امّا اگر قول بدهى كه مرا سوار بالگرد خود بكنى تا من از آن بالا، روستا و مزرعه خود را تماشا كنم، شايد بتوانم برايت كارى انجام دهم. از حرف او تعجب كردم كه چگونه پيرزنى با اين سن و سال به فكر چنين كارى افتاده است، آن هم با اين بالگرد.
به ناچار درخواست او را قبول كردم. پس از آن كه بالگرد، سوختِ كافى براى پرواز پيدا كرد، به او كمك كردم تا سوار شود. چهره پير زن از شوق پرواز، مثل بچّه شاد و خوشحالى بود كه در يك مغازه اسباب‏بازى فروشى به دنبال سرگرمى مورد علاقه‏اش مى‏گردد.
بالگرد از زمين بلند شد و برفراز آن روستاى سرسبز به حركت درآمد. گويى آن پيرزن، بهترين لحظات عمر خود را مى‏گذراند؛ چون سال‏ها آرزوى چنين لحظه‏اى را داشته است و براى من نيز زيباترين خاطره زندگى‏ام شد. از اين كه توانسته بودم انسانى را به آرزويش برسانم، احساس شادى و غرور مى‏كردم.
بالاخره پس از نيم ساعت پرواز بر فراز آسمان و ديدن باغ‏ها، بركه‏ها، مرغابى‏ها، مردم روستا كه سخت مشغول كار و تلاش بودند، گاوها و گوسفندانى كه در مراتع مشغول چرا بودند و مناظر زيباى ديگرى كه تا به آن لحظه به سادگى از كنار آنها مى‏گذشتم، امّا اكنون برايم زيبايى خاصى داشتند، گردش ما پايان يافت.
پس از آن كه از او خداحافظى كردم و به سمت فرودگاه در حركت بودم، به اين موضوع فكر مى‏كردم كه وقتى پيرزن داستان پروازش را براى همسر و فرزندانش تعريف كند، آيا آنها حرف‏هاى پيرزن را باور خواهند كرد؟

 

71

امتحان دوستى

بالاخره ساعت هفت، فرا رسيد و قطار نيز طبق زمان تعيين شده و بدون تأخير، وارد ايستگاه مركزى شهر شد. جان اسميت از روى صندلى‏اش برخاست. يونيفُرم نظامى‏اش را مرتّب كرد و از پنجره قطار، نگاهى به بيرون انداخت. نگاه او به دنبال دخترى بود كه چهره‏اش را تا به حال نديده بود؛ امّا به راحتى مى‏توانست حدس بزند؛ زيرا آن قدر براى هم نامه نوشته بودند كه به خوبى شخصيت يكديگر را مى‏شناختند. علاوه بر آن، دختر جوان در آخرين نامه‏اش به او نوشته بود كه با يك شاخه گل رز به استقبال او خواهد آمد.
آشنايى اين دو جوان از يك اتفاق ساده، آغاز شد. سيزده ماه قبل، زمانى كه جان در كتاب‏خانه فلوريدا مشغول خواندن يك رُمان بود، احساس عجيبى، تمام وجودش را فرا گرفت و اين احساس، نه از جملات كتاب، بلكه از كلماتى بود كه برحاشيه كتاب نوشته شده بود. آن دستخط زيبا و آن كلمات پر معنا، حكايت از يك روح زيبا و حساس داشتند كه هر كسى قادر به درك آن نبود. جان، نگاهى به صفحه اوّل كتاب انداخت كه در آن نام اهداكننده كتاب و تاريخ اهداى آن به كتاب‏خانه و آدرس او نوشته شده بود. نام اهدا كننده كتاب خانم هلن بود و آدرس او نيويورك.
جان بلافاصله قلمش را برداشت و مشغول نوشتن نامه‏اى به هلن شد و از او خواست كه اگر برايش مشكلى ايجاد نمى‏شود، با او مكاتبه كند.
فرداى آن روز به خاطر شروع جنگ جهانى دوم، جان به خدمت سربازى فراخوانده شد؛ امّا اين امر، مانع از به هم پيوستن اين دو روح سرگشته نشد. آنها حدود يك سال و يك ماه از طريق نامه‏هايى كه براى هم مى‏فرستادند، خصوصيات همديگر را شناختند. هر نامه، بذر محبتى بود كه در زمين حاصلخيز دلى كاشته مى‏شد و گويى رمانى تازه در حال به ثمر نشستن بود. جان در يكى از نامه‏هايش از او درخواست يك عكس كرد، امّا هلن نپذيرفت؛ زيرا عقيده داشت كه اگر شخصى واقعاً به كسى علاقه داشته باشد، براى او چه فرقى مى‏كند كه ظاهرش چگونه است.
سرانجام جنگ، پايان يافت و جان توانست به سرزمين خود بازگردد. از اين رو در يكى از نامه‏هايش به هلن خبر داد كه در آينده نزديك به كشورش باز خواهد گشت. هلن نيز در جواب نامه، براى جان نوشت كه با يك گل رُز به استقبال او خواهد آمد.
ساعت هفت بعد از ظهر، ايستگاه مركزى شهر، مملوّ از جمعيتى بود كه به استقبال عزيزانشان آمده بودند. جان نيز در ميان انبوه جمعيت، به دنبال دخترى مى‏گشت كه نامه‏هاى او در تمامى لحظه‏هاى دشوار جنگ، فردايى روشن را به او نويد داده بود.
امّا اجازه بدهيد ادامه داستان را از زبان خود او بشنويم:
هنگامى كه از قطار پياده شدم، نگاهم به خانمى جوان افتاد، با لباسى سبز رنگ و قامتى بلند. بدون آن‏كه خودم بخواهم، به سمت او كشيده مى‏شدم؛ امّا او گل رز در دست نداشت. همان طور كه به سمت او حركت مى‏كردم، نگاهم به خانمى افتاد كه تقريباً پشت سر او قرار داشت، با يك گل رز در دستانش. از ديدن او ناگهان بهت زده شدم. خانمى مسن بود و آن طور كه از چهره او پيدا بود، ظاهراً بيش از چهل سال سن داشت. كاملاً گيج شده بودم. تطبيق آن نامه‏ها با آن چيزى كه اكنون مى‏ديدم برايم مشكل بود؛ امّا به هر حال، صاحب آن نامه‏ها و آن افكار بلند، برايم ارزش خاصّى داشت؛ هرچند فراموش كردن آن دختر جوان نيز برايم كارى بس دشوار بود. بر سر دو راهى قرار گرفته بودم. بالاخره تصميمم را گرفتم و با حالتى محترمانه، به طرف خانمى كه گل رز در دست داشت، رفتم. خودم را معرفى كردم و از او خواستم كه دعوت مرا براى صرف شام بپذيرد؛ امّا آن خانم، در حالى كه لبخند مى‏زد گفت: من نمى‏دانم اين كارها براى چيست پسرم! امّا آن خانم جوانى كه لباس سبز رنگ پوشيده بود، اين گل رز را به من داد و گفت كه اگر شما مرا به صرف شام دعوت كرديد، به شما بگويم كه او در آن رستوران بزرگ آن طرف خيابان منتظر شماست. ضمناً گفت كه اين كار را براى امتحان كردن شما انجام داده است.
از اين همه هوش و ذكاوت هلن بسيار شگفت‏زده شده بودم، و باز همچون گذشته او را به ديده تحسين مى‏نگريستم؛ زيرا همان‏طور كه هلن در يكى از نامه‏هايش برايم نوشته بود، سرشتِ واقعى آدمى، زمانى آشكار مى‏گردد كه در شرايطى قرار گيرد كه مورد علاقه او نيست. و به قول هوساى: به من بگو چه كسى را دوست دارى، آن‏گاه من به تو خواهم گفت كه تو كيستى.
از اين كه آن امتحان را با موفقيت پشت سرگذاشته بودم، شادى عجيبى در خود احساس مى‏كردم، و نمى‏دانستم كه چگونه از خداوند تشكر كنم، به خاطر اين كه عشق به حقيقت را در وجود من نهاده بود و هلن را بر سر راه من قرار داد، تا با همراهى و زندگى مشترك با او، سريع‏تر به سمت خدا حركت كنم.