مجلات > فصلنامه فلسفى ارغنون > شماره 7-8

درباره فرگه

در 1902 راسل نامه‏اى به فرگه نوشت و او را از تناقضى كه در اصل پنجم كتاب قوانين حساب او كشف كرده بود آگاه كرد. جواب فرگه به اين نامه لحنى آرام و بزرگ‏منشانه دارد. از راسل تشكر مى‏كند و شگفت‏زدگى خود را از اين كشف نشان مى‏دهد.

شصت‏سال بعد هنگامى كه از راسل اجازه انتشار نامه او را به فرگه مى‏خواهند، اين نامه را مى‏نويسد:

پروفسور ون‏هى جنورت عزيز

بسيار خرسند خواهم شد اگر نامه فرگه و نامه مرا منتشر كنيد و از اينكه چنين پيشنهادى كرده‏ايد سپاسگزارم. هنگامى كه به كمال و ايثار مى‏انديشم مى‏بينيم، تا آنجا كه مى‏دانم، هيچ چيز با تعهد فرگه به حقيقت قابل مقايسه نيست. حاصل يك عمر كار او نزديك به اتمام بود; بسيارى از آثارش با بى‏اعتنايى روبه‏رو شده بود، آن هم به سود كسانى كه توانايى آنها بى‏نهايت كمتر از او بود; جلد دوم كتابش در آستانه انتشار بود; با اين همه هنگامى كه دريافت‏بنياديترين اصل او خلل دارد واكنش او رضايتى عقلانى بود كه به وضوح هيچ‏گونه نااميدى شخصى در آن ديده نمى‏شد. اين تقريبا كارى فوق انسانى بود و اشارتى گويا به كارى كه از مردانى ساخته است كه، به جاى تلاشهاى خام در كسب سلطه و شهرت، تعهد آنان به خلاقيت و معرفت است.

ارادتمند شما برتراند راسل 22 نوامبر 1962