دوره نوجوانى و جوانى، مرحلهاى حساس از شكلگيرى شخصيت انساناست كه شناخت ويژگيهاى آن و توجه به عواملى كه در شكل دادن بهساختار شخصيتى جوان نقش اساسى دارد از نيازهاى مقدماتى ولى ضرورىجوانان و اولياء تربيت و مربيان پرورشى به شمار مىرود. ضرورت اين امرتجربهاى است ملموس و مشهود براى همه آنانى كه با عنايتبه اين مهم،دوره جوانى را سپرى كرده و به مراحل بعدى رسيدهاند. چه اينكه دررهنمودهاى دينى نيز با اهتمام ويژهاى به اين مرحله نگريسته شده و تلاششده است اذهان متوجه اهميت آن گردد. پرواضح است كه شكلگيرىساختار شخصيت آدمى از نخستين روزهاى زندگى و حتى پيش از آن آغازمىشود و اين امر تا آخرين لحظات حيات ادامه مىيابد اما سالهاى نخستينزندگى بويژه دوره نوجوانى و جوانى كه علاوه بر ويژگيهاى روحى و جسمىاين دوره، گام نهادن در جامعه و قرار گرفتن در روابط و مناسبات اجتماعىنيز به صورتى بسيار شاخص در ساختار روحى و شخصيتى و منش انسانى فردتاثير مىگذارد را نمىتوان به اميد سالهاى بعد رها كرد. جوان با احساسشخصيت مستقل همزمان با حضور در جامعه و شكل دادن به روابطاجتماعى خود، مرحلهاى بسيار حساس از حيات انسانى خويش را تجربهمىكند و آغاز اين تجربه اگر با آموزشها و آگاهيهاى لازم و واقعبينى وخردورزى كافى همراه نباشد آفتها و خطرهايى را در پى دارد كه چه بسامسير زندگى او را كاملا دگرگون مىسازد و تجربههاى تلخى را بر جاىمىگذارد. مسؤوليت دستاندركاران آموزشى و اولياء تربيتى نسبتبه مقطعسنين جوانى بسيار سنگين، حساس و باظرافت است. اين مسؤوليت را تنهامىتوان با آميزهاى از جامعنگرى، حسن تدبير، بردبارى، دلسوزى، آگاهىكافى، و همفكرى به انجام رساند. هر گونه شتابزدگى، يكسويهنگرى، افراط،سهلانگارى و برخوردهاى ناشيانه مىتواند آثار نامطلوب و گاهجبرانناپذيرى را بر جاى گذارد.
شناخت نقاط عطف در زندگى و شخصيت و ساختار روحى جوان،نيازها، عوامل تاثيرگذار، موانع بازدارنده، و آگاهى از شاخصهاى رشد و كمالدر جوان و نوجوان، ضرورتى است كه هم جوانان در شكلدهى حيحشخصيتخويش، سخت نيازمند آنند و هم اولياء و مربيان تربيتى و آموزشىو نيز مراكز و محافلى كه مساله جوان در حوزه مسؤوليت آنان مىگنجد.
آنچه در اين نوشته به گونهاى موجز و كوتاه با عنوان «درآمدى برشكلگيرى شخصيت جوان» آمده، نگاهى است گذرا به پارهاى موضوعات ومحورهاى عمده در شكلگيرى شخصيت جوان، كه مىتواند پيشزمينهاىبراى مباحث تفصيلى در اين باره باشد. دستمايه محورهاى مورد توجه دراين پژوهش، آيات، رواياتى و معارفى است كه ما را در پرداختن به مباحثمورد نظر از منظر دين و با خاستگاهى دينى راه نشان مىدهد و يارى مىكندو اين فارغ از مباحثى است كه امروزه در دانش روانشناسى شخصيتبهمعناى خاص و فنى آن مطرح است.
محورها و عناوينى كه در اين كتاب آمده تنها بخشى از نكات و مسايلمهم در چگونگى شكلگيرى ساختار شخصيت آدمى بويژه در دوره جوانىمىباشد كه در نگاه نويسنده از اهميت ويژهاى برخوردار بوده است.
آنچه پيش روى داريد نخستبه صورت مقالاتى پياپى، در مجله پيام زندر سالهاى 73 - 1372 منتشر گشت; با اين بنا كه در ادامه، عناوين و نكاتديگرى نيز به اين مجموعه افزوده شود اما توفيق بيش از اين يار نبود و گذشتزمان نيز فرصت تازهاى را فراهم نكرد. اينك با اين اطمينان كه اين مجموعه،نكات ارزنده و راهگشايى را پيش روى علاقهمندان مىگذارد و مىتواند گامىدر جهتشخصيتشناسى جوان و آگاهى از زمينهها و عوامل مورد توجه درشكلگيرى شخصيت جوان از منظر معارف دينى به شمار رود، با اندكىاصلاحات تقديم علاقهمندان اين دست مباحثبويژه جوانانى مىشود كه درپى بازشناسى شخصيتخود و دستيابى به كمالات انسانى در حوزه معارف وارزشهاى دينى مىباشند. نيز اين مجموعه، بخوبى مىتواند دستمايهپژوهشگران مباحثشخصيتشناسى و اولياء و مربيان آموزشى و تربيتىباشد. ان شاءالله.
قم - سيدضياء مرتضوى.
اول آبانماه 1377.