تحليلى از تاريخ دوران دهمين خورشيد امامت، ص 13
مركز تحقيقات سپاه پاسداران انقلاب اسلامى
دهمين پيشواى شيعيان، حضرت امام على بن محمد الهادى عليه السلام در نيمه ذيحجه، سال 212 هجرى (1) در «صريا» (2) متولد شد. نام مباركش «على»، كنيهاش «ابوالحسن» (3) ، و القابش: «نجيب»، «مرتضى»، «هادى»، «نقى»، «عالم»، «فقيه»، «امين»، «مؤتمن»، «طيب»، «متوكل» و «عسكرى» (4) مىباشد و مشهورتر از همه «هادى» و «نقى» است.
پدر آن گرامى، پيشواى نهم، حضرت جواد عليه السلام و مادرش بانوى گرانقدر و با فضيلتى به نام «سمانه مغربيه» است كه به «سيده ام الفضل» معروف بود. (5) محمد بن فرج مىگويد:
«ابوجعفر، محمد بن على عليه السلام مرا خواست و فرمود: كاروانى كه برده فروشى در ميان اوست و كنيزانى همراه خود دارد از راه مىرسد. سپس هفتاد دينار به من داد و امر كرد با آن، كنيزى را با مشخصاتى كه داد بخرم.
من ماموريت را انجام دادم. اين كنيز كه «ام ولد» (6) بود همان مادر «ابوالحسن» عليه السلام است. (7)
قدر و منزلت اين بانوى گرامى بدان پايه بود كه امام هادى دربارهاش فرمود:
«مادرم عارف به حق من مىباشد و اهل بهشت است. شيطان سركش به او نزديك نمىشود و مكر زورگوى لجوج به وى نمىرسد و خداوند حافظ و نگهبان اوست و او در زمره مادران صديقين و صالحان قرار دارد. » (8)
پىنوشتها:
(1) ر. ك. مناقب، ابن شهر آشوب، ج 4، ص 401، اعلام الورى، ص 339 و كافى، ج 1، ص 497. نقلهاى ديگرى مانند 27 ذيحجه همان سال، و دوم و سوم و سيزدهم رجب سال 214 هجرى نيز ذكر شده است. براى آگاهى بيشتر به بحار الانوار، ج 50، ص 116 - 113 مراجعه كنيد.
(2) نام روستايى در 6 كيلومترى مدينه كه حضرت موسى بن جعفر عليه السلام آن را تاسيس كرده بود. (ر. ك. مناقب، ج 4، ص 382)، ولى در معاجم مربوط به بلدان از چنين قريهاى ذكرى به ميان نيامده است. بر همين اساس ضبط دقيق آن مشخص نيست. در برخى منابع نيز «صربا» ضبط شده است.
(3) به آن حضرت «ابوالحسن ثالث» نيز گفته مىشود. در اصطلاح محدثان «ابوالحسن اول» امام كاظم عليه السلام و «ابوالحسن ثانى» امام رضا عليه السلام است.
(4) مناقب، ج 4، ص 401. القاب ديگرى نيز براى آن حضرت ذكر شده است. (ر. ك. دلائل الامامة، ص 217. )
(5)مناقب، ج 4، ص 401.
(6) به كنيزى گفته مىشود كه از صاحب خود داراى فرزند مىشود و همين خصوصيت موجب آزادى او پس از مرگ مالكش مىگردد.
(7) دلائل الامامة» ص 216 و اثبات الوصية، ص 193.
(8) همان مدرك.