مجلات > خانواده و زنان > پیام زن > تیر 1385، شماره 172


علایم بیماری های قلب و عروق

پدید آورنده : دکتر حسین برهانی ، صفحه 98

مهم ترین علایم بیماری های قلبی عبارت است از احساس خستگی، تنگی نفس، درد در جلوی قفسه سینه، طپش قلب و گاهی سرگیجه و ضعف، حالت تهوع و تعریق. البته این علایم اختصاص به بیماری های قلبی ندارد و ممکن است در بیماری هایی دیگر از جمله اضطراب، حملات پانیک (وحشت)، افسردگی و بیماری های روان تنی هم دیده شوند. در این مقاله علایم بیماری های قلبی را به طور خلاصه توضیح می دهیم که خوانندگان محترم این نوشته آشنایی بیشتری با این علایم پیدا کنند.

تنگی نفس

اگر تنگی نفس مربوط به قلب باشد، اغلب با بزرگ شدن اندازه قلب و تغییرات فیزیولوژیک و تشریحی قلب همراه است. اگر فردی موقع فعالیت دچار تنگی نفس شود و در حال استراحت تنگی نفس برطرف شود، باید قلب مورد معاینه کامل قرار بگیرد. همچنین در صورتی که فردی در موقع دراز کشیدن و در وضعیت خوابیده دچار تنگی نفس شود و در حالت ایستاده بهبود پیدا کند، باز هم باید قلب مورد بررسی دقیق قرار بگیرد. یکی از معیارهای مهم ناراحتی قلبی، تنگی نفس حمله ای شبانه است که بیمار با احساس تنگی نفس به طور ناگهانی از خواب بیدار می شود و به دلیل تنگی نفس مجبور می شود در رختخوابش بنشیند یا بایستد تا اینکه تنگی نفس مرتفع شود. این نوع تنگی نفس ممکن است ناشی از نارسایی بطن چپ قلب باشد و یا ممکن است در اثر تنگی شدید دریچه میترال قلب به وجود آید. به هر حال تنگی نفس اولین علامت نارسایی بطن چپ قلب می باشد. در مواردی هم به دلیل نارسایی بطن راست قلب، بیمار دچار ادم یا «خیز» ریوی می شود و باعث تنگی نفس شدید خواهد شد.

البته تنگی نفس به علل غیر قلبی هم ایجاد می شود. مثلاً تنگی نفس در موقع فعالیت در افراد ضعیف البنیه و ناتوان، افراد خیلی چاق، افراد سالخورده و مسن، بیماری های مزمن ریه مثل برونشیت و آسم، کم خونی و گاهی انسداد و التهاب مجاری بینی ایجاد می شود. همچنین افرادی که در موقع دراز کشیدن دچار تنگی نفس می شوند ممکن است دچار اختلال اضطرابی باشند. اما افراد بسیار چاق و بیمارانی که دچار تجمع مایع در فضای صفاق شکم «آسیت» شده اند و یا اشخاصی که اتساع شکم و مشکلات گوارشی و سوء هاضمه و ریفلاکس (برگشت اسید معده و غذا از معده به مری و نای) دارند ممکن است دچار تنگی نفس در حالت خوابیده شوند. گاهی اوقات اولین حمله شبانه آسم و یا انسداد نای (تراشه) به هر علت ممکن است تنگی نفس شبیه تنگی نفس حمله ای شبانه قلبی ایجاد کند. بنابراین در صورت بروز تنگی نفس باید به پزشک مراجعه شود. معمولاً در سیستم ارجاع اگر بیمار ابتدا به پزشک عمومی مراجعه کرده باشد پزشک عمومی بعد از بررسی و معاینه، در صورتی که احتمال بدهد که تنگی نفس منشأ قلبی دارد باید بیمار را بلافاصله به متخصص قلب معرفی نماید و در صورتی که منشأ تنگی نفس غیر قلبی تشخیص داده

خانه و خانه داری / بهداشت و تندرستی

شود! به متخصص داخلی و ریه و یا به متخصص اعصاب و روان ارجاع نماید.

خستگی

علامت مهم دیگر که باید مورد دقت و توجه قرار بگیرد، احساس «خستگی» است. اگر فردی دچار خستگی زودرس در موقع فعالیت معمولی شود به شرطی که خستگی با استراحت برطرف شود باید به فکر بیماری های قلبی بود زیرا یکی از عوارض نارسایی قلب، خستگی زودرس و کاهش برون ده قلبی است. در این حالت خستگی زودرس شکایت اصلی بیماران دچار بیماری قلبی مادرزادی و تنگی میترال و یا قلب ریوی همراه با فشار خون بالا می باشد. گاهی شخص دچار حالت خستگی و بی حالی مزمن همراه با خواب آلودگی است که با استراحت بهبود نمی یابد. در چنین حالتی علت خستگی ممکن است افسردگی و اضطراب مزمن و یا خستگی ناشی از «آستنی» عصبی و عروقی باشد. «آستنی» به نوعی خستگی عصبی عضلات گفته می شود.

درد جلوی قفسه سینه

از ویژگی های مهم درد جلوی قفسه سینه ناشی از ناراحتی قلبی این است که اغلب بلکه همیشه موقع فعالیت، درد شروع می شود و شدت پیدا می کند و در موقع استراحت درد برطرف می شود یا کاهش پیدا می کند. درد قلبی به صورت درد نقطه ای نیست بلکه ممکن است به اندازه کف دست روی قفسه سینه دردناک شود. این درد عمقی است و معمولاً با دردهای عصبی عضلانی و اسکلتی که زیر دست و به طور سطحی حس می شوند کاملاً متفاوت است. شایع ترین و مهم ترین علت درد قلبی، کم خونی عروق کرونر قلب است. همان طور که می دانید عروق کرونر خون رسانی به عضله قلب را انجام می دهند. اسپاسم و گرفتگی یا انسداد این عروق باعث کم خونی عضله قلب و درد قلبی می شود. همچنین انفارکتوس عضله قلب (سکته قلبی) و التهاب پرده پوشاننده قلب یعنی پریکاردیت، اتساع آئورت و کم خونی ریه هم باعث دردهای قلبی می شوند. البته باید توجه داشت که علل

غیر قلبی زیادی وجود دارد که باعث درد جلوی قفسه سینه می شوند و گاهی درد شبیه درد قلبی است. التهاب و تحت فشار بودن ریشه های اعصاب گردنی یا پشتی به علت آرتروز یا آسیب دیسک مهره های گردنی یا مهره های پشتی باعث درد قفسه سینه می شوند! بیماری ها و اختلالات عصبی و روانی نظیر اضطراب و افسردگی و اختلال جسمانی سازی باعث چنین دردهایی در قفسه سینه خواهد شد. فتق نافی، التهاب کیسه صفرا، بیماری های گوارشی، التهاب حاد لوزالمعده، اسپاسم و انقباض قلب، زخم معده، التهاب مری، التهاب عضلات قفسه سینه و بین دنده ای، التهاب درمحل اتصال دنده ها به غضروف در مجاورت جناغ، سندرم شانه و دست، التهاب اطراف مفصل شانه چپ و بیماری ها و التهابات ریوی، از علل مهم درد جلوی قفسه سینه است و اغلب با درد قلبی ممکن است اشتباه شوند! بنابراین هر گونه دردی در ناحیه قفسه سینه ممکن است تابلوی درد قلبی را تقلید کند که بایستی با دقت و توجه پزشک معالج تشخیص داده

اگر فردی موقع فعالیت

دچار تنگی نفس شود

و در حال استراحت

تنگی نفس برطرف شود،

باید قلب مورد معاینه کامل قرار بگیرد.

به طور کلی خستگی زودرس، تنگی نفس و درد جلوی

قفسه سینه در موقع فعالیت

و توأم با بی نظمی ضربان قلب

علایم مهمی هستند که نیاز به بررسی بیشتر دارند.

شود! درد قفسه سینه یکی از شکایات شایع بیماران می باشد.

طپش قلب

توجه و حساسیت فرد روی ضربانات قلب ممکن است ناشی از اضطراب باشد. ترس از وجود بیماری قلبی گاهی باعث تشدید اضطراب و تشدید ضربان قلب می شود اما گاهی اوقات نیز طپش قلب ناشی از کم خونی، پرکاری تیروئید، ضعف عمومی و بیماری ها و آرتیمی های قلبی باشد.

تاکیکاردی یا طپش قلب گاهی به طور طبیعی اتفاق می افتد. در این حالت ضربانات قلب به صورت سریع ولی منظم و قوی به طور تدریجی یا ناگهانی افزایش پیدا می کند و تدریجا کاهش می یابد! این نوع از طپش قلب در هنگام ورزش و فعالیت و یا افزایش دمای بدن و یا در شرایط عصبی اتفاق می افتد. البته آریتمی های قلب که به صورت طپش قلب حمله ای اتفاق می افتد گاهی به شدت ناراحت کننده هستند و باعث ترس و اضطراب بیمار می شوند. حملات طپش قلب در این موارد به طور ناگهانی شروع می شود و به طور ناگهانی نیز ممکن است حملات طپش قلب متوقف شود.

به طور کلی خستگی زودرس، تنگی نفس و درد جلوی قفسه سینه در موقع فعالیت و توأم با بی نظمی ضربان قلب علایم مهمی هستند که نیاز به بررسی بیشتر دارند. در چنین مواردی توصیه می شود به درمانگاه داخلی قلب مراجعه شود. در بدو ورود به درمانگاه، بیمار مورد معاینه اولیه قرار می گیرد. سپس نوار قلب (EKG) انجام می شود و در صورت ضرورت اقدامات تشخیصی بعدی انجام خواهد شد. در صورت لزوم دارو تجویز می گردد و بیمار می تواند با خاطری آسوده به منزل برگردد!