مجلات > ادبیات و هنر > گنجینه > آبان 1380، شماره 8


فصل چهارم: در کوچه باغ ایام مراقبات ماه شعبان

پدید آورنده : ، صفحه 25

اهمیت و شناخت نیمه ی شعبان

روز و شب نیمه ی شعبان زمان بسیار شریفی است زیرا از شب های قدر می باشد و شب تقسیم رزق ها و عمرهاست و در بعضی از روایات آمده است که: خداوند این شب را برای امت قرار داده است. نیمه ی شب از اوقات زیارتی امام حسین علیه السلام می باشدکه غیر ازفرشتگان صد هزار پیامبر آن حضرت را زیارت می کنند و این مطلب نشانه ی عظمت این شب است. از سوی دیگر از شب هایی است که تأکید به زنده نگهداشتن آن شده واعمال و عبادات بسیار ارزشمندی در آن وارد شده و از همه مهم تر این شب، شب میلاد امامی است که گیتی را از عدالت پر کرده زمین را پاک می نماید و در تمام زمینه های دینی و دنیایی حاکمیت دارد.

اعمال مهم شب نیمه ی شعبان

نمازهای مستحبی

خواندن این نمازها در این شب بسیار تأکید شده است: 1ـ صد رکعت نماز با هزار قل هواللّه احد.

2ـ چهار رکعت که در هر رکعت پنجاه یا صد یا دویست وپنجاه بار قل هواللّه احد خوانده می شود. پس از آن خواندن دعایی که با این عبارت شروع می شود: «اللهم انی الیک فقیر...» 3ـ خواندن دو رکعت نماز بعد از نماز عشا، خواندن سوره ی حمد و حجد در رکعت اول و سوره ی حمد و اخلاص در رکعت دوم. بعد از سلام دادن، سی و سه مرتبه سبحان اللّه گفتن و سی سه مرتبه الحمداللّه و سی چهار مرتبه اللّه اکبر گفتن. سپس این دعا را خواند: یا مَنْ لَیْه یَلْجَأُ العبادُ...، آن گاه به سجده رفتن و گفتن این ذکرها. بیست بار یا رب یا رب. هفت بار یا اللّه . هفت بار لاحول و لا قوة الا باللّه و ده بار ماشَاءَ اللّه ُ لا قَوَّةَ لاّ باللّه سپس صلوات بر پیامبر صلی الله علیه و آله و حاجت خود را از خدا ساختن.

طبق روایات اگر با این عمل به عدد قطرات باران از خداوند حاجت بخواهیم، برآورده خواهد شد.

پیامی از جبرییل

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: شب نیمه ی شعبان در خواب بودم که جبرییل آمد و گفت: ای محمد! چرا در این شب خوابیده ای؟ آن گاه مرا بلند کرد و به بقیع برد و گفت: این شبی است که درهای آسمان بازمی شود.در رحمت، در مغفرت، در رضوان، در فضل، در توبه، در نعمت، در جود و در احسان.

ای محمد! کسی که این شب را با گفتن اللّه اکبر و لااله الا اللّه و دعا و نماز و قرآن خواندن و انجام اعمال مستحب و استغفار کردن، زنده نگه دارد، بهشت منزل و استراحتگاه او خواهد بود و گناهان گذشته و آینده اش بخشیده می شود پس این شب را زنده بدار و شب زنده داری و نزدیکی به خدا با این عمل در این شب را به امتت دستور بده؛ زیرا شب شریفی است.

در حالی نزدت آمدم که تمام فرشته ها در آسمان پاهایشان را جفت کرده اند. عده ای تسبیح می کنند و عده ای در سجود و گروهی ذکر می گویند. شبی است که کسی دعا نمی کند مگر این که مستجاب می شود، کسی چیزی نمی خواهد مگر این که به او داده می شود. کسی توبه نمی کند مگر این که توبه اش پذیرفته می شود. کسی که از خیر این شب محروم شود، از خیر بزرگی محروم شده است.

رسول خدا صلی الله علیه و آله در این شب دعایی کرد و می گفت: «اللهم اقسم لنا من خشیتک...»

سعادتمند شدن

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که این نماز صد رکعتی را در این شب، به جا آورد، خداوند هفتاد نگاه رحمت به او می کند و با هر نگاهی هفتاد خواسته ی او را برآورده می کند که کوچک ترین آن بخشیدن گناه است و اگر بدبخت باشد و سعادت بخواهد، خداوند او را سعادتمند می کند و... کسی که این نماز رابخواند، هر حاجتی را که بخواهد، خداوند برآورده نموده و چیزهایی را که نه چشمی دیده و نه گوشی شنیده برای او در بهشت آماده می کند و کسی در برخاستن برای عبادت در این شب سستی نمی کند مگر انسان بدبخت.

نزدیکی جستن به امام زمان(عج)

از دیگر اعمال مستحب این است که باید به امام زمان(عج) خود را نزدیک کنیم. حجت عصر، ولی امر، راز دارنده ی بزرگ، صاحب غیبت الهی و دعوت پیامبرگون، وارث پیامبران و جانشین جانشینان، مظهر عدل خدا، برافرازنده ی پرچم های هدایت...

جان ما و تمام جهانیان به فدایش که می توان با زیارت، مناجات و عرض شوق و شکایت از دوری او و دعا و نماز و دلسوختگی از دوری او و شکر نعمت ها به آن حضرت نزدیک شد.

خواندن دعای کمیل

در روایات آمده است که کمیل، امیرالمؤمنین علیه السلام را در شب نیمه ی شعبان در حال خواندن این دعا مشاهده کرده است و گفته است: با مولایم امیرالمؤمنین در مسجد کوفه نشسته بودم، عده ای از اصحاب پرسیدند: معنای این آیه چیست؟: فیها یفرق کل امر حکم؛ در آن شب هر چیزی با حکمت معین می شود». حضرت فرمود: منظور شب نیمه ی شعبان است. سوگند به کسی که جان علی به دست اوست،بنده ای نیست مگر این که تمام خیر و شری که به او می رسد، در این شب قسمت می شود و این خیر و شرها از شب نیمه ی شعبان تا شب نیمه ی شعبان سال بعد به او می رسد و بنده ای که این شب را زنده داشته و با دعای خضر به درگاه خدا دعانماید، دعای او اجابت می شود.

وقتی که امیرالمؤمنین بازگشت، شبانگاه به دیدار او رفتم و گفتم: برای خواندن دعای خضر آمده ام. حضرت فرمود: بنشین کمیل! اگر این دعا را حفظ کنی و در شب های جمعه یا ماهی یکبار یا سالی یکبار یا در تمام عمر یکبار با آن دعا کنی باعث کفایت رزق و آمرزش تو خواهد شد. حال بنویس: «اللهم انی اسئلک برحمتک التی وسعت کل شئی...»

آداب خواندن دعای کمیل

سالک باید این دعا را با حضور قلب بخواند تا بداند چه می گوید و چیزهایی را که با حال خود سازگار نیست نباید بگوید و موقعی که می گوید: پروردگار و آقا و مولایم! فرض کن عذابت را تحمل کردم. جدایی ات را چگونه تحمل کنم؟ سعی کند در این ادعا که جدایی از پروردگارش از عذاب جهنم برایش سخت تر است، راستگو بوده و راضی نشود در چنین جای به خدایی که عالم به پنهان هاست، دروغ بگوید و با این عمل حکومت خدا را سبک شمارد. کسی که می خواهد در این این ادعا راستگو باشد، باید معنی وصل شدن به خدا را گرچه اجمالاً بداند تا بتواند ادعاکند که جدا شدن از این نعمت و سرور برای او سخت تر از عذاب خداست.

زیارت امام حسین علیه السلام

زیارت امام حسین علیه السلام در بارگاه شریف یا از مکان های دور مستحب است و کسی که او را زیارت کند، مانند کسی است که خدا را درعرش او زیارت کرده باشد. علاوه بر زیارت، بنده ی مراقب باید بیندیشد که چرا خداوند متعال این همه ثواب های بزرگ برای زیارت امام حسین علیه السلام قرار داده است.

محاسبه ی اعمال

محاسبه ی اعمال در این شب مستحب است. گمان می کنم اگر با آگاهی و خوب حساب کند به خصوص اگر از هدایت خدا در این مورد کمک بگیرد، به اندازه ای از عمل خود استغفار می کند که اگر این شب را خوابیده بود، این مقدار استغفار نمی کرد؛ چون فقط مخلص ها از آفت های عمل مصون هستند و مخلص ها را نیز خطر بزرگی تهدید می کند و اگر فرض شود که عمل او بدون آفت است، باید قیمتی بر آن گذاشته و آن را با یکی از کوچک ترین نعمتهایی که خدا به او داده مقایسه کند و ببیند اگر با ترازوی عمل بسنجد، آیا با این اعمال توانسته است شکر خدا را به جا آورد؟ و اگر ببیند در اعمالش کوتاهی کرده یا آفتی دارد، به توسل به معصومین آن را جبران کرده و با اهدای سلام به ایشان عرض کند: ای کسی که خداوند تو را از میان بندگانش انتخاب کرده و نگهبان و حامی آنان نموده، تو را به این انتخاب سوگند می دهم که با چشم رحمت به بدبختی من نگریسته و... از خدا بخواهی من را قبول و از من خشنود شود و مرا در این شب در حاجات و دعایت و شفاعت و شیعیانت وارد نمایی.

آخرین جمعه ی شعبان

صالح هروی نقل می کند که: در آخرین جمعه ی شعبان به دیدن امام رضا علیه السلام رفتم. حضرت فرمود: بیشتر شعبان گذشت و این آخرین جمعه ی آن است. کوتاهی گذشته ی خود را جبران کن و بسیار دعا و استغفار کن و خیلی قرآن بخوان و از گناهانت توبه کن تا وقتی ماه رمضان می آید، مخلص برای خدا باشی و هیچ امانتی به گردنت نباشد مگر آنی که آن را رد کنی و هیچ کینه ای از مؤمنی در دلت نباشد مگر آنی که آن را از بین ببری و از هرگناهی که انجام می دهی دست بردار و تقوای خدا را پیشه کن و در نهان و آشکارت به او توکل کن و در باقیمانده ی این ماه این دعا را زیاد تکرار کن:

«خدایا! اگر در این مدت که از شعبان گذشته ما را نبخشیدی، در مدتی که از آن مانده ما را بیامرز» زیرا خداوند متعال به احترام ماه رمضان در این ماه افراد زیادی را از آتش رها می کند.

سه روز آخر شعبان

روزه ی این سه روز برای کسی که تمام این ماه را روزه نگرفته فضیلتی دارد که سزاوار نیست مراقب آنرا ترک کند.

شیخ صدوق از امام صادق علیه السلام روایت نموده است: کسی که سه روز آخر شعبان را روزه گرفته و آن را به ماه رمضان وصل کند، خداوند روزه ی دو ماه پی در پی برای او می نویسد.

زیارت امام زمان(عج) در روز جمعه

سلام بر تو ای حجت خدا در زمین!

سلام بر تو ای دیده ی خدا در میان خلق او!

سلام بر تو ای نور خدا که هدایت می شود به آن هدایت خواهان و به وسیله ی او از کار مؤمنان گشایش می شود!

سلام بر تو ای ولی خیرخواه، سلام بر تو ای کشتی نجات!

سلام بر تو ای چشمه ی حیات! سلام بر تو که درود خدا بر تو و بر اهل بیت پاک و پاکیزه ی تو باد.

سلام بر تو که خدا نزدیک فرماید آنچه را که به تو وعده داده است، از نصرت و ظهور کارت. سلام بر تو ای آقای من که من دوست توام و می شناسم ابتدا و انتهای کار تو را و به سوی خدای تعالی تقرب می جویم به وسیله ی تو و اهل بیت تو و انتظار ظهور تو را دارم و آشکار شدن حق بر دو دستت و از خدا می خواهم که درود فرستد بر محمد و آل محمد و آن که مرا از منتظرین ظهور قرار دهد و از پیروان و یاری کنندگان تو بر دشمنانت و از کسانی که پیش رویت به شهادت نایل می گردد.

ای آقای من! ای صاحب الزمان! درودهای خدا بر تو و بر اهل بیت تو. امروز روز جمعه است و آن روز تو است که انتظار می رود ظهور تو در آن و گشایش در آن برای مؤمنین بر دو دستت و کشتن کافرین به شمشیر تو و من ای مولای من! در این روز میهمان تو هستم و در پناهت و تو ای مولای من! شخص بزرگواری هستی از اولاد بزرگواران و مأموری به میهمان نوازی و پناه دادن. پس میهمانم کن و پناهم ده که درودهای خدا بر تو بر اهل بیت پاک تو باد.