مشخصات مجله


پیام زن - دی 1382، شماره 142
تاریخ درج : 1386/6/28
بازدید : 96732

فهرست مطالب

جستجو

مجلات > خانواده و زنان > پیام زن > دی 1382، شماره 142


چرا سرگیجه ایجاد می شود؟

پدید آورنده : دکتر حسین برهانی ، صفحه

سرگیجه یا «VERTIGO»، یک حالت بسیار نامطلوب و ناخوشایندی است که بیمار دچار یک حالت عدم تعادل چرخشی می شود. بیمار وقتی دچار سرگیجه می شود مشکل خود را ممکن است به یکی از این دو حالت

بیان کند:

1ـ ممکن است بیمار خودش ثابت باشد ولی احساس کند که محیط و اشیای پیرامونش در حال چرخش و حرکت هستند که به این حالت سرگیجه واقعی می گویند.

2ـ ممکن است بیمار احساس کند که محیط و اشیای پیرامونش ثابت هستند اما خودش احساس چرخش در سر دارد که این حالت را سرگیجه کاذب هم می گویند. گاهی سرگیجه با تهوع و استفراغ همراه می باشد و چشم ها ممکن است به طور افقی و غیر ارادی حرکت نمایند. سرگیجه علل زیادی دارد:

1ـ گاهی اوقات ممکن است سرگیجه به علت بیماری گوش داخلی ایجاد شود. یکی از این بیماری ها به نام سندرم «منیر»

Menier Syndrom می باشد. در این بیماری، فرد دچار حملات متناوب سرگیجه می شود، همچنین دچار تعریق فراوان و تهوع و استفراغ می گردد. البته علاوه بر اینها بیمار دچار سنگینی پیش رونده و اغلب یک طرفه گوش هم می شود. در این گونه بیماران صداهای غیر طبیعی در گوش ممکن است ایجاد شود. این بیماری در سنین بین 40 تا 60 سالگی به وجود می آید. هر چند علت اصلی ناشناخته است اما گاهی به دنبال ضربات به جمجمه و یا عفونت گوش داخلی و میانی ایجاد می شود. بیماری که دچار «سندرم منیر» است ممکن است به علت سرگیجه های متناوب به زمین بیفتد و اتفاقا همین عارضه علامت مهم و برجسته بیماری می باشد. بیمار احساس می کند که اشیاء دور سرش تاب می خورند و اغلب دچار تهوع و استفراغ می شود و بیمار همراه با سرگیجه دچار عرق ریزی زیاد خواهد شد.

حملات سرگیجه ممکن است بین چند دقیقه تا حتی چند ساعت طول بکشد و با

«وزوز» گوش و کاهش شنوایی همراه می باشد. نسبت ابتلای مردان به زنان بیشتر است. شروع سرگیجه ها ناگهانی است و گاهی شدت سرگیجه به حدی است که بیمار قادر به راه رفتن و ایستادن نیست.

از نظر درمان بهتر است به بیمار اطمینان و آرامش دهیم. تجویز یک آرام بخش گاهی به بهبود بیمار کمک می کند. اعتقاد بر این است که غذای فرد بی نمک باشد و به جای نمک طعام از کلرور پتاسیم یا کلرور آمونیوم استفاده شود. گاهی اسیدنیکوتینیک نیز مؤثر است. برخی داروهای گروه آنتی هیستامین نیز ممکن است مؤثر واقع شوند. البته همه این موارد بعد از معاینه بیمار بایستی توسط پزشک معالج و در صورت لزوم تجویز گردد.

2ـ گاهی سرگیجه ممکن است از ضایعات اعصاب مرکزی ایجاد شود که به تدریج افزایش می یابد و سیر پیش رونده ای دارد. سرگیجه های ناشی از ضایعات اعصاب مرکزی همیشه با نیستاگموس یا حرکت متناوب چشم ها همراه نیست اما باید توجه داشت که در نیستاگموس عمودی یعنی وقتی چشم ها در جهت عمودی به طور متناوب بالا و پایین می روند همیشه باید به فکر وجود یک ضایعه اعصاب مرکزی باشیم. ضایعات و اختلالات مخچه اغلب با سرگیجه همراه می شود.

3ـ سرگیجه به عنوان علامتی از صرع نیز ممکن است ایجاد شود که معمولاً قبل از حمله صرع اتفاق می افتد. در صرع ناحیه گیجگاه مغز «که به صرع تمپورال معروف

است»، این شکل از سرگیجه در حقیقت یک نوع صرع محسوب می شود که البته به صورت حمله ای و دوره ای اتفاق می افتد. گرفتن نوار مغز در این مورد می تواند در تشخیص کمک کند و با استفاده از داروهای ضد صرع کنترل خواهد شد.

4ـ سرگیجه وضعیتی خوش خیم که معمولاً زیاد دیده می شود و اغلب منشأ محیطی دارد. یعنی مربوط به اعصاب مرکزی نیست بلکه با سایر اعضای بدن مرتبط است. گاهی این نوع سرگیجه به وضعیت استقرار بدن مربوط می شود خصوصا موقعی رخ می دهد که بیمار خم شده است یا سرِ خود را به عقب برگردانده است. در ضایعات محیطی مثل آرتروز مهره های گردن و یا التهاب گوش میانی یا مشکلات چشمی بعد از این حرکات بدن حداکثر بعد از 45 ثانیه ممکن است سرگیجه و حرکات رفت و برگشتی چشم ها ایجاد شود و سپس 10 ثانیه تا 60 ثانیه بعد کاهش یافته و از بین می رود.

5ـ گاهی سرگیجه متعاقب ضربه های مغزی ایجاد می شود که معمولاً محل ضایعه ناشی از ضربه مجاور گوش داخلی می باشد.

6ـ در بعضی مواقع سرگیجه در اثر مسمومیت ایجاد می شود. مثلاً مسمومیت های غذایی یا دارویی؛ بنابراین حفظ و رعایت اصول بهداشت مواد غذایی می تواند در پیشگیری از سرگیجه مؤثر باشد. همچنین توصیه می شود از مصرف خودسرانه داروها خودداری شود.

7ـ گاهی مواقع سقوط فشار خون به طور وضعیتی می تواند منجر به سرگیجه شود. بنابراین توصیه می شود از بلند شدن و ایستادن ناگهانی خودداری شود زیرا سقوط فشار خون می تواند منجر به سرگیجه شود. در برخی موارد کاهش قند خون از میزان طبیعی و یا افزایش تری گلیسرید و کلسترول خون ممکن است شخص را دچار سرگیجه کند.

در مواردی نیز افزایش غلظت خون با سرگیجه همراه می شود بنابراین توصیه می شود در مواجهه با سرگیجه به پزشک مراجعه نمایید. در بسیاری از موارد می توان از وقوع سرگیجه پیشگیری نمود.