مجلات > خانواده و زنان > پیام زن > بهمن 1376، شماره 71


مهمانداران آسمان

پدید آورنده : مریم حقیقت گو ، صفحه 24

گفتگویی با چند تن از بانوان مهماندار

عصری که در آن به سر می بریم عصر سرعت در کار و انتقال است و هواپیما به عنوان یکی از ابزار سرعت بخشیدن به امور،

نقش مهمی در این زمینه دارد.

از سال 1304 که فعالیتهای صنعت هواپیمایی در ایران آغاز شد، فقط 9 فروند هواپیما در شرکت هواپیمایی هما فعالیت داشت و در سال 1344 بود که نخستین پرواز بین المللی صورت گرفت و همزمان با توسعه این پروازها بود که توسعه آموزش نیروی انسانی نیز آغاز گردید و این سرآغازی بود برای شروع به کار مهمانداران؛ آنانی که با ایثار و گذشت خود همواره می کوشند تا بیش از پیش ارائه خدمت کنند و مهمانداری را از یک شغل و راه درآمد به حد یک حماسه برسانند، حماسه ایثار، گذشت و فداکاری.

مهمانداران جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر مشتمل بر 2000 نفر هستند که با 7 شرکت هوایی ایران ایر(هما)، آسمان، ساها(نیروی هوایی)، ماهان، ایران ایرتور، کیش ایر، بن ایر و کاسپین همکاری دارند و از این تعداد بیش از 31 مهمانداران را بانوان تشکیل داده اند. به انگیزه آگاهی بیشتر از تلاش این عزیزان و آشنایی با برخی مشکلات آنان گفتگویی را با چند تن از بانوان مهماندار به انجام رسانده ایم که ضمن سپاسگزاری از شرکت کنندگان و دست اندرکاران این گفتگو، توجه شما را به آن جلب می کنیم.

* * *

ـ خانم افشاری، لطفا بفرمایید کار

مهمانداران در هر پرواز از کجا آغاز می شود و به چه مراحلی طی می شود؟

کار مهمانداران در واقع 1 تا 2 ساعت قبل از پرواز شروع می شود. یعنی حدود 2 ساعت قبل از ساعت پرواز، مهمانداران از منزل خارج می شود و پس از ورود به فرودگاه در محل مخصوصی که بریفینگ (یا محل توجیه مهمانداران) نامیده می شود حضور می یابند و پس از معرفی خود به مسؤول بریفینگ که پاسخگوی نیازهای اطلاعاتی خدمه پروازی است، در سالن بزرگی به انتظار سرمهماندار پرواز می مانند. سرمهماندار هنگام ورود به بریفینگ فرم مخصوصی که اطلاعات مربوط به پرواز در آن درج شده است را دریافت می کند. این فرم، اطلاعاتی نظیر نوع هواپیما، مسیر پرواز، نام خلبان، تعداد مسافران، نوع غذا، محل دقیق پارک هواپیما و اگر پرواز بین المللی باشد، اطلاعات مربوط به کشور مقصد را در اختیار سرمهماندار پرواز قرار می دهد. پس از دریافت فرم فوق، سرمهماندار پرواز با اطلاع از حضور همه مهمانداران آنها را به اتاق خاص هواپیمایی که قرار است پرواز با آن انجام گیرد فرا می خواند و ضمن انتقال اطلاعات مربوطه، محل مخصوصی از هواپیما را به هر یک از آنها اختصاص می دهد که موظف هستند در طول پرواز در آن محل به ارائه سرویس بپردازند. در طول پرواز نیز علاوه بر پذیرایی از مسافران، توجه به نیازهای روحی و جسمی مسافران، توجه به بیماران، کودکان و سالخوردگان و خلاصه تلاش در جهت راضی نگه داشتن مسافر و توجه به نیازهای او بخصوص نیاز به فوریتهای پزشکی یا دلجویی از آنان، از وظایف اصلی مهمانداران است.

ـ خانم یوسفی، شما با 18 سال سابقه کار،

لطفا در مورد نقش مهمانداران در 8 سال دفاع مقدس توضیح دهید؟

مهمانداران علاوه بر اینکه وظیفه پذیرایی از مسافران در طول پرواز را به عهده دارند در مواقع نیاز به عنوان یک مددکار یا پرستار نیز ارائه خدمت می کنند و در طول 8 سال دفاع مقدس در حالی که آسمان ایران بسیار خطرناک بود و مواقعی که بسیاری از هموطنان در پناهگاه به سر می بردند، مهمانداران همچنان به کارهای خود ادامه می دادند و بارها توسط میگهای عراقی در آسمان محاصره می شدند اما به خاطر علاقه ای که به کار داشتند و با توکل به خدا، همچنان به کار خود ادامه می دادند. اما نقش اصلی آنان اولاً در حمل و نقل مجروحین شیمیایی بود و بعد هم کمک رسانی به رزمندگان. یکی از حماسی ترین وقایع تاریخ را این قشر بود که به ثبت رساند، و خوب است در اینجا یادی شود از شهدای ایرباس که در سال 1367 مورد حمله ناوگان آمریکا قرار گرفتند و در آسمان خلیج فارس به شهادت رسیدند. البته جامعه مهمانداران تماما در حین کار فراتر از شغل و حرفه به مهمانداری نگاه می کنند و آن را به حد ایثار می رسانند. خاطراتی که ما و همه مهمانداران از حضور مجروحین و جانبازان در هواپیما داریم بسیار جالب و شنیدنی است. زمانی که گروهی از مجروحین شیمیایی برای درمان به کشورهای اروپایی اعزام می شدند بسیاری از آنان با کمبود اکسیژن دچار می شدند و اینجا بود که مهمانداران حتی بهتر از یک پرستار به آنان کمک می کردند و بارها پیش می آمد مجروحی که می گفتند با نشستن در هواپیما به احتمال زیاد شهید می شود با تلاش فراوان مهمانداران زنده ماند و هنوز هم در قید حیات است.

خود من خاطره خاصی که از حضور این عزیزان دارم زمانی است که گروه زیادی از جانبازان برای زیارت امام رضا(ع) به مشهد مشرف می شدند و زمان پذیرایی از آنان در هواپیما به علت معلولیت جسمی آنان، همه مهماندارانی که در هواپیما بودند به تک تک این عزیزان جهت صرف غذا کمک می کردند. البته در واقع مهمانداران وظیفه اخلاقی خود را انجام دادند بخصوص در جمهوری اسلامی ایران که با الهام گرفتن از آیات شریفه قرآن کریم در میان کل مهمانداران جهان، ما مهمانداران جمهوری اسلامی ایران به ایثار و گذشت معروف هستیم.

ـ خانم افشاری، شما که از سال 1355 در

شغل مهمانداری مشغول کار هستید، لطفا از زمان انقلاب و ورود حضرت امام چنانچه خاطره ای دارید بفرمایید؟

مهمانداران هواپیمایی از اولین گروههایی بودند که در اوج انقلاب اعتصاب کردند و در زمان ورود حضرت امام، هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران که آن موقع به هواپیمایی ملی ایران معروف بود، تمام تلاش خود را کرد که با یک هواپیمای ایرانی حضرت امام را وارد ایران کنند اما با مخالفتهای رژیم طاغوت و ساواک نشد. خاطره ای که از آن زمان به یادم هست شور و شوق مردم، کارکنان و مهمانداران جمهوری اسلامی ایران (ملی سابق) بود که در زمان ورود حضرت امام در میانشان بود و حتی باند فرودگاه پر از انسانهای مشتاق دیدن حضرت امام(ره) بود و چند روز پس از ورود حضرت امام به دستور ایشان اعتصابها شکسته شد و ما مجددا مشغول کار شدیم.

- خانم کرمی، شما از سال 1368 وارد این

شغل شده اید. لطفا برای ما در باره مشکلات و دشواریهای جایگاه بانوان مهماندار صحبت کنید.

با توجه به اینکه بانوان مهماندار بیش از 31 کل مهمانداران را تشکیل داده اند و همچنین وظیفه اصلی یعنی تربیت فرزند را به عهده دارند، قلبا با عشق و علاقه وارد این شغل شده اند و با توجه به مشکلات خاصی که شغل مهمانداری در مقایسه با سایر شغلها دارد طبیعتا باید امکاناتی مثل مهدکودکهای مطمئن برای آنان فراهم باشد تا بتوانند فرزندانشان را به آنجا بسپارند و با خیال راحت پرواز کنند اما مشکل کمبود یا نبود مهدکودک برای ما هم مثل سایر زنان شاغل وجود دارد و ما مجبور هستیم در ساعاتی که سر کار هستیم فرزندانمان را یا به مادر و یا به همسر بسپاریم و اینجاست که عاطفه مادری نمود پیدا می کند. مادری که فرزند شیرخوار دارد برایش بسیار سخت است که به طور معمول 14 ساعت از او دور باشد اما وجود همسری مهربان و همفکر با بانوان مشکلات را کمی راحت تر می کند. همچنین بانوان با توجه به موقعیت فیزیکی و جسمی شان باید بیشتر مورد توجه قرار گیرند و مسؤولین باید فکری به حال ما کنند تابتوانیم زودتر بازنشسته شویم. به عنوان مثال سر و کار داشتن مدام با اشعه رادیو اکتیویته در ارتفاع، ایستادنهای مداوم، تکانهای شدید، سر و صدای زیاد از جمله عواملی است که کار مهمانداری را یک کار سخت و مشکل می کند. بنابراین مسؤولین باید تسهیلات شاغل بودن در یک شغل سخت را برای مهمانداران فراهم کنند. ولی متأسفانه هنوز به این شغل به دیده یک شغل لوکس نگاه می کنند در حالی که سخت و سنگین است و باید به آن بهای کافی داده شود.

ـ خانم رستگارزاده، اگر ممکن است در

مورد تنوع شغلی و مشکلات شغلی بانوان مهماندار بیشتر توضیح دهید؟

مهمترین تنوع شغلی این است که کار ما ساعت مشخصی ندارد. یک روز صبح سر کار می رویم و دفعه بعدی نیمه شب به فرودگاه می رویم. همچنین در طول پرواز با آدمهای مختلف و فرهنگهای مختلف سر و کار داریم. مثل آدمهای شاد، غمگین، عصبی، بیمار، نیازمند و ... همچنین در طول هر پرواز کادر پروازی و همکاران پروازی متفاوت هستند. مهمتر از همه، محیط دربسته هواپیما و منفک بودن از زمین، تنوع بیشتری برای این شغل ایجاد کرده است. اما مشکلات شغلی بانوان مهماندار بیشتر در رابطه با مسائل پزشکی و عدم برخورداری از امکانات خاص است؛ مثل کمردرد، دیسک، آرتروز و واریس به دلیل ایستادنهای مدام و فشارهایی که به ستون مهره ها می آید. همچنین به علت نامنظم بودن ساعت کار و اینکه گاهی نیمه شبها و گاهی صبح یا بعدازظهر از خانه خارج می شویم سیستم متابولیسم بدن به هم می خورد و این نامنظمی در زنان مهماندار حالت عصبانیت و افسردگی ایجاد می کند. علاوه بر این، مهمترین مسأله مورد توجه خدمه پروازی، تشعشعاتی است که زیان جسمی فراوان برای جنین خانمهای مهماندار دارد. به گفته پزشکان خارجی در کروموزومهای افرادی که در ارتفاع بیش از 10 هزار متر پرواز می کنند، ناهنجاری دیده می شود. احتمال ابتلاء به سرطان خدمه پروازی نسبت به افرادی که در معرض مواد رادیواکتیو هستند 5 برابر بیشتر است. به نظر متخصصان فنلاندی، ابتلاء به سرطان سینه در میان زنان مهماندار بعد از 15 سال کار آنان در هواپیما احتمال دارد.

البته لازم به ذکر است بانوان مهماندار در طول بارداری به عنوان کارمند زمینی مشغول به کار هستند و پس از زایمان از 3 ماه مرخصی برخوردارند.

ـ خانم یوسفی، با توجه به نوع پوششی که

مهمانداران جمهوری اسلامی دارند و با توجه به اینکه این عزیزان با اقشار مختلف بخصوص مردم کشورهای دیگر برخورد دارند لطفا برای خوانندگان در مورد حجاب بانوان ایران توضیح دهید؟

البته با گذشت 19 سال از پیروزی انقلاب اسلامی این نوع حجاب در تمام کشورها جا افتاده حتی در انگلستان و آلمان؛ اما در کشورهای آسیای شرقی مثل ژاپن هنوز ملموس نیست. وظیفه اصلی که ما داریم این است که در عمل بتوانیم تبلیغات مثبتی داشته باشیم چرا که زنان ایران قبل از انقلاب معمولاً حجاب نداشتند ولی پس از انقلاب، حجاب به عنوان رکن اصلی به حساب آمد و متأسفانه به دلایل مختلفی تبلیغات سوء در این زمینه در کشورهای خارجی زیاد شده و ما باید با حفظ حجابمان به طور کامل تبلیغ مثبتی داشته باشیم. اما در کنارش باید زنان مسلمان و محجبه و فعال ما هم عنوان شوند. مثلاً چند سال پیش تصویر شهید بهشتی به همراه دخترشان که با چادر بودند از تلویزیون آلمان پخش شد و این خیلی مؤثر بود که بدانند چنین افرادی با این تفکر و با حفظ حجاب در همه زمینه ها پیشرفت دارند و حجاب عامل رکود و عقب ماندگی نیست.

مسأله دیگری که باعث شده حجاب مهمانداران در میان برخی از خارجیها مطلوب نباشد این است که آنان فکر می کنند چنانچه نیاز به کمک رسانی بانوان مهماندار به آقایان مسافر و یا بالعکس باشد به دلیل رعایت مسأله محرم و نامحرمی نمی توانند کمکی به او کنند؛ در حالی که کار ما دقیقا مثل کار پرستاران و پزشکان است و به طور کلی بر حسب نیاز و فوریت پزشکی مسأله با توجه به اینکه در قرآن مجید هم از نجات جان انسان به نجات کل جامعه بشری یاد شده است فرقی نمی کند که مهمانداران مرد یا زن این کار را انجام دهند. مهم این است که مصدوم نجات پیدا کند.

ـ خانم رستگارزاده، اگر ممکن است در

باره فرایض دینی اتان در طول پرواز نیز صحبت کنید.

ما مهمانداران همواره با رعایت موازین شرعی سعی می کنیم سفیران خوبی باشیم. طبق فتوای حضرت امام(ره) و سایر مراجع تقلید نماز ما کامل است، روزه ها نیز صحیح می باشد. بنابراین در طول پرواز علاوه بر اینکه در هر شرایطی باشیم نماز را می خوانیم حتی در هواپیما و حتی به حالت نشسته در ایام ماه مبارک رمضان نیز خوردن سحری و افطاری را در هواپیما انجام می دهیم و ما در عین حال به عنوان یک مسلمان وظیفه نوعدوستی و گذشت خود را هرگز فراموش نمی کنیم.

ـ خانم یوسفی به نظر شما مشکلات هر

پرواز و مشکلات کار مهمانداری چیست؟

مشکلات پروازی که معمولاً به خاطر کمبودهای شرکت است یعنی کمبود پتو، روزنامه، غذا و ... اما مشکلات شغلی مهمانداری عبارتند از:

1ـ با اینکه این شغل، شغل جوانی است و نیروهای جوان باید وارد این شغل شوند اما به دلیل عدم جذب کافی نیرو، بازنشستگی مثل شغلهای دیگر برای آن وجود ندارد.

2ـ با توجه به جمعیت کل مهمانداران (2 هزار نفر) در واقع این تعداد خدمتگزار جامعه 60 میلیونی کشور هستند و باید به رفع مشکلات آنها پرداخت چرا که آنان در ارتباط مستقیم با مردم قرار دارند.

3ـ خطرات فراوانی که در شغل مهمانداری وجود دارد یکی از مسائلی است که باید این شغل را به عنوان یک شغل سخت بشناساند، ولی هنوز هیچ قانونی در این زمینه تصویب نشده است.

ـ خانم رستگارزاده، به نظر شما بهترین و

بدترین خاطره در کار مهمانداران و در کل چیست؟

به طور کلی زیباترین و بهترین خاطره این است که ما اولین گروهی هستیم که با زائران خانه خدا روبه رو می شویم و بدترین خاطرات نیز خاطره بیماری، ناراحتی و احیانا مرگ یک مسافر در هواپیما است.

ـ خانم کرمی، در طول سالهایی که شما در

شغل مهمانداری خدمت می کنید چنانچه خاطره ای به یاد دارید بیان کنید؟

خاطره ای که برایم خیلی شیرین است علاوه بر خاطرات کلی که همکارم بیان کرد خاطره ورود آزادگان در مرداد 1369 به میهن بود که برای من نیز بسیار خوش و زیبا بود، و تلخ ترین خاطره ام نیز مربوط به آخر خرداد همان سال است که زلزله رودبار و منجیل روی داده بود و فرودگاه رشت مملو بود از مجروحین و مصدومین کوچک و بزرگی که از زیر آوار بیرون آورده شده بودند.

ـ خانم یوسفی، وظیفه یک مهماندار در

هنگام بروز حادثه چیست؟

وظیفه او اولاً کمک رسانی به مسافران بویژه به پیران، بیماران، زنان و کودکان است و در کل حفظ خونسردی در میان مسافران و کمکهای فوری به آنان، به منظور پیاده شدن از سرسره های نجات و بالهای هواپیما که راههای خروج اضطراری است و یا استفاده از جلیقه و قایق نجات در مواقعی که فرود هواپیما بر روی آب باشد. لازم به ذکر است طبق استانداردهای جهانی باید کلیه مسافران در هر نوع هواپیما با استفاده از کلیه راههای خروجی ظرف مدت 90 ثانیه از هواپیما خارج شوند که این رکورد در کشور به 70 ثانیه تقلیل یافته و در آخرین حادثه ای که در کشور ما رخ داد مهمانداران توانستند با تلاش خود کلیه مسافران را در 70 ثانیه از هواپیما خارج کنند.

* * *

هر چند این مصاحبه را به گفتگو با چهار تن از بانوان مهماندار اختصاص دادیم لیکن نباید تلاش و کمکهای بی دریغ آقایان اقتداری، رامش و نظامی را از یاد ببریم به این منظور گفتگوی کوتاهی با ایشان نیز ترتیب دادیم.

ـ آقای اقتداری، آیا مشکل خاصی در طول

پروازهایی که مسافران خارجی نیز حضور دارند پیش می آید؟

این موارد و مشکلات کم است؛ چون معمولاً افرادی که قصد سفر به ایران را دارند بخصوص خانمها، خودشان ایران و فرهنگ اسلامی را می شناسند و رعایت می کنند. اما اگر گاهی مشکلاتی نیز در نوع حجاب پیش آید با راهنمایی و تذکرات صحیح و ارزنده مشکل حل می شود. در اینجا پیشنهادی هم دارم که خوب است عملی شود. یعنی هواپیمایی جمهوری اسلامی همان طور که به اطفال در طول پرواز اسباب بازیهای بی خطر و ساده هدیه می دهد خوب است در پروازهایی که احتمال وجود بانوان کم حجاب خارجی می رود تعدادی روسری مناسب و ساده را در نظر بگیرند که در صورت نیاز به آنان هدیه کنیم و با این کار علاوه بر تذکر عمومی، هدیه دادن روسری جنبه تبلیغاتی بسیار خوبی برای آنان خواهد داشت و باعث می شود که آنان با آغوش باز فرهنگ اسلامی را پذیرا باشند.

ـ آقای رامش، شما با 20 سال سابقه کار،

سه مقطع حساس پیروزی انقلاب، آغاز جنگ و ورود آزادگان را شاهد بودید؛ اگر نکته خاصی برای بیان دارید بفرمایید؟

نکته مورد نظر در واقع همان ایثار و گذشتی است که در عمل از مهمانداران دیده می شود؛ چه زمان ورود حضرت امام که بسیار خوشحال بودند و چه حضورشان در 8 سال دفاع مقدس و زمانی که تمامی مردم در پناهگاهها بودند ما در آسمان پرخطر ایران انجام وظیفه می کردیم و در حمل و نقل رزمندگان، رساندن آذوقه به آنان، حمل و نقل مجروحین شیمیایی و جانبازان نیز کمک می کردیم و تنها صحبتی که دارم یادی است از همکاران ما که در حادثه 12 تیر 1367 به شهادت رسیدند. آنان واقعا مظلومانه شهید شدند و با شهادت آنها در واقع به پاره ای از بدن همه ما مهمانداران ضربه خورد و همه ما افتخار می کنیم که همواره در همه مشکلات ایستاده بودیم و ایستاده ایم و با الهام از دستورات حضرت امام خمینی و اتکاء بر فرهنگ اسلام ناب محمدی، همواره سعی داریم سفیر خوبی برای انقلاب اسلامی باشیم و بتوانیم این سخن مقام معظم رهبری را در عمل پیاده کنیم که فرمودند «شما مهمانداران سفیران سیّار انقلاب اسلامی هستید.»

ـ آقای نظامی، شما چه توصیه هایی را

برای مسافران هواپیما دارید؟

از مسافران محترم تقاضا داریم:

1ـ به دستوراتی که توسط مهمانداران در پرواز اعلام می شود توجه کنند و اجرا نمایند.

2ـ در مواقع لزوم که اعلام می شود؛ کمربندها را ببندند.

3ـ از کشیدن سیگار به طور آشکار و پنهانی در هواپیما خودداری کنند.

4ـ از درخواستهای غیر ضروری در موقع بسته بودن کمربندها بپرهیزند، زیرا در آن هنگام مهمانداران نیز در صندلی خود نشسته و کمربند خود را بسته اند و در صورت حرکت در این مواقع صدمات جسمی مثل فشار بر ستون فقرات و عوارض ناشی از آن برای مهمانداران ایجاد می شود.

5ـ به دستوراتی که در ابتدای ورود به هواپیما در مورد مسائل ایمنی و اضطراری داده می شود با دقت توجه کنند.

6ـ در طول پرواز به نوزادان تا زیر 2 سال به جهت استفاده آنان از شیر مادر هیچ نوع تغذیه ای تعلق نمی گیرد و مسافران 2 تا 12 سال که کودک نامیده می شوند نیز باید به همراه اولیاء خود پرواز کنند و در آن صورت یک صندلی مثل سایرین داشته و از سرویس غذایی نیز برخوردارند.

7ـ نوزادان و کودکان نباید در کنار پنجره و درهای خروجی اضطراری بنشینند.

8ـ در پروازهای کوتاه مدت (کمتر از 50 دقیقه) از درخواستهای غیر ضروری بپرهیزند.

9ـ زنان بارداری که قصد عزیمت با هواپیما را دارند توجه کنند که به علت خطرات احتمالی ناشی از سفر با هواپیما، در صورتی که زمان بارداری آنها از 32 هفته (7 ماهگی) گذشته باشد حتما گواهی پزشکی که به تأیید قسمت پزشکی هواپیمایی رسیده باشد، به همراه داشته باشند. در غیر این صورت به علت احتمال خطر برای مادر و جنین از پرواز آنان جلوگیری به عمل خواهد آمد. ناگفته نماند که تاکنون چندین مورد زایمان در پرواز مشاهده شده که به علت پنهان نگه داشتن موضوع توسط مادران بوده و این امری بسیار خطرناک است.

10ـ در صورت داشتن بیماریهای مسری و خطرناک مانند مننژیت، مسلولیت و ... که احتمال سرایت آن به دیگر مسافران و کادر پرواز وجود دارد حتما به پزشکی هواپیمایی مراجعه کنند.