مجلات > علمی، خبری > معارف > مهر 1381، شماره 8


اخلاق اداری از دیدگاه امام علی(ع)

پدید آورنده : ، صفحه 7

اخلاق اداری در زندگی کاری، کار کردن را شیرین وبا رضایت شغلی توأم می کند و احساس رضایت مندی و خود شکوفایی از یک سو و رضایت مردم و پیشرفت امور و شکوفایی کار از دیگر سو را فراهم می نماید. رشد و شکوفایی استعدادهای انسان و جامعه در جهت کمال مطلق، در عرصه کار و عمل بر پایه اخلاق اداری است. فقدان اخلاق اداری یعنی محور زمینه و بستر شکوفایی انسان و جامعه در جهت کمال مطلق. زوال اخلاق اداری یعنی ظهور احساس ناخشنودی از خود و احساس بطالت و سقوط و هلاکت که به صورت نمودهایی چون ترشرویی، برآشفتگی؛ بدرفتاری؛ بی حوصلگی؛ سست پیمانی؛ کارگریزی و بیماری های روان تنی، بروز می کند.

امام علی(ع) در نامه ای به مالک اشتر او را به دقت در مجموعه ای از ویژگی ها و خصوصیات در گزینش افراد سفارش می کند که حاصل این دقت گزینش عاملانی است متخلق به اخلاقی نیک و انسان هایی گرامی تر، با آبرو و با طمعی کمتر[14]! همچنین در بخش دیگری از این برنامه می فرماید: «پس دربارة کاتبان و دبیران خود بنگر و بهترینشان را بر سر کار بیاور و نامه هایی را که در آن تدبیرها و رازهایت نهان است از جمع کاتبان و دبیران به کسی اختصاص ده که به اخلاق از دیگران شایسته تر است»؟[14]

و در سخنی بلند به جابر بن عبدالله انصاری فرموده است: «ای جابر! دین و دنیا به چهار چیز برپاست: دانایی که دانش خود را به کار برد و نادانی که از آموختن سرباز نزند و بخشنده ای که در بخشش خود بخل نکند و درویشی که آخرت خویش را به دنیای خود نفروشد. پس اگر دانشمند، دانش خود را تباه سازد، نادان به آموختن نپردازد و توانگر در بخشش خویش بخل ورزد، درویش آخرتش را به دنیا دربازد»؟[14]

اخلاق اداری نزد امام علی(ع) از چنان جایگاهی برخوردار بود که آن حضرت در نخستین خطبة حکومتی خود، اساس اداره امور را بر آن معرفی می نماید و صداقت و صراحت در کار را از جمله مهمترین مسائل اخلاقی در چنین عرصه ای مطرح می نماید امیرمؤمنان علی(ع) آنچه را سفارش نموده خود پیش از بیان آن به ساحت عمل در آورده است و آنچه را پرهیز داده خود پیش از به زبان راندن در عرصه عمل از آن دوری نموده است و از این رو سخنان ایشان حقایقی به عمل درآمده و راه رسمی قابل پیروی است چنانچه حضرتش فرموده است:[14]

«مردم، به خدا سوگند شما را به هیچ طاعتی وادار نمی کنم مگر اینکه پیش از شما خودم به آن عمل می کنم و شما را از معصیتی نهی نمی کنم مگر اینکه پیش از شما خود از آن گناه کناره گیری می نمایم».

پی نوشت ها: