مشخصات کتاب


نام کتاب : اخلاق در قرآن (جلد 1: اصول مسائل اخلاقی)
بازدید : 316307
تاریخ درج : 1389/4/15
پدیدآورنده : مکارم شیرازی، ناصر
مترجم / مصحح : -
ناشر : انتشارات امام علی بن ابیطالب (ع)
محل نشر : قم
سال نشر : 1387
تعداد جلد : 3
صفحات : 399
قطع : وزیری
زبان : فارسی

پیام قرآن دوره دوم: اخلاق در قرآن / با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان: محمدرضا آشتیانی، محمدجعفر امامی، عبدالرسول حسنی، محمد اسدی، حسین طوسی، سیدشمس الدین روحانی، محمد محمدی.

فهرست مطالب

Skip Navigation Links.
اخلاق در قرآن (جلد 1: اصول مسائل اخلاقی)
پیشگفتار
Collapse فصل اول: اهمیت بحثهای اخلاقیفصل اول: اهمیت بحثهای اخلاقی
مهمترین مباحث قرآنی
اهمیت اخلاق در روایات اسلامی
Collapse نکته هانکته ها
1- تعریف علم اخلاق
2- رابطه اخلاق و فلسفه
3- رابطه اخلاق و عرفان
4- رابطه «علم» و «اخلاق»
Collapse 5- آیا اخلاق قابل تغییر است؟5- آیا اخلاق قابل تغییر است؟
آیات و روایات دلیل بر قابلیت تغییر اخلاق است
دلائل طرفداران عدم تغییر اخلاق
پاسخ
6 - تاریخچه علم اخلاق
Collapse فصل دوم: نقش اخلاق در زندگی و تمدن انسانهافصل دوم: نقش اخلاق در زندگی و تمدن انسانها
حیات طیبه چیست؟
رابطه زندگی مادی با مسائل اخلاقی در روایات اسلامی
Collapse فصل سوم: مکتبهای اخلاقیفصل سوم: مکتبهای اخلاقی
1- اخلاق در مکتب خداپرستان
2- اخلاق مادیگری
3- اخلاق از دیدگاه فلاسفه عقلی
4 - اخلاق در مکتب غیرگرایان!
5 - اخلاق از دیدگاه وجدان گرایان
امتیازات مکتب اخلاقی اسلام
Collapse نکته هانکته ها
Collapse 1- اخلاق و نسبیت1- اخلاق و نسبیت
اسلام نسبی بودن اخلاق را نفی می کند
Collapse 2- تاثیر متقابل «اخلاق» و «رفتار»2- تاثیر متقابل «اخلاق» و «رفتار»
تاثیر متقابل اخلاق و عمل در احادیث اسلامی
3- اخلاق فردی و اجتماعی
Collapse فصل چهارم: پشتوانه های اخلاقفصل چهارم: پشتوانه های اخلاق
1- پشتوانه سودجویی
2- پشتوانه عقلی
3- پشتوانه شخصیت
4- پشتوانه الهی
نکته
Collapse فصل پنجم: اخلاق و آزادیفصل پنجم: اخلاق و آزادی
آیا محدودیت اخلاقی به سود انسان است یا به زیان او ؟
اعتقاد به جبر و مسائل ضد اخلاقی
Collapse فصل ششم: اصول مسائل اخلاقی در قرآنفصل ششم: اصول مسائل اخلاقی در قرآن
اصول مسائل اخلاقی در مکتبهای دیگر
نقد و بررسی
بازگشت به اصول اخلاقی در قرآن
اصول اخلاقی اسلامی در روایات
Collapse فصل هفتم: پیوند مسائل اخلاقی با یکدیگرفصل هفتم: پیوند مسائل اخلاقی با یکدیگر
علل پیوند مسائل اخلاقی با یکدیگر
روایت اسلامی گویای ارتباط مسائل اخلاقی
Collapse فصل هشتم: از کجا شروع کنیم؟فصل هشتم: از کجا شروع کنیم؟
Collapse سه دیدگاه در برخورد با مسائل اخلاقیسه دیدگاه در برخورد با مسائل اخلاقی
دیدگاه اول، تهذیب نفس نوعی جهاد
دیدگاه دوم، دیدگاه طب روحانی
دیدگاه سوم، دیدگاه سیر و سلوک
Collapse فصل نهم: روشهای مختلف ارباب سیر و سلوکفصل نهم: روشهای مختلف ارباب سیر و سلوک
Collapse 1- سیر و سلوک منسوب به «بحرالعلوم»1- سیر و سلوک منسوب به «بحرالعلوم»
چگونگی سیر و سلوک در این روش
2- روش مرحوم ملکی تبریزی:
3- روش دیگر
خلاصه و جمع بندی مکتبهای سیر و سلوک
Collapse فصل دهم: آیا در هر مرحله استاد و راهنما لازم است؟فصل دهم: آیا در هر مرحله استاد و راهنما لازم است؟
نقش واعظ درون
Collapse فصل یازدهم: آمادگیهای لازم برای پرورش فضائل اخلاقیفصل یازدهم: آمادگیهای لازم برای پرورش فضائل اخلاقی
1- پاک بودن محیط
Collapse 2- نقش معاشران و دوستان2- نقش معاشران و دوستان
نقش معاشران در روایات اسلامی
تاثیر معاشرت در تحلیلهای منطقی
Collapse 3- تاثیر تربیت خانوادگی و وراثت در اخلاق3- تاثیر تربیت خانوادگی و وراثت در اخلاق
رابطه اخلاق و تربیت خانوادگی در احادیث اسلامی
Collapse 4- تاثیر علم و آگاهی در تربیت4- تاثیر علم و آگاهی در تربیت
جهل سرچشمه فساد و انحراف است
جهل سبب بی بندوباری جنسی است
جهل یکی از عوامل حسادت است
جهل سرچشمه تعصب و لجاجت است
رابطه جهل و بهانه جوئی
رابطه سوء ظن و بدبینی با جهل
بی ادبی از جهل سرچشمه می گیرد
دوزخیان جاهلانند
صبر و شکیبایی از آگاهی سرچشمه می گیرد÷÷
نفاق و پراکندگی از جهل سرچشمه می گیرد
رابطه «علم» و «اخلاق» در احادیث اسلامی
Collapse 5- تاثیر فرهنگ جامعه در پرورش فضائل و رذائل5- تاثیر فرهنگ جامعه در پرورش فضائل و رذائل
رابطه آداب و سنن با اخلاق در روایات اسلامی
Collapse 6- رابطه عمل و اخلاق6- رابطه عمل و اخلاق
چگونگی تاثیر «عمل» در «اخلاق» در روایات اسلامی
Collapse 7- رابطه «اخلاق» و «تغذیه»7- رابطه «اخلاق» و «تغذیه»
رابطه تغذیه و اخلاق در روایات اسلامی
صفات اخلاقی و اعمال اخلاقی
Collapse فصل دوازدهم: گامهای عملی به سوی تهذیب اخلاقیفصل دوازدهم: گامهای عملی به سوی تهذیب اخلاقی
Collapse گام اول: توبهگام اول: توبه
1- حقیقت توبه
2- وجوب توبه
3- عمومیت توبه
4- ارکان توبه
5- قبولی توبه عقلی است یا نقلی؟
6- تبعیض در توبه
7- دوام توبه
8- مراتب توبه
9- آثار و برکات توبه
گام دوم: مشارطه
گام سوم: مراقبه
Collapse گام چهارم: محاسبهگام چهارم: محاسبه
1- در این که چگونه باید نفس را «محاسبه» کرد
2- آثار محاسبه نفس چیست؟
گام پنجم: معاتبه و معاقبه (سرزنش کردن و کیفر دادن)
«نیت» و «اخلاص نیت»
اخلاص
اخلاص در روایات اسلامی
حقیقت اخلاص
موانع اخلاص
آثار اخلاص
ریا کاری
ریا در روایات اسلامی
فلسفه تحریم ریا
نشانه های ریاکاران
طریق درمان ریا
آیا نشاط در عبادت منافات با اخلاص دارد؟
تفاوت ریا و سمعه؟
سکوت و اصلاح زبان
سکوت در آیات قرآن مجید
سکوت در روایات اسلامی
رفع یک اشتباه
اصلاح زبان
رابطه زبان با فکر و اخلاق
آفات اللسان (خطرات زبان)
Collapse اصول کلی برای دفع خطرات زباناصول کلی برای دفع خطرات زبان
1- توجه جدی به خطرات زبان!
2- سکوت
3- حفظ زبان (نخست اندیشه کردن سپس گفتار)
خودشناسی و خداشناسی
1- رابطه خود شناسی و تهذیب نفس
2- خود شناسی در روایات اسلامی
3 - خود شناسی وسیله خداشناسی است
تفسیرهای هفتگانه برای حدیث من عرف نفسه
موانع خودشناسی
عبادت و نیایش روح را پرورش می دهد
تاثیر عبادات در پالایش روح، در روایات اسلامی
یاد خدا و پرورش روح
ذکر خدا چگونه است؟
رابطه یاد خدا با تهذیب نفوس در احادیث اسلامی
1- حقیقت ذکر چیست؟
2- مراتب ذکر
3- موانع ذکر
Collapse فصل سیزدهم: اسوه ها و الگوهافصل سیزدهم: اسوه ها و الگوها
تولی و تبری در قرآن مجید
تولی و تبری در روایات اسلامی
داستان موسی و خضر
Collapse فصل چهارم:چهره دیگر ولایت و تاثیر آن در تهذیب نفوس!فصل چهارم:چهره دیگر ولایت و تاثیر آن در تهذیب نفوس!
نفوذ معنوی مستقیم رهبران الهی در تربیت نفوس آماده
سخنی از علامه شهید مطهری
سوء استفاده ها

جستجو

کتابخانه > اخلاق و عرفان > اخلاق در قرآن (جلد 1: اصول مسائل اخلاقی) > فصل سوم: مکتبهای اخلاقی > نکته ها > 3- اخلاق فردی و اجتماعی
3- اخلاق فردی و اجتماعی[76]

مساله مهم دیگری که ذکر آن در اینجا لازم به نظر می رسد این است که: آیا مسائل اخلاقی در رابطه به انسانهای دیگر شکل می گیرد بطوری که اگر یک انسان تنهای تنها زندگی کند، اخلاق برای او مفهوم نخواهد داشت؟ یا این که پاره ای از مفاهیم اخلاقی درباره یک انسان تنهای تنها نیز صادق است، هر چند قسمت اعظم مسائل اخلاقی در رابطه انسانهای دیگر پیدا می شود، و از این نظر می توانیم اخلاق را به دو بخش تقسیم کنیم؟

در پاسخ این سؤال توجه شما را به بحثی که در کتاب «زندگی در پرتو اخلاق» آمده و عینا آن را در زیر می آوریم، جلب می کنیم:

«بعضی معتقدند تمام اصول اخلاقی بازگشت به مناسبات خاص اجتماعی انسان با دیگران می کند، بطوری که اگر اجتماعی اصلا وجود نمی داشت و هر انسان کاملا جدا از دیگران می زیست، و هر فردی بی خبر از وجود دیگری زندگی می کرد، اخلاق اصلا مفهومی نداشت!

«زیرا غبطه، حسد، و تواضع، و تکبر، و حسن ظن، و عدالت، و جور، و عفت، و سخاوت، و امثال اینها همه از مسائلی است که فقط و فقط در اجتماع و برخورد انسان با دیگران، مفهوم دارد؛ بنابراین، انسان منهای اجتماع، با انسان منهای اخلاق، همراه خواهد بود.

«ولی به عقیده ما در عین این که باید اعتراف کرد که بسیاری از فضائل و رذائل اخلاقی با زندگی اجتماعی انسان بستگی دارد، چنان نیست که این مساله عمومیت داشته باشد، زیرا بسیاری از مسائل اخلاقی هستند که فقط جنبه فردی دارند، و در مورد یک انسان تنها نیز کاملا صادق است؛ مثلا، صبر و جزع بر مسائل، شجاعت و ترس در برابر پیشامدها، استقامت و تنبلی در راه رسیدن یک فرد به هدف خود، غفلت و توجه نسبت به آفریدگار جهان، شکر و کفران در برابر نعمتهای بی پایان او و امثال این امور که علمای اخلاق در کتب اخلاقی از آن بحث نموده اند و جزء فضائل یا رذائل اخلاقی شمرده اند

[77]

می تواند جنبه فردی داشته باشد، و درباره یک فرد که زندگی کاملا جدا از اجتماع دارد نیز صدق کند، از اینجا تقسیم اخلاق به اخلاق فردی و اخلاق اجتماعی روشن می گردد، ولی ناگفته پیدا است که اخلاق اجتماعی وزنه سنگینتری در علم اخلاق دارد و شخصیت انسان بیشتر بر محور آن دور می زند، اگر چه اخلاق فردی نیز سهم قابل توجهی در مورد خود دارد. » (10)

شک نیست که این تقسیم دوگانه چیزی از ارزش مسائل اخلاقی نمی کاهد هر چند می تواند تفاوت اهمیت مباحث اخلاقی را از نظر درجه بندی آشکار سازد؛ بنابراین، صرف وقت در این که کدامیک از خلق و خوهای اخلاقی فقط جنبه فردی دارد، و کدامیک جنبه اجتماعی، چندان مفید به نظر نمی رسد؛ و ما همین اشاره کلی را که در بالا آوردیم برای این بحث کافی می دانیم.

البته نمی توان انکار کرد که اخلاق فردی نیز تاثیر غیر مستقیم بر مسائل اجتماعی دارد. (دقت کنید)

10- زندگی در پرتو اخلاق، ص 29 تا 31.